Ginkgo biloba (miłorząb japoński): właściwości i co wykazały badania

Co ginkgo biloba wykazało w badaniach na ludziach, a czego nie: demencja, szum w uszach, chromanie i lęk. Do tego interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.

Ginkgo biloba, czyli miłorząb japoński, przebadano w wielu próbach klinicznych, a ich wyniki są węższe niż obietnica lepszej pamięci. W próbie GEM ginkgo nie zapobiegło demencji. Według przeglądu Cochrane z 2026 roku przy łagodnych zaburzeniach poznawczych prawdopodobnie nic nie zmienia, a przy rozpoznanej demencji daje efekt mały do umiarkowanego, przy niskiej pewności dowodu. Ma za to jedno wskazanie z porządnym wynikiem liczbowym oraz opisane interakcje lekowe. Przy każdym z tych wskazań punktem wyjścia jest rozpoznanie postawione przez lekarza, a dawkę ustala lekarz.

KLUCZOWE INFORMACJE
• Badanie GEM na 3069 osobach w wieku 75 lat i więcej nie wykazało ochrony przed demencją (DeKosky i wsp., JAMA, 2008).
• Przegląd Cochrane z 2026 roku: przy łagodnych zaburzeniach poznawczych prawdopodobnie brak efektu.
• Przy chromaniu przestankowym dystans bezbólowego marszu wydłużył się o 34 metry.
• Ginkgo hamuje agregację płytek krwi: przy lekach przeciwzakrzepowych decyduje lekarz.

Czym jest EGb 761 i dlaczego decyduje o wyniku badań?

EGb 761 to standaryzowany suchy wyciąg z liści miłorzębu, zawierający 24 procent glikozydów flawonoidowych i 6 procent laktonów terpenowych, czyli ginkgolidów i bilobalidu. Znaczna część badań klinicznych nad ginkgo testowała właśnie ten preparat, a nie ginkgo w ogóle. Standaryzacja oznacza, że każda porcja niesie powtarzalną ilość substancji czynnych, niezależnie od partii liści i pory zbioru.

Dla czytającego wyniki badań ma to konsekwencję praktyczną. Wyciąg o innym profilu standaryzacji jest innym produktem i nie dziedziczy wyników uzyskanych dla EGb 761. Preparat opisany na opakowaniu wyłącznie jako wyciąg z liści miłorzębu, bez podania procentów, może zawierać kilka razy mniej flawonoidów niż wyciąg badany klinicznie i nie da się tego stwierdzić bez analizy.

Osobną sprawą są kwasy ginkgolowe, potencjalnie alergizujące składniki surowca, które w wyciągach farmaceutycznych podlegają ograniczeniu. Herbata z suszonych liści nie jest pod tym względem kontrolowana w żaden sposób, więc jej skład i zawartość substancji czynnych pozostają nieznane. To pierwszy powód, dla którego wyników badań nad wyciągiem nie wolno przenosić na napar.

Jak ginkgo biloba działa na mózg i krążenie?

Mechanizmy opisano na poziomie molekularnym dość dokładnie i są dwa. Flawonoidy wyciągu neutralizują reaktywne formy tlenu, które uszkadzają śródbłonek naczyń i neurony. Ginkgolidy działają natomiast antagonistycznie wobec czynnika aktywującego płytki krwi, białka odpowiedzialnego za ich zlepianie i za skurcz drobnych naczyń.

Wypadkową obu działań jest poprawa przepływu w mikrokrążeniu, w tym w naczyniach mózgowych i obwodowych. To wyjaśnia, dlaczego wskazania z najlepszymi wynikami dotyczą właśnie stanów niedokrwiennych, a nie sprawności umysłowej u osób zdrowych. Bilobalid dokłada do tego działanie ochronne wobec neuronów, opisane jednak wyłącznie w badaniach na hodowlach komórkowych i na zwierzętach, czyli na poziomie, z którego nie da się wnioskować o skuteczności u człowieka.

Znany i wiarygodny mechanizm nie jest jednak dowodem skuteczności klinicznej. Ten sam mechanizm antyagregacyjny, który odpowiada za poprawę przepływu, stoi za ryzykiem krwawień przy lekach przeciwzakrzepowych, opisanym w dalszej części tekstu. Pokrewne surowce o działaniu naczyniowym zestawia wpis gotu kola: właściwości na pamięć, żylaki i gojenie ran.

Czy ginkgo biloba zapobiega demencji?

Nie, jeśli sądzić po badaniu GEM. Objęło ono 3069 ochotników w wieku 75 lat i więcej, o prawidłowych funkcjach poznawczych albo z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, obserwowanych przez medianę 6,1 roku w pięciu ośrodkach akademickich. Uczestnicy otrzymywali wyciąg z miłorzębu w porcji 120 mg dwa razy dziennie albo placebo (DeKosky i wsp., JAMA, 2008).

