Muira puama i catuaba: co badania mówią o libido (FAQ)

Muira puama i catuaba to brazylijskie surowce z suplementów na libido. Które badania istnieją, co pokazały i gdzie kończy się dowód.

Muira puama (Ptychopetalum olacoides) i catuaba (w badaniach zwykle Trichilia catigua) to brazylijskie surowce obecne w suplementach na libido. Doniesienie o 262 mężczyznach z 1990 roku nie ukazało się w recenzowanym czasopiśmie. Badanie kliniczne u kobiet dotyczyło mieszanki z miłorzębem, nie pojedynczej rośliny. Badania na ludziach, na zwierzętach i w probówce dają tu bardzo różne poziomy dowodu.

KLUCZOWE INFORMACJE
• Badanie kliniczne muira puamy u 202 kobiet dotyczyło mieszanki z miłorzębem (Waynberg i Brewer, Advances in Therapy, 2000).
• Obserwacja 262 mężczyzn z 1990 roku nie została opublikowana.
• Dane o catuabie pochodzą od gryzoni i z probówki.
• Catuaba zmienia w probówce wychwyt dopaminy i serotoniny; łączenie jej z lekami na te przekaźniki wymaga decyzji lekarza.

Czym są muira puama i catuaba i skąd pochodzą?

To dwa niespokrewnione brazylijskie drzewa, których kora i korzenie od pokoleń trafiają do naparów amazońskiej medycyny ludowej. Muira puama to Ptychopetalum olacoides z rodziny Olacaceae; nazwa gatunkowa jest jednoznaczna i w piśmiennictwie naukowym nie budzi wątpliwości. Z catuabą jest odwrotnie.

Pod handlową nazwą „catuaba” sprzedaje się surowce z co najmniej dwóch rodzajów roślin. W badaniach farmakologicznych niemal zawsze chodzi o Trichilia catigua z rodziny Meliaceae. Drugą rośliną nazywaną tak samo jest Erythroxylum catuaba, spokrewniona z krzewem koka i zawierająca alkaloidy tropanowe typu katuabin. Wyniki uzyskane dla jednej nie przenoszą się na drugą.

Muira puama bywa w Brazylii nazywana drzewem siły; stosowano ją przy osłabieniu i problemach z życiem seksualnym. Catuabę stosowano podobnie. Tradycja to jednak przesłanka do badania, nie dowód.

Cecha Muira puama Catuaba
Gatunek w badaniach Ptychopetalum olacoides Trichilia catigua
Potwierdzone składniki Opisany skład olejku lotnego z korzenia Cinchonainy Ia, Ib i IIa, flawan-3-ole, flawonoidy, procyjanidyny
Badania u ludzi w cytowanych pracach Jedno, na mieszance z miłorzębem, bez placebo Brak badań nad samym surowcem
Badania na zwierzętach Pamięć, hamowanie acetylocholinoesterazy, ochrona neuronów Efekt przeciwdepresyjny, ochrona przed niedokrwieniem, zmęczenie
Główne zastrzeżenie Doniesienie o 262 mężczyznach nie zostało opublikowane Nazwa handlowa obejmuje kilka gatunków

Co pokazało badanie Waynberga u 262 mężczyzn?

Nie da się tego sprawdzić i to jest cała odpowiedź. Jacques Waynberg, francuski seksuolog, przedstawił obserwację 262 mężczyzn skarżących się na spadek popędu i trudności ze wzwodem na Pierwszym Międzynarodowym Kongresie Etnofarmakologii w Strasburgu w 1990 roku. Doniesienie nigdy nie ukazało się jako praca recenzowana.

Baza Europe PMC zna cztery prace Jacques’a Waynberga i żadna z nich nie jest tą obserwacją (wyszukiwanie z 2026-11-09). Zapytanie o prace, które mają w tytule Ptychopetalum razem z seksualnością, popędem albo wzwodem, nie zwraca ani jednego rekordu. Bez opublikowanej pracy nie da się więc sprawdzić doboru uczestników, dawki, czasu trwania ani sposobu pomiaru. Obserwacja z 1990 roku nie miała grupy kontrolnej, a jej opis pozostał poza piśmiennictwem naukowym.

Czy muira puama działa też u kobiet?

Jedno badanie kliniczne z udziałem kobiet istnieje i jest dostępne, ale dotyczyło preparatu złożonego, nie samej muira puamy. Waynberg i Brewer opisali w Advances in Therapy w 2000 roku 202 zdrowe kobiety zgłaszające obniżony popęd seksualny, przed menopauzą i po niej. Przyjmowały przez miesiąc preparat ziołowy łączący muira puamę z miłorzębem japońskim.

