Ashwagandha a libido: co dokładnie pokazują badania naukowe

Pięć randomizowanych badań z grupą placebo zmierzyło u ludzi wpływ ashwagandhy na funkcje seksualne: dwa u kobiet i trzy u mężczyzn. Cztery wypadły na jej korzyść, jedno nie pokazało żadnej różnicy wobec placebo. Próby liczyły od 50 do 80 osób, a najdłuższa trwała 16 tygodni. To za mało, żeby mówić o pewnym efekcie, i za dużo, żeby odesłać pytanie do mitologii. Poniżej rozkładamy każdą z tych prac na czynniki: kto brał udział, ile osób, jak długo, jaką dawkę, co dokładnie zmierzono i kto za badanie zapłacił. Płcie trzymamy osobno, bo wyniki się między nimi różnią. Punkty końcowe też, bo stężenie testosteronu i wynik kwestionariusza funkcji seksualnych to dwie różne rzeczy, a reklama traktuje je jak jedną.

KLUCZOWE INFORMACJE
• Dongre 2015: 50 kobiet, 8 tygodni, wynik FSFI 23,86 wobec 20,06 w grupie placebo
• Ajgaonkar 2022: 80 kobiet, 8 tygodni, FSFI z 14,20 do 22,62, w placebo z 14,17 do 19,25
• Chauhan 2022: 50 mężczyzn z niskim pożądaniem, 8 tygodni, poprawa kwestionariusza DISF-M, testosteron +17% wobec +2%
• Khanna 2026: 76 mężczyzn, 8 tygodni, wynik SDI-2 wyższy o 61,9%, testosteron bez istotnej różnicy
• Lopresti 2019: 57 mężczyzn, 16 tygodni, testosteron +14,7%, a sfera seksualna bez różnicy wobec placebo
• LiverTox (NIH): około 23 opisane przypadki uszkodzenia wątroby po ashwagandzie, zwykle 2 do 12 tygodni od rozpoczęcia

Ile jest badań nad ashwagandhą i libido?

Pięć randomizowanych prób z grupą placebo zmierzyło u ludzi punkt końcowy dotyczący seksualności: dwie u kobiet i trzy u mężczyzn. Najmniejsza objęła 50 osób, największa 80, a najdłuższa trwała 16 tygodni. Szósta praca, Ambiye 2013, bywa cytowana w tym miejscu, choć pożądania nie mierzyła ani razu.

Wszystkie pięć porównywano z placebo, wszystkie trwały od 8 do 16 tygodni i żadna nie sprawdzała, co dzieje się po odstawieniu. Cztery użyły tego samego markowego ekstraktu KSM-66, co ułatwia zestawienie wyników, a jednocześnie zawęża je do jednego preparatu. Różnice między standaryzacjami opisuje osobny tekst o ekstraktach KSM-66 i Sensoril.

Co pokazały badania u kobiet?

Dwa badania, obie próby małe, obie ośmiotygodniowe i obie z dawką 300 mg dwa razy dziennie. Dongre 2015 objął 50 kobiet z rozpoznanymi zaburzeniami seksualnymi, Ajgaonkar 2022 objął 80 kobiet z obniżonym pożądaniem, z czego do analizy weszły 72. W obu wynik kwestionariusza FSFI wzrósł mocniej niż w grupie placebo.

FSFI to skala od 2 do 36 punktów, obejmująca pożądanie, podniecenie, nawilżenie, orgazm, satysfakcję i ból. W badaniu Dongre 2015 grupa przyjmująca ashwagandhę skończyła z wynikiem 23,86 punktu, a grupa placebo z 20,06. W badaniu Ajgaonkar 2022 grupa aktywna przeszła z 14,20 na 22,62, a placebo z 14,17 na 19,25.

