Izrael: pionier medycznej marihuany na świecie (FAQ)

Izraelski program medycznej marihuany: ponad 137 tysięcy pacjentów, początki w latach 90., wyniki badań nad bólem przewlekłym i zasady dekryminalizacji.

Z Izraela pochodzą prace, które opisały strukturę głównych kannabinoidów, a później doprowadziły do odkrycia układu endokannabinoidalnego. Rząd izraelski dopuścił medyczne stosowanie konopi już w latach dziewięćdziesiątych, a dziś program obejmuje ponad 137 tysięcy pacjentów. Osobną sprawą jest status konopi rekreacyjnych, który od 2019 roku opiera się na grzywnach, a nie na legalizacji.

KLUCZOWE INFORMACJE
• Ministerstwo Zdrowia podawało w marcu 2024 roku ponad 137 tysięcy pacjentów z licencją, wobec około 30 tysięcy w 2019 roku.
• W kohorcie 1045 pacjentów ból spadł po roku o 20 procent, a dawka opioidów o 42 procent (Aviram i wsp., European Journal of Pain, 2021).
• Konopie rekreacyjne pozostają nielegalne; posiadanie niewielkiej ilości w miejscu publicznym karane jest grzywną.

Dlaczego Izrael uchodzi za pioniera badań nad konopiami?

Bo tam wykonano pracę podstawową, na której stoi cała dziedzina. Przegląd Mechoulama i wsp. w Nature Reviews Neuroscience opisuje tę sekwencję: wyizolowanie i ustalenie struktury większości głównych kannabinoidów, w tym delta-9-tetrahydrokannabinolu jako głównej cząsteczki psychoaktywnej konopi siewnych, dokonało się w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych (Mechoulam i wsp., Nature Reviews Neuroscience, 2014).

Dalszy ciąg tej historii przebiegał w dwóch krokach. W latach osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych zidentyfikowano dwa receptory kannabinoidowe, a wkrótce potem same endokannabinoidy, czyli cząsteczki wytwarzane przez organizm i działające na te receptory. Autorzy podsumowują, że od tego czasu rozumienie układu endokannabinoidalnego i jego funkcji w mózgu posunęło się znacznie, odsłaniając potencjalne cele terapeutyczne w szerokim zakresie zaburzeń neurologicznych i psychiatrycznych.

Autorstwo tego przeglądu ma znaczenie. Jednym ze współautorów jest Lumír Hanuš, chemik pracujący w Izraelu i współodkrywca pierwszego endokannabinoidu. To praca pisana przez uczestników opisywanych wydarzeń, co czyni ją dobrym punktem wyjścia, ale też źródłem, które siłą rzeczy patrzy na własny dorobek życzliwie.

Jak duży jest dziś izraelski program medyczny?

Obejmuje ponad 137 tysięcy pacjentów z ważną licencją. Tyle mówiły dane izraelskiego Ministerstwa Zdrowia przytaczane na początku marca 2024 roku, podczas gdy na początku 2019 roku zarejestrowanych było około 30 tysięcy osób (The Times of Israel, 2024). Program przybierał wtedy około trzech tysięcy pacjentów miesięcznie.

Ten sam materiał opisuje, komu licencje są wydawane. Największa część przypada na ból przewlekły, a poza nim wymienione są choroby nowotworowe i działania niepożądane chemioterapii, zespół stresu pourazowego, zaburzenia psychiatryczne, choroby neurologiczne oraz schorzenia gastroenterologiczne. Dostęp reguluje jednostka do spraw medycznych konopi w Ministerstwie Zdrowia, wydająca indywidualne licencje pacjentom.

Element Stan Źródło
Liczba pacjentów z licencją ponad 137 tysięcy, marzec 2024 dane Ministerstwa Zdrowia za The Times of Israel
Liczba pacjentów na początku 2019 około 30 tysięcy The Times of Israel
Początek programu lata dziewięćdziesiąte, pierwotnie chorzy onkologicznie i osoby z bólem The Times of Israel
Pierwszy komercyjny eksport grudzień 2020, dostawa do Niemiec The Jerusalem Post
Konopie rekreacyjne nielegalne; posiadanie w miejscu publicznym karane grzywną od 2019 przepisy obowiązujące od 1 kwietnia 2019

Co pokazują izraelskie badania nad bólem przewlekłym?