Wynik: u 65% badanych łączna punktacja kwestionariusza samooceny wzrosła istotnie wobec stanu wyjściowego. Poprawa objęła częstość pożądania, częstość współżycia i fantazji, a także satysfakcję z życia seksualnego oraz zdolność do osiągnięcia orgazmu. Tolerancję preparatu autorzy ocenili dobrze, a pracę zakończyli zapowiedzią badania z podwójnie ślepą próbą.

Trzy rzeczy odbierają temu wynikowi moc dowodową. Nie było grupy placebo, więc porównanie odbyło się wyłącznie z punktem wyjścia tych samych osób. Pomiar opierał się na samoocenie, czyli na parametrze podatnym na efekt placebo. Preparat zawierał dwie rośliny naraz, więc nawet gdyby efekt był realny, nie da się go przypisać muira puamie. Zapowiedziane badanie z podwójnie ślepą próbą nie pojawiło się w bazie Europe PMC (wyszukiwanie z 2026-11-09).

Co wiadomo o wpływie muira puamy na mózg?

Tu dowody są mocniejsze niż w warstwie seksuologicznej, ale pochodzą wyłącznie z probówki i od gryzoni. W pracy Siqueiry i współpracowników z 2003 roku (Pharmacology, Biochemistry, and Behavior) etanolowy wyciąg z korzenia muira puamy hamował aktywność acetylocholinoesterazy w korze czołowej, hipokampie i prążkowiu szczura. Efekt zależał od stężenia i czasu. Ten sam efekt autorzy potwierdzili w tych samych obszarach mózgu u starzejących się myszy po jednorazowym podaniu dootrzewnowym. Efekt widać więc nie tylko w szkle, ale i w żywym zwierzęciu.

Rok później ten sam zespół opisał w Life Sciences działanie ochronne wyciągu na skrawki hipokampa szczura pozbawione tlenu i glukozy, czyli w laboratoryjnym modelu udaru. Wyciąg poprawiał przeżywalność komórek i zapobiegał wzrostowi ilości wolnych rodników wywołanemu niedotlenieniem.

Co z tego wynika dla człowieka? Na razie tylko tyle, że tradycyjne stosowanie muira puamy przy dolegliwościach wieku podeszłego ma prawdopodobny odpowiednik biochemiczny. Autorzy pracy z 2004 roku piszą wprost, że roślina zasługuje na dalsze badania, a nie że działanie u ludzi wykazano.

Co pokazują badania nad catuabą?

Catuaba ma więcej opublikowanych badań niż muira puama, tyle że żadne z cytowanych tu nie objęło ludzi. Campos i współpracownicy opisali w Psychopharmacology w 2005 roku efekt przeciwdepresyjny wyciągu z Trichilia catigua w teście wymuszonego pływania u myszy i szczurów. Efekt znosiły haloperidol i chlorpromazyna, leki blokujące receptory dopaminowe, a w preparatach synaptosomalnych wyciąg hamował wychwyt i zwiększał uwalnianie serotoniny oraz dopaminy. Bonassoli i współpracownicy potwierdzili w 2012 roku w Journal of Ethnopharmacology, że dwutygodniowe podawanie frakcji octanowo-etylowej myszom utrzymuje ten efekt.

Kamdem i współpracownicy wykazali w 2012 roku w Neurochemical Research, że wyciąg chroni skrawki hipokampa szczura przed skutkami niedokrwienia. Działo się tak wyłącznie wtedy, gdy wyciąg był obecny przed nim i w trakcie powrotu przepływu. Podany po incydencie nie chronił niczego. Autorzy wyciągnęli z tego wniosek, że catuaba nadaje się do zapobiegania, nie do leczenia.

Najbardziej pouczające są wyniki ujemne. Martins i współpracownicy opisali w 2018 roku w BMC Complementary and Alternative Medicine skład i działanie czterech wyciągów. Potwierdzili cinchonainy IIa, Ia i Ib jako główne składniki oraz aktywność przeciwutleniającą i antycholinoesterazową w probówce. U zwierząt wyciąg wodno-alkoholowy nie chronił jednak szczurów przed stresem unieruchomienia w zimnie i nie zapobiegał niepamięci wywołanej skopolaminą u myszy. Zmniejszył wyłącznie zmęczenie po biegu na bieżni, i to częściowo.

Komu muira puama i catuaba mogą zaszkodzić?

Największym praktycznym ryzykiem nie jest sam surowiec, tylko jego zetknięcie z lekami. Wyciąg z Trichilia catigua hamuje w preparatach z mózgu szczura wychwyt serotoniny i dopaminy oraz zwiększa ich uwalnianie. To ten sam punkt uchwytu, na który działają leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI i SNRI oraz inhibitory monoaminooksydazy. Prace cytowane tutaj nie sprawdzały, co się dzieje, gdy jedno spotka się z drugim u człowieka. Przy takim leczeniu decyzję o suplemencie podejmuje więc lekarz, a nie sprzedawca.

W cytowanych pracach nie ma danych o bezpieczeństwie długotrwałego przyjmowania obu surowców. Jedyne cytowane tu badanie kliniczne trwało miesiąc i obejmowało zdrowe kobiety. Nie wiadomo więc, co się dzieje po pół roku regularnego przyjmowania ani u kogoś z chorobą przewlekłą i wielolekową terapią.

W ciąży i podczas karmienia piersią żadnego z tych surowców nie stosuje się. Powodem nie jest wykazana szkodliwość, lecz to, że w cytowanych pracach jej nie badano. Brak zbadanej szkody nie jest tym samym co wykazane bezpieczeństwo.

Jak te surowce wypadają na tle macy i tongkat ali?

Wypadają słabiej, i to niezależnie od tego, którą stronę porównania wziąć. Podstawa dowodowa dla macy z Peru jest cienka, ale opiera się na badaniach z grupą placebo, których dla samej muira puamy w bazie Europe PMC nie ma. Podobnie wygląda to przy tongkat ali, gdzie przynajmniej mierzono twarde parametry hormonalne, a nie samą samoocenę.

Powtarza się przy tym wzorzec obejmujący całą tę rodzinę surowców. Badania, które w ogóle powstają, testują zwykle mieszanki, a nie pojedynczą roślinę. Muira puamę zbadano u kobiet razem z miłorzębem, a u starzejących się szczurów w składzie preparatu z imbirem, cytruliną i guaraną. Z takiego układu nie da się wyprowadzić wniosku o żadnym pojedynczym składniku.

Sama nazwa „catuaba” bez gatunku nie jest sprawdzalną deklaracją, bo mieszczą się pod nią rośliny z dwóch różnych rodzin.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się muira puama od catuaby?

To dwa niespokrewnione gatunki. Muira puama to Ptychopetalum olacoides, badana głównie pod kątem układu cholinergicznego i pamięci u gryzoni. Catuaba w badaniach oznacza Trichilia catigua, roślinę o działaniu opisywanym jako dopaminergiczne. Łączy je wyłącznie brazylijskie pochodzenie i podobne zastosowanie w medycynie ludowej, nie mechanizm.

Czy istnieje badanie muira puamy z grupą placebo?

Dla samej muira puamy takiego badania w bazie Europe PMC nie ma (wyszukiwanie z 2026-11-09). Praca kliniczna Waynberga i Brewer z 2000 roku porównywała stan 202 kobiet przed miesięczną kuracją mieszanką z miłorzębem i po niej, bez grupy kontrolnej. Zapowiedziane w niej badanie z podwójnie ślepą próbą nie ukazało się w tej bazie.

Czy catuaba zawiera imbombinę?

Związek o tej nazwie nie pojawia się w bazie Europe PMC: zapytanie z 2026-11-09 nie zwraca ani jednego rekordu. Opisane i potwierdzone składniki Trichilia catigua to cinchonainy Ia, Ib i IIa, flawan-3-ole oraz procyjanidyny. Alkaloidy typu katuabin należą do rodzaju Erythroxylum, czyli innej rośliny sprzedawanej pod tą samą nazwą handlową.

Po jakim czasie widać efekt?

Nie wiadomo: cytowane tu prace nie mierzyły tego u ludzi dla samych tych surowców. Badanie kliniczne mieszanki z miłorzębem trwało miesiąc i oceniało stan dopiero na jego końcu, więc nie mówi nic o tym, kiedy zmiana się pojawiła.

Czy można je łączyć z lekami przeciwdepresyjnymi?

Nie bez konsultacji. Wyciąg z Trichilia catigua zmienia w badaniach na tkance mózgowej szczura wychwyt i uwalnianie serotoniny oraz dopaminy, czyli działa w tym samym miejscu co SSRI, SNRI i inhibitory MAO. Cytowane tu prace nie badały skutków takiego połączenia u człowieka, więc rozstrzyga lekarz prowadzący.

Co na etykiecie wskazuje gatunek surowca?

Pełna nazwa gatunkowa i to, względem czego wyciąg standaryzowano. W Trichilia catigua oznaczono cinchonainy i flawan-3-ole, więc standaryzacja na te związki odnosi się do tej rośliny. Sama nazwa handlowa bez gatunku nie wskazuje, o którą z kilku różnych roślin chodzi, a certyfikat analizy pozwala to sprawdzić.

Wśród suplementów są preparaty z buzdyganka naziemnego.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki na stałe, jesteś w ciąży lub karmisz piersią albo chorujesz przewlekle.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-09 · Aktualizacja: 2026-11-09

Podziel się:
Zaufanie
Dowiedz się więcej o nas
Darmowa wysyłka
Od 49PLN - paczkomatem
Łatwy kontakt
Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Lojalność
Jedyny taki program - zbieraj buchy

Strona tylko dla osób pełnoletnich.

Czy masz ukończone 18 lat?

Buch z Tobą