Grzyby witalne

Grzyby witalne, nazywane też funkcjonalnymi, to gatunki od wieków obecne w kuchni i tradycji Azji Wschodniej, dziś dostępne w postaci proszków i standaryzowanych wyciągów. W tej kategorii znajdziesz reishi, soplówkę jeżowatą, cordycepsa, chagę i kilka gatunków rzadziej spotykanych, wraz z wyjaśnieniem różnicy między proszkiem z owocnika a podwójnie ekstrahowanym wyciągiem.

Jak wybrać preparat z grzybów witalnych?

Przy grzybach o wartości preparatu decyduje sposób przetworzenia surowca, a nie jego ilość na opakowaniu. Dwa produkty z tym samym gramażem mogą zawierać zupełnie różne ilości substancji, dla których po grzyby się sięga.

1. Owocnik czy grzybnia. To pierwsze pytanie do etykiety. Owocnik to część, którą potocznie nazywamy grzybem. Grzybnia hodowana na ziarnie zawiera domieszkę podłoża, co zwykle obniża zawartość beta-glukanów. Rzetelny producent pisze wprost, której części użył.

2. Podwójna ekstrakcja. Grzyby mają ścianę komórkową z chityny, której organizm człowieka nie trawi. Ekstrakcja wodna uwalnia polisacharydy, alkoholowa uwalnia triterpeny. Podwójna ekstrakcja łączy oba etapy i dlatego jest standardem dla preparatów mających konkretny profil składników.

3. Zawartość beta-glukanów, nie polisacharydów. To rozróżnienie, na którym łatwo się pomylić. Deklaracja mówiąca o wysokiej zawartości polisacharydów może obejmować skrobię z podłoża. Wartościowa jest liczba przy beta-glukanach, podana osobno.

4. Stopień koncentracji. Zapis w rodzaju dziesięć do jednego oznacza, że gram wyciągu odpowiada dziesięciu gramom suszonego surowca. Im wyższa koncentracja, tym mniejsza porcja daje ten sam materiał wyjściowy, ale porównuj tylko wyciągi tego samego typu.

5. Potwierdzenie gatunku. Grzyby bywają mylone na etapie zbioru i przetwarzania. Część producentów podaje wynik badania genetycznego potwierdzającego gatunek, co przy surowcach zbieranych w naturze ma realne znaczenie.

Co znajdziesz w kategorii grzyby witalne

Oferta obejmuje trzy formy. Proszki i wyciągi sypkie dodaje się do kawy, kakao albo koktajlu. Kapsułki dają odmierzoną porcję bez wagi. Kompleksy wielogrzybowe łączą kilka gatunków w jednej porcji i są wygodnym punktem startu, gdy nie wiesz jeszcze, który gatunek chcesz poznać bliżej.

Grzyby zaliczane są zwykle do adaptogenów, więc część produktów znajdziesz również w kategorii adaptogeny, a napoje z ich dodatkiem w kategorii kakao. Więcej o samych gatunkach piszemy w poradniku o kawie z grzybami.

Cztery gatunki, które spotkasz najczęściej

Soplówka jeżowata, po angielsku Lion’s Mane, to biały grzyb o charakterystycznych zwisających kolcach. W Azji jada się go jako warzywo. Zawiera hericenony i erinacyny, związki obecne odpowiednio w owocniku i w grzybni.

Reishi, czyli lakownica żółtawa, rośnie na drewnie i jest zbyt twarda, by ją jeść. Stąd tradycyjna forma podania to wywar, a współcześnie wyciąg. To gatunek najbogatszy w triterpeny, które odpowiadają za jego wyraźnie gorzki smak.

Cordyceps występuje na rynku w dwóch odmianach: militaris, hodowanej na podłożu, oraz sinensis, zbieranej w Himalajach i wielokrotnie droższej. Zdecydowana większość dostępnych preparatów to cordyceps militaris, co producent powinien podać wprost.

Chaga to narośl rosnąca głównie na brzozach w klimacie chłodnym. Nie ma klasycznego owocnika, więc surowcem jest twarda, ciemna bryła, którą przerabia się na wyciąg. Zawiera dużo związków fenolowych pochodzących częściowo z drewna gospodarza.

Jak stosować grzyby witalne

Proszki najłatwiej włączyć do porannego napoju, bo część gatunków ma wyrazisty, ziemisty smak, który dobrze znosi kawa i kakao. Reishi jest zdecydowanie gorzka, więc sprawdza się raczej w kapsułkach albo w naparze z dodatkiem miodu.

Producenci podają porcje dzienne rzędu od kilkuset miligramów wyciągu do kilku gramów proszku, zależnie od koncentracji. Grzyby stosuje się zwykle regularnie przez dłuższy czas, a nie doraźnie. Zacznij od dolnej granicy zalecanej porcji i obserwuj, jak reagujesz.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety. Grzybów witalnych nie stosuj w ciąży i podczas karmienia piersią bez konsultacji z lekarzem. Zachowaj ostrożność przy przyjmowaniu leków wpływających na krzepnięcie krwi oraz leków immunosupresyjnych i skonsultuj z lekarzem, zanim sięgniesz po preparat.

Osoby uczulone na pleśnie i zarodniki grzybów powinny wprowadzać preparaty grzybowe ostrożnie. Produkty przechowuj w suchym miejscu niedostępnym dla dzieci. Przy dolegliwościach żołądkowych po rozpoczęciu stosowania odstaw preparat i skontaktuj się z lekarzem.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się proszek z grzyba od wyciągu?

Proszek to zmielony, wysuszony surowiec, w którym składniki pozostają zamknięte w chitynowej ścianie komórkowej. Wyciąg powstaje przez wygotowanie surowca w wodzie, alkoholu albo w obu tych rozpuszczalnikach kolejno, dzięki czemu składniki przechodzą do roztworu, który następnie się zagęszcza. Wyciąg jest bardziej skoncentrowany, proszek tańszy i bliższy naturalnej postaci grzyba.

Ile beta-glukanów powinien zawierać dobry preparat?

Na rynku za punkt odniesienia przyjmuje się zawartość rzędu dwudziestu do trzydziestu procent beta-glukanów w wyciągu, przy czym wartość zależy od gatunku. Ważniejsze od samej liczby jest to, czy producent w ogóle podaje beta-glukany osobno, zamiast deklarować ogólną zawartość polisacharydów, która może obejmować skrobię z podłoża hodowlanego.

Czy grzyby witalne można łączyć ze sobą?

Tak, i właśnie na tym opierają się kompleksy wielogrzybowe łączące po kilka gatunków w jednej porcji. Przy samodzielnym łączeniu preparatów pilnuj sumarycznej porcji i sprawdź, czy ten sam gatunek nie występuje w dwóch produktach naraz. Przy stałym przyjmowaniu leków zestaw omów z lekarzem.

O jakiej porze dnia przyjmować grzyby?

Producenci rzadko wskazują konkretną godzinę, więc decyduje wygoda i forma preparatu. Proszki dodawane do kawy naturalnie trafiają na poranek, kapsułki można przyjąć z dowolnym posiłkiem. Jeśli po wieczornej porcji zauważysz zmianę rytmu snu, przesuń ją na wcześniejszą część dnia. Regularna pora bywa ważniejsza niż konkretna godzina, bo łatwiej wtedy nie pominąć porcji.

Czy cordyceps sinensis jest lepszy od militaris?

Są to dwa różne gatunki o odmiennym profilu składników, a nie dwie klasy jakości tego samego surowca. Sinensis zbiera się w naturze na dużych wysokościach, co czyni go rzadkim i drogim. Militaris hoduje się na podłożu, dzięki czemu jest powtarzalny i dostępny. Zdecydowana większość preparatów na rynku opiera się na militaris.