Demencję rozpoznano u 523 osób. Współczynnik hazardu dla ginkgo wobec placebo wyniósł 1,12 przy przedziale ufności od 0,94 do 1,33 dla demencji ogółem oraz 1,16 przy przedziale od 0,97 do 1,39 dla choroby Alzheimera. Wartości powyżej jedności oznaczają, że punktowe oszacowanie wypadło nieznacznie na niekorzyść ginkgo, choć różnica nie była istotna statystycznie. U osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi tempo przejścia w demencję również się nie zmieniło.

Podobnie wypada pytanie o pamięć u osób bez rozpoznania. W badaniu z randomizacją i podwójnie ślepą próbą 230 ochotników po sześćdziesiątce, w dobrym stanie zdrowia, przyjmowało ginkgo albo placebo przez sześć tygodni. Nie stwierdzono różnic w żadnym z testów uczenia się, pamięci, uwagi ani fluencji słownej, ani w samoocenie uczestników i ocenie ich bliskich (Solomon i wsp., JAMA, 2002).

Co o zaburzeniach poznawczych mówi przegląd Cochrane z 2026 roku?

Aktualizacja przeglądu Cochrane z 2026 roku objęła 82 badania z udziałem 10 613 uczestników i rozdzieliła wyniki według stanu wyjściowego uczestników (Wieland i wsp., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2026). W każdej z tych grup obraz wygląda inaczej.

Przy łagodnych zaburzeniach poznawczych, na podstawie dwunastu badań z udziałem 1913 osób, ginkgo prawdopodobnie nie zmienia po sześciu miesiącach ani ogólnego stanu klinicznego, ani wyników testów poznawczych, ani samodzielności w czynnościach codziennych. Pewność tych ustaleń oceniono jako umiarkowaną. Przy subiektywnych skargach na pamięć, bez rozpoznania, dowody były bardzo niepewne, a w jednym większym, trzymiesięcznym badaniu ryzyko działań niepożądanych mogło być wyższe niż po placebo.

Inaczej wypadła grupa z rozpoznaną demencją: trzynaście badań z udziałem 3288 osób sugeruje po sześciu miesiącach małą do umiarkowanej poprawę stanu klinicznego, wyników poznawczych i czynności codziennych. Pewność tego dowodu jest jednak niska, a niejednorodność wyników bardzo wysoka. Zestawione razem, te wyniki układają się tak: im mniej wyjściowych zaburzeń, tym mniej po ginkgo widać.

Czy ginkgo pomaga na szum w uszach?

Według przeglądu Cochrane z 2022 roku nie ma na to wystarczających dowodów. Przegląd objął dwanaście badań z randomizacją z udziałem 1915 osób z szumem usznym, w większości porównujących ginkgo z placebo (Sereda i wsp., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2022).

Po zestawieniu danych z dwóch badań obejmujących 85 osób ginkgo nie zmieniło nasilenia szumu mierzonego kwestionariuszem po trzech do sześciu miesiącach, przy czym pewność dowodu określono jako bardzo niską. Nie stwierdzono też różnicy w głośności szumu ocenianej audiometrycznie ani w jakości życia. Autorzy podkreślają, że jakość metodologiczna włączonych badań była w większości niska lub niejasna, głównie z powodu słabego opisu utajnienia przydziału i zaślepienia. Zwracają też uwagę, że przy objawie tak subiektywnym jak szum uszny reakcja na placebo bywa silna, więc przyszłe badania muszą trzymać rygor metodologiczny znacznie wyżej.

Ta sama praca przynosi natomiast dane o bezpieczeństwie, oparte na czterech badaniach z udziałem 1154 osób: nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych, w tym krwawień ani drgawek, w żadnej z grup. Pewność tego ustalenia jest niska, a stoi ono obok ostrzeżeń z opisów przypadków. Temat rozwija osobny wpis ginkgo na szumy uszne.

Czy ginkgo wydłuża dystans marszu przy chromaniu?

Spośród wskazań opisanych tutaj to ma najlepiej policzony efekt. Chromanie przestankowe oznacza ból łydek pojawiający się przy chodzeniu, wywołany zwężeniem tętnic obwodowych i niedokrwieniem pracujących mięśni. Metaanaliza ośmiu badań z randomizacją, kontrolą placebo i podwójnie ślepą próbą wykazała istotne wydłużenie dystansu bezbólowego marszu o 34 metry, przy przedziale ufności od 26 do 43 metrów (Pittler i Ernst, American Journal of Medicine, 2000).

W badaniach o zbliżonej metodyce, prowadzonych na bieżni o tej samej prędkości i nachyleniu, różnica wyniosła 33 metry przy przedziale od 22 do 43 metrów. Działania niepożądane były rzadkie, łagodne i przemijające.

Sami autorzy oceniają jednak wielkość tego efektu jako umiarkowaną i o niepewnym znaczeniu klinicznym. Trzydzieści kilka metrów bywa istotne dla osoby, która przystaje co sto metrów, i nieistotne dla kogoś innego. Chromanie przestankowe jest przy tym objawem miażdżycy tętnic obwodowych, czyli choroby wymagającej leczenia przyczynowego, a nie stanem do samodzielnego zaopatrzenia suplementem.

Czy ginkgo działa na lęk i nastrój?

Dane są skromne, ale istnieją i wskazują na lęk, a nie na depresję. W badaniu z randomizacją, podwójnie ślepą próbą i kontrolą placebo wzięło udział 107 pacjentów z uogólnionym zaburzeniem lękowym albo z zaburzeniem adaptacyjnym z lękiem, przydzielonych do wyciągu EGb 761 w jednej z dwóch porcji dobowych albo do placebo na cztery tygodnie (Woelk i wsp., Journal of Psychiatric Research, 2007).

Wynik w skali lęku Hamiltona poprawił się o 14,3 punktu w grupie z porcją wyższą, o 12,1 punktu w grupie z porcją niższą i o 7,8 punktu po placebo. Obie grupy z ginkgo wypadły istotnie lepiej niż placebo, a analiza wykazała zależność efektu od wielkości porcji. Preparat był dobrze tolerowany.

Jest to jedno badanie, czterotygodniowe i o umiarkowanej liczebności, więc nie czyni z ginkgo leku przeciwlękowego. Przy depresji dowody są znacznie słabsze, a stosowanie ginkgo zamiast leczenia o potwierdzonej skuteczności odsuwa w czasie właściwą terapię. Zaburzenia lękowe i depresyjne wymagają rozpoznania i prowadzenia przez lekarza, a nie samodzielnego doboru preparatu roślinnego.

Kiedy ginkgo biloba jest niebezpieczne?

Przede wszystkim w połączeniu z lekami wpływającymi na krzepnięcie. Ginkgolidy hamują czynnik aktywujący płytki krwi, więc dokładają własne działanie antyagregacyjne do działania warfaryny, heparyny, klopidogrelu, kwasu acetylosalicylowego oraz doustnych antykoagulantów nowej generacji. Opisano przypadki krwotoków wewnątrzczaszkowych i krwawień z przewodu pokarmowego u osób stosujących ginkgo.

Obraz z badań z randomizacją jest przy tym łagodniejszy niż z opisów przypadków: w czterech badaniach nad szumem usznym, obejmujących 1154 osoby, nie odnotowano poważnych krwawień ani drgawek. Do prób klinicznych nie włącza się jednak zwykle pacjentów przyjmujących antykoagulanty, więc brak sygnału w tej grupie nie jest dowodem bezpieczeństwa akurat dla niej. Przy leczeniu przeciwzakrzepowym decyzję podejmuje lekarz prowadzący, razem z kontrolą parametrów krzepnięcia.

Do tego dochodzą trzy sytuacje wymagające ostrożności. Przed planowanym zabiegiem operacyjnym ginkgo odstawia się z wyprzedzeniem, a termin ustala zespół operujący. Przy padaczce opisywano obniżenie progu drgawkowego, w tym u osób przyjmujących leki przeciwpadaczkowe. Ginkgo wpływa też na izoenzymy cytochromu P450, przez które metabolizowana jest znaczna część leków, co przy politerapii ocenia lekarz lub farmaceuta.

Czym różnią się preparaty z ginkgo biloba?

Preparaty różnią się przede wszystkim deklaracją standaryzacji. Część podaje zawartość glikozydów flawonoidowych i laktonów terpenowych albo wprost nazwę wyciągu badanego klinicznie, co pozwala porównać skład z EGb 761. Opis ograniczony do masy wyciągu z liści, bez podania procentów, nie mówi nic o tym, ile substancji czynnych zawiera porcja.

Różnią się też postacią. Kapsułka lub tabletka z wyciągiem suchym ma powtarzalny skład, którego napar z liści nie zapewnia. Napar bywa też źródłem kwasów ginkgolowych w ilościach, których w wyciągu farmaceutycznym się nie dopuszcza. Preparaty roślinne dostępne w sklepie u Bucha zebrano w kategorii zioła.

Wybór preparatu nie zmienia przy tym wyników badań. U osób po sześćdziesiątce bez zaburzeń poznawczych ginkgo nie poprawiło pamięci (Solomon i wsp., JAMA, 2002). Szum w uszach, ból łydek przy chodzeniu i pogorszenie pamięