Flawonoidy w konopiach: źródła, rola i działanie (przewodnik)

O konopiach mówi się niemal wyłącznie przez kannabinoidy, a flawonoidy pojawiają się w opisach produktów jako dopisek: że są, że jest ich ponad dwadzieścia i że dwa z nich nie występują nigdzie indziej w przyrodzie. Pierwsze dwa zdania mają pokrycie w pomiarach. Trzecie też, ale przy okazji obrosło liczbami i nazwiskami, które nie rozwiązują się do żadnej pracy. Ten artykuł zbiera to, co naprawdę oznaczono w roślinie: ile flawonoidów w niej jest, w której części rośliny siedzą, co zmierzono o kannflawinach i czym różni się to od zdania, które trafia na etykietę. Kilka popularnych twierdzeń po drodze upada, a jedno z nich odwraca się dokładnie o sto osiemdziesiąt stopni względem tego, co powtarzają opisy suszu.

KLUCZOWE INFORMACJE
• W konopiach zidentyfikowano około dwudziestu flawonoidów, głównie flawonów i flawonoli (Andre i wsp., Frontiers in Plant Science 2016).
• Najwięcej jest ich w liściach: 0,34-0,44% wobec 0,07-0,14% w kwiatostanie; w korzeniach i korze łodyg nie wykryto ich wcale (Jin i wsp., Scientific Reports 2020).
• Celami molekularnymi kannflawin A i B są mPGES-1 oraz 5-lipoksygenaza, a nie COX-2 (Werz i wsp., PharmaNutrition 2014).
• Efekt entourage pozostaje hipotezą, nie zmierzoną wielkością.

Czym są flawonoidy i skąd biorą się w konopiach?

To grupa związków fenolowych wytwarzanych przez rośliny szlakiem fenylopropanoidowym, z fenyloalaniny. Cała rodzina fenoli roślinnych liczy ponad dziesięć tysięcy opisanych struktur, a w samych konopiach zidentyfikowano około dwudziestu flawonoidów, należących głównie do flawonów i flawonoli (Andre i wsp., Frontiers in Plant Science 2016). Późniejszy przegląd podnosi tę liczbę do dwudziestu sześciu (Jin i wsp., Scientific Reports 2020).

Występują w postaci wolnych aglikonów albo związane z cukrami. Trzon listy stanowią pochodne apigeniny, luteoliny, kemferolu i kwercetyny, a osobno stoją kannflawiny, czyli metylowane flawony izoprenoidowe, których nie stwierdzono u żadnego innego gatunku (Andre i wsp., 2016).

W roślinie flawonoidy pełnią funkcje ochronne i sygnałowe: pochłaniają promieniowanie ultrafioletowe, uczestniczą w obronie przed patogenami i tworzą wzory widoczne dla zapylaczy. Warto zauważyć, że w 2016 roku przegląd Andre stwierdzał wprost brak danych o samej biosyntezie flawonoidów w konopiach, wskazując luteolinę jedynie jako prawdopodobny prekursor kannflawin. Lukę zamknięto trzy lata później.

Czym są kannflawiny i co naprawdę o nich zmierzono?

To prenylowane flawony gromadzące się wyłącznie w konopiach. Kannflawinę A i kannflawinę B wyodrębniono z pozbawionego kannabinoidów wyciągu etanolowego i opisano jako parę nowych związków (Barrett i wsp., Experientia 1986). Rok wcześniej ten sam zespół opisał sam mechanizm: wyodrębniony z konopi inhibitor wytwarzania prostaglandyny E2 przez hodowane ludzkie komórki błony maziowej w reumatoidalnym zapaleniu stawów (Barrett i wsp., Biochemical Pharmacology 1985).

To hodowla komórkowa, nie badanie na ludziach, i ta granica jest w opisach produktów przekraczana najczęściej. Krążące hasło o sile działania trzydziestokrotnie większej niż kwas acetylosalicylowy nie znalazło potwierdzenia w żadnym streszczeniu ani przeglądzie, który udało się tu otworzyć, a przypisywane bywa pracy w czasopiśmie, w którym nigdy nie wyszła.

Cele molekularne ustalono dopiero w 2014 roku i nie jest nim COX-2. Kannflawiny z kiełków konopi działają na mikrosomalną syntazę prostaglandyny E2 oraz na 5-lipoksygenazę (Werz i wsp., PharmaNutrition 2014). Potwierdza to niezależny przegląd fitochemii konopi, dodając, że przeciwzapalne działanie kannflawin jest zbadane słabo (Pellati i wsp., BioMed Research International 2018).

Szlak biosyntezy opisano w 2019 roku: luteolina przechodzi w chryzoeriol za sprawą metylotransferazy CsOMT21, a prenylotransferaza CsPT3 dobudowuje resztę geranylową albo dimetyloallilową, dając odpowiednio kannflawinę A i B. Autorzy podsumowują dotychczasowe dane ostrożnie, pisząc o działaniu przeciwzapalnym w modelach komórkowych zwierzęcych (Rea i wsp., Phytochemistry 2019). Trzeci związek tej rodziny, kannflawina C, powtarzany jest w opisach z konkretnym nazwiskiem i rokiem odkrycia, ale takie przypisanie nie rozwiązuje się do żadnej pracy ani w Europe PMC, ani w Crossref.

Gdzie w roślinie jest najwięcej flawonoidów?

W liściach, a nie w kwiatostanie. Pomiar objął kwiatostany, liście, korę łodyg i korzenie trzech chemowarów. Zawartość flawonoidów ogółem wyniosła 0,34-0,44% w liściach i tylko 0,07-0,14% w kwiatostanie, a w korze łodyg i w korzeniach nie wykryto ich w ogóle (Jin i wsp., 2020). Różnica sięga więc kilkukrotności, i to na niekorzyść części rośliny, którą sprzedaje się jako najcenniejszą.

To odwraca zdanie powtarzane w opisach produktów, według którego flawonoidy gromadzą się najgęściej w trichomach na kwiatostanach. Trichomy są miejscem powstawania kannabinoidów i terpenów; w tym samym pomiarze kwiatostan miał 15,77-20,37% kannabinoidów wobec 1,10-2,10% w liściu, czyli dokładnie odwrotny rozkład niż flawonoidy.

Autorzy odnotowują, powołując się na pracę wcześniejszą, jeszcze jedną różnicę względem kannabinoidów: zawartość flawonoidów w roślinie z wiekiem spada, zamiast rosnąć. Praktyczna konsekwencja dla ekstraktów jest prosta. Surowiec z samych szczytów kwiatowych będzie bogaty w kannabinoidy i ubogi we flawonoidy, a materiał z liśćmi odwrotnie. Olej tłoczony z nasion praktycznie nie zawiera jednych ani drugich, bo nasiona nie są miejscem ich powstawania; ślady kannabinoidów biorą się w nim z zanieczyszczenia żywicą podczas zbioru.

Warto przy tym wiedzieć, jak ten pomiar wykonano, bo od metody zależy, co się w nim w ogóle mogło pojawić. Zawartość liczono jako sumę siedmiu flawonoidów oznaczonych po hydrolizie kwasowej, która rozkłada glikozydy do aglikonów. Liczby opisują więc pulę tych siedmiu związków, a nie wszystkie flawonoidy obecne w tkance. Sam pomiar objął trzy chemowary i cztery części rośliny, po trzy powtórzenia dla każdej próbki.

Które flawonoidy konopne mają pomiar, a które tylko wzmiankę?

Rozróżnienie jest istotne, bo listy w opisach produktów mieszają związki oznaczone ilościowo z takimi, które w danym pomiarze się nie pojawiły. W badaniu profilującym oznaczono siedem flawonoidów po hydrolizie kwasowej, a kannflawin nie objęto nim wcale, bo w chwili prowadzenia pracy nie były dostępne wzorce analityczne (Jin i wsp., 2020).

Wiersz kwercetyny zasługuje na uwagę, bo to właśnie ona bywa w opisach konopnych produktów wymieniana jako pierwsza. Autorzy tłumaczą rozbieżność wiekiem roślin i różnicami między odmianami, a sami odnotowują, że w ich próbkach liści nie znaleźli ani kwercetyny, ani kemferolu. To nie znaczy, że w konopiach ich nie ma, bo starsze prace je opisują; znaczy, że nie są to związki, na których można oprzeć zdanie o zawartości w konkretnym surowcu bez badania tego surowca.

Odwrotnie jest z witeksyną i orientyną, które oznaczono powtarzalnie i które wraz z glukozydami bywają używane do rozróżniania podgatunków konopi. Szersze tło samych flawonoidów roślinnych, poza konopiami, zebraliśmy w tekście o rutynie i hesperydynie.

Czy flawonoidy wzmacniają działanie CBD?

Nikt tego nie zmierzył. Zdanie o wzajemnym wzmacnianiu się kannabinoidów, terpenów i flawonoidów pochodzi z argumentacji na rzecz efektu entourage, a nie z pomiaru. Autor tej argumentacji formułuje ją jako tezę: przypadek synergii jest jego zdaniem dostatecznie mocny, by sądzić, że pojedyncza cząsteczka nie dorówna potencjałowi całej rośliny (Russo, Frontiers in Plant Science 2019). To jest hipoteza wymagająca sprawdzenia, nie wynik.

Rozwinięcie samego pojęcia i jego historii opisaliśmy osobno w słowniku konopnego smakosza. Wniosek jest tam ten sam: entourage to nazwa hipotezy, a nie zmierzonej wielkości.

Dla kupującego zostaje więc różnica składu, nie różnica działania. Ekstrakt pełnospektralny zachowuje profil roślinny razem z terpenami i flawonoidami, ekstrakt szerokospektralny usuwa THC, a izolat zawiera sam kannabidiol i nie ma ani terpenów, ani flawonoidów. Różnice między tymi trzema postaciami rozpisaliśmy w porównaniu full spectrum i broad spectrum. Certyfikaty analizy zwykle nie raportują flawonoidów w ogóle, więc deklaracja o wzbogaceniu produktu w kannflawiny nie ma jak zostać sprawdzona przez kupującego.

Brak takiej pozycji w certyfikacie nie jest zresztą wyłącznie zaniedbaniem producentów. Praca profilująca skład rośliny pominęła kannflawiny właśnie dlatego, że nie było wtedy wzorców analitycznych pozwalających je zmierzyć (Jin i wsp., 2020). Skoro laboratorium badawcze nie miało czym oznaczyć tych związków w surowcu, deklaracja ilościowa na opakowaniu wymaga wskazania metody i laboratorium, a nie samego hasła na etykiecie.

Najczęściej zadawane pytania

Czym są flawonoidy w konopiach?

To związki fenolowe wytwarzane przez roślinę szlakiem fenylopropanoidowym, pełniące w niej funkcje ochronne i sygnałowe. W konopiach zidentyfikowano około dwudziestu, a według późniejszego przeglądu dwadzieścia sześć, głównie flawonów i flawonoli (Andre i wsp., 2016; Jin i wsp., 2020).

Czym są kannflawiny i dlaczego są wyjątkowe?

To prenylowane flawony gromadzące się wyłącznie w konopiach, opisane w 1986 roku. Ich celami molekularnymi są mikrosomalna syntaza prostaglandyny E2 oraz 5-lipoksygenaza, a nie COX-2, jak podają opisy produktów (Werz i wsp., PharmaNutrition 2014). Wszystkie dane pochodzą z układów komórkowych.

Czy kannflawina A jest silniejsza od aspiryny?

Tego mnożnika nie udało się potwierdzić w żadnym dostępnym streszczeniu ani przeglądzie. Zmierzono natomiast hamowanie wytwarzania prostaglandyny E2 przez hodowane ludzkie komórki błony maziowej (Barrett i wsp., 1985). Porównanie z lekiem w hodowli komórkowej nie mówi nic o działaniu u człowieka.

Gdzie w roślinie konopi koncentrują się flawonoidy?

W liściach. Zawartość ogółem wyniosła tam 0,34-0,44%, wobec 0,07-0,14% w kwiatostanie, a w korze łodyg i w korzeniach flawonoidów nie wykryto (Jin i wsp., 2020). Kannabinoidy rozkładają się odwrotnie: 15,77-20,37% w kwiatostanie wobec 1,10-2,10% w liściu.

Czy flawonoidy wzmacniają działanie CBD?

Nie zostało to zmierzone. Efekt entourage jest hipotezą przedstawianą jako argument za wyższością całej rośliny nad pojedynczą cząsteczką (Russo, Frontiers in Plant Science 2019). Ekstrakt pełnospektralny różni się od izolatu składem, a nie udowodnionym wzmocnieniem działania.

Czy w oleju z nasion konopi są flawonoidy?

Nie. Flawonoidy powstają w liściach i kwiatostanach, a olej tłoczy się z nasion, które nie są miejscem ich wytwarzania. Z tego samego powodu olej z nasion nie zawiera kannabinoidów poza śladami pochodzącymi z zanieczyszczenia żywicą podczas zbioru.

Czy dany produkt zachowuje pełen profil roślinny, rozstrzyga jego skład deklarowany przez producenta, a nie sama nazwa na etykiecie. Olejki dostępne w sklepie ubucha.pl zebrane są w kategorii olejki.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, przyjmujesz leki lub masz schorzenia przewlekłe, skonsultuj zastosowanie suplementów lub ziół ze specjalistą.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-09 · Aktualizacja: 2026-08-16