Pokazują poprawę umiarkowaną, a nie spektakularną. Wieloośrodkowe badanie prospektywne Aviram i wsp. objęło 1045 pacjentów z bólem przewlekłym, którzy mieli w Izraelu licencję na medyczne konopie i rozpoczęli leczenie; obserwację dwunastomiesięczną ukończyło 551 osób (Aviram i wsp., European Journal of Pain, 2021).

Po roku średnie nasilenie bólu spadło o 20 procent, czyli o 1,97 punktu przy przedziale ufności 95 procent od minus 2,13 do minus 1,81. Pozostałe mierzone parametry poprawiły się o 10 do 30 procent. Największa zmiana dotyczy jednak leków: dobowa dawka opioidów przeliczona na równoważnik morfiny spadła o 42 procent, czyli o 27 miligramów. Działania niepożądane były częste, ale w większości nieciężkie.

Druga izraelska praca tego samego autora, obserwacja w odstępach miesięcznych przez pół roku, daje obraz uzupełniający i po części sprzeczny. Nasilenie bólu w niej nie zmieniło się w ogóle, natomiast odsetek osób przyjmujących leki przeciwbólowe spadł z 46 do 28 procent, a odsetek osób oceniających jakość życia jako dobrą wzrósł z 49 do 62 procent (Aviram i wsp., Frontiers in Pharmacology, 2021). Liczba uczestników spadła tam jednak z 429 do 82 osób, co przy takim odpływie każe traktować odsetki końcowe bardzo ostrożnie.

Czy marihuana rekreacyjna jest w Izraelu legalna?

Nie jest. Sprzedaż i posiadanie poza systemem medycznym pozostają zabronione, zmieniła się natomiast reakcja państwa na posiadanie niewielkich ilości. Zapowiedziana w 2017 roku zmiana polityki dotyczyła ilości do 15 gramów i przewidywała grzywnę tysiąca szekli za pierwsze naruszenie, bez wpisu do rejestru karnego.

Przepisy, które weszły w życie 1 kwietnia 2019 roku, mają kształt stopniowany. Dorosły zatrzymany w miejscu publicznym z niewielką ilością konopi płaci grzywnę około 275 dolarów za pierwsze naruszenie i około 550 dolarów za drugie. Postępowanie karne otwiera dopiero trzecie naruszenie popełnione w ciągu siedmiu lat. Palenie w miejscach publicznych pozostaje zabronione niezależnie od ilości.

Dwie rzeczy w tym układzie łatwo pomylić. Grzywna nie oznacza zgody państwa, tylko rezygnację z postępowania karnego przy pierwszym i drugim naruszeniu, a licznik naruszeń biegnie przez siedem lat. Sprzedaż poza systemem medycznym pozostaje przy tym poza tym mechanizmem i jest traktowana jak wcześniej. Zapowiadana od lat pełna legalizacja rekreacyjna nie została w Izraelu wprowadzona, a to, że posiadanie w praktyce kończy się mandatem, nie zmienia statusu samej substancji.

Różnica między tym modelem a pełną legalizacją jest zasadnicza. Rozpisuje ją tekst o tym, czym różnią się dekryminalizacja i legalizacja, a przegląd sytuacji w innych państwach zebrano w mapie legalności marihuany.

Czego izraelskie dane nie rozstrzygają?

Nie rozstrzygają pytania o skuteczność, bo obie omówione prace o bólu są obserwacyjne. Pacjenci sami zgłaszali nasilenie objawów, nikt nie otrzymywał placebo, a do badania trafiały wyłącznie osoby, które o licencję wystąpiły i ją dostały. Autorzy pierwszej z nich podsumowują swoje wyniki jako łagodną do umiarkowanej poprawę w długim okresie.

Nie rozstrzygają też pytania o eksport. Rząd zgodę na eksport wydał, ale pierwsza komercyjna dostawa izraelskich produktów medycznych dotarła do Niemiec dopiero w grudniu 2020 roku (The Jerusalem Post, 2020). Skali eksportu żadne z cytowanych tu źródeł nie podaje.

Wreszcie izraelski program nie mówi nic o tym, co wolno w Polsce. To dwa odrębne porządki prawne, a produkty dostępne w polskich sklepach nie są medyczną marihuaną w rozumieniu izraelskiego programu. Polskie realia opisuje tekst o medycznej marihuanie w Polsce.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Izrael uchodzi za pioniera badań nad konopiami?

Bo tam wykonano prace podstawowe. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych wyizolowano i opisano strukturę większości głównych kannabinoidów, w tym delta-9-tetrahydrokannabinolu. W latach osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych zidentyfikowano dwa receptory kannabinoidowe, a wkrótce potem endokannabinoidy wytwarzane przez organizm.

Ilu pacjentów ma dziś izraelski program medyczny?

Dane izraelskiego Ministerstwa Zdrowia przytaczane w marcu 2024 roku mówiły o ponad 137 tysiącach osób z ważną licencją, wobec około 30 tysięcy na początku 2019 roku. Program przybierał wtedy około trzech tysięcy pacjentów miesięcznie.

Kiedy Izrael dopuścił medyczne stosowanie konopi?

Pierwsze zgody na medyczne stosowanie konopi wydano w Izraelu w latach dziewięćdziesiątych, początkowo dla chorych onkologicznych oraz osób z chorobami przebiegającymi z bólem. Dziś licencje obejmują między innymi ból przewlekły, działania niepożądane chemioterapii, zespół stresu pourazowego, zaburzenia psychiatryczne, choroby neurologiczne i schorzenia gastroenterologiczne.

Co wykazały izraelskie badania nad bólem przewlekłym?

W kohorcie 1045 pacjentów, z których 551 ukończyło roczną obserwację, średnie nasilenie bólu spadło o 20 procent, a dobowa dawka opioidów przeliczona na równoważnik morfiny o 42 procent. Autorzy opisują to jako poprawę łagodną do umiarkowanej. Badanie było obserwacyjne, bez grupy placebo.

Czy marihuana rekreacyjna jest w Izraelu legalna?

Nie. Sprzedaż i posiadanie poza systemem medycznym pozostają zabronione. Od 1 kwietnia 2019 roku dorosły zatrzymany w miejscu publicznym z niewielką ilością płaci grzywnę około 275 dolarów za pierwsze naruszenie i około 550 dolarów za drugie, a postępowanie karne otwiera trzecie naruszenie w ciągu siedmiu lat.

Czy Izrael eksportuje medyczne konopie?

Eksport jest dopuszczony. Pierwsza komercyjna dostawa izraelskich medycznych konopi dotarła do Niemiec w grudniu 2020 roku. Skali rocznego eksportu żadne z cytowanych tu źródeł nie podaje.

Czy izraelskie przepisy mówią coś o sytuacji w Polsce?

Nie mówią. To dwa odrębne porządki prawne, a produkty dostępne w polskich sklepach nie są medyczną marihuaną w rozumieniu izraelskiego programu. Nie zmienia on obowiązujących w Polsce zasad wystawiania recept ani dostępu do leczenia.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny opisany w artykule obowiązuje na dzień publikacji: regulacje dotyczące konopi mogą ulec zmianie. Przed podjęciem decyzji konsultuj się z prawnikiem lub aktualnymi aktami prawnymi.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-09 · Aktualizacja: 2026-11-16

Podziel się:
Zaufanie
Dowiedz się więcej o nas
Darmowa wysyłka
Od 49PLN - paczkomatem
Łatwy kontakt
Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Lojalność
Jedyny taki program - zbieraj buchy

Strona tylko dla osób pełnoletnich.

Czy masz ukończone 18 lat?

Buch z Tobą