Druga liczba z tej pary jest ciekawsza od pierwszej. Sama grupa placebo poprawiła się o ponad pięć punktów, czyli o mniej więcej trzy piąte tego, co grupa aktywna. Przy tym punkcie końcowym efekt oczekiwania jest duży i żadne z tych badań go nie usuwa, tylko mierzy razem z resztą. Obie prace przeprowadzono w Indiach, obie na ekstrakcie KSM-66 i obie na kobietach przed menopauzą. Dongre 2015 dziękuje wprost firmie Ixoreal Biomed, producentowi KSM-66, za dostarczenie ekstraktu i pokrycie części kosztów badania. Nie ma pracy u kobiet po menopauzie ani takiej, która trwałaby dłużej niż osiem tygodni.

Co pokazały badania u mężczyzn?

Trzy badania i trzy różne obrazy. Chauhan 2022, na 50 mężczyznach z niskim pożądaniem, pokazał poprawę kwestionariusza DISF-M oraz wzrost testosteronu. Khanna 2026, na 76 zdrowych mężczyznach, pokazał poprawę funkcji seksualnych bez istotnej zmiany testosteronu. Lopresti 2019 pokazał dokładnie odwrotny układ.

W badaniu Chauhan 2022 testosteron wzrósł o 17% wobec 2% w placebo po ośmiu tygodniach, a ekstrakt i kapsułki placebo dostarczyła firma Ixoreal Biomed. Khanna 2026 trwało tyle samo, wynik skali pożądania SDI-2 wzrósł o 61,9%, a różnica w testosteronie całkowitym i wolnym nie osiągnęła istotności statystycznej; autorzy deklarują, że nie dostali na tę pracę finansowania.

Lopresti 2019 było próbą naprzemienną trwającą 16 tygodni, ukończyło je 43 z 57 uczestników, a byli to mężczyźni w wieku 40 do 70 lat z nadwagą. Testosteron wzrósł tam o 14,7% mocniej niż w placebo, natomiast w kwestionariuszu AMS, który obejmuje sferę seksualną, różnicy między grupami nie było. Sponsorem była firma Arjuna Natural, producent użytego ekstraktu Shoden. Punkty wyjścia tych trzech grup różnią się na tyle, że uśrednianie ich w jedno zdanie o mężczyznach niczego nie opisuje.

Czy wyższy testosteron i lepsze nasienie znaczą wyższe libido?

Nie. W tych samych badaniach obie miary rozjeżdżają się w obie strony: u Lopresti 2019 testosteron wzrósł, a sfera seksualna nie drgnęła, u Khanna 2026 funkcje seksualne poprawiły się, a testosteron nie zmienił się istotnie. To są osobne punkty końcowe i osobne pytania.

Najdalej idzie tu Ambiye 2013. Po 90 dniach na dawce 675 mg dziennie u 46 mężczyzn z oligospermią liczba plemników wzrosła o 167%, objętość nasienia o 53%, ruchliwość o 57%, a testosteron o 17%. Pożądania seksualnego ta praca nie mierzyła w ogóle, więc nie jest dowodem w tej sprawie, choć często stoi w reklamach obok słowa libido. Osobno opisujemy, co RCT mówią o parametrach nasienia i płodności męskiej.

Cztery rzeczy bywają w sprzedaży zlepiane w jedno: stężenie testosteronu, parametry nasienia, subiektywna satysfakcja i wynik kwestionariusza funkcji seksualnych. Mierzy się je innymi narzędziami, a w badaniach ashwagandhy poruszały się niezależnie od siebie. Wzrost jednej z nich nie jest dowodem na pozostałe.

Czego te badania nie rozstrzygają i komu ashwagandha szkodzi?

Nie rozstrzygają trwałości efektu, bo najdłuższa próba trwała 16 tygodni i żadna nie obserwowała uczestników po odstawieniu. Nie rozstrzygają też, ile z wyniku dała sama roślina, a ile oczekiwanie, bo grupy placebo poprawiały się w nich wyraźnie. Osobną sprawą jest wątroba.

LiverTox, baza prowadzona przez NIH, opisuje około 23 zgłoszone przypadki jawnego klinicznie uszkodzenia wątroby po ashwagandzie. Objawy pojawiały się zwykle od 2 do 12 tygodni po rozpoczęciu, najczęściej z żółtaczką i świądem, a stopień prawdopodobieństwa związku oceniono na B, czyli prawdopodobna przyczyna. Opisano pojedyncze przypadki zakończone przeszczepieniem wątroby albo zgonem, głównie u osób z wcześniejszą chorobą tego narządu.

NCCIH podaje, że dane o bezpieczeństwie sięgają najwyżej trzech miesięcy stosowania, i odradza ashwagandhę w ciąży oraz podczas karmienia piersią, przy chorobach tarczycy i autoimmunologicznych, a także przy hormonozależnym raku prostaty. Kto szuka surowca z inną podstawą dowodową, znajdzie ją w tekście o właściwościach maki, a porównanie kilku roślin naraz stoi w zestawieniu „Adaptogeny na libido: które wspierają, a które nie”. Produkty z tej grupy zebraliśmy w kategorii adaptogeny.

Najczęściej zadawane pytania

Czy ashwagandha podnosi libido u kobiet?

W dwóch ośmiotygodniowych badaniach z placebo, Dongre 2015 na 50 kobietach i Ajgaonkar 2022 na 80 kobietach, wynik kwestionariusza FSFI rósł mocniej niż w grupie placebo. Obie próby były małe, obie z Indii i obie na ekstrakcie KSM-66.

Czy ashwagandha działa na libido u mężczyzn?

Dwa badania z trzech pokazały poprawę: Chauhan 2022 na 50 mężczyznach z niskim pożądaniem i Khanna 2026 na 76 mężczyznach. Trzecie, Lopresti 2019 na 57 mężczyznach z nadwagą, nie wykazało różnicy w sferze seksualnej wobec placebo.

Po jakim czasie widać efekt w tych badaniach?

Wszystkie próby z punktem końcowym seksualnym mierzyły wynik po ośmiu tygodniach, a Lopresti 2019 po szesnastu. Krótszych pomiarów nie ma, więc na pytanie o efekt po tygodniu czy dwóch badania po prostu nie odpowiadają.

Jaka dawka była stosowana w badaniach nad libido?

Cztery z pięciu prób podawały 300 mg ekstraktu KSM-66 dwa razy dziennie, czyli 600 mg na dobę. Lopresti 2019 użył innego preparatu, Shoden, w dawce odpowiadającej 21 mg glikozydów witanolidowych dziennie.

Czy ashwagandha podnosi testosteron?

W części badań tak: Chauhan 2022 zanotował wzrost o 17% wobec 2% w placebo, Lopresti 2019 o 14,7% mocniej niż placebo. W Khanna 2026 różnica nie osiągnęła istotności statystycznej, mimo że funkcje seksualne poprawiły się wyraźnie.

Czy poprawa parametrów nasienia to to samo co libido?

Nie. Ambiye 2013 pokazał wzrost liczby plemników o 167% u 46 mężczyzn z oligospermią, ale pożądania seksualnego w tej pracy nie mierzono ani razu. To dwa różne punkty końcowe, badane innymi narzędziami.

Czy te badania finansowali producenci surowca?

Częściowo tak. Dongre 2015 i Chauhan 2022 dostały ekstrakt od firmy Ixoreal Biomed, producenta KSM-66, a Lopresti 2019 sfinansowała firma Arjuna Natural. Khanna 2026 deklaruje brak finansowania, Ajgaonkar 2022 brak konfliktu interesów.

Kto nie powinien stosować ashwagandhy?

NCCIH odradza ją w ciąży i podczas karmienia piersią, przy chorobach tarczycy i autoimmunologicznych oraz przy hormonozależnym raku prostaty. Baza LiverTox opisuje około 23 przypadki uszkodzenia wątroby, więc przy chorobie tego narządu również lepiej odpuścić.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, przyjmujesz leki lub masz schorzenia przewlekłe, skonsultuj zastosowanie suplementów lub ziół ze specjalistą.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-24 · Aktualizacja: 2026-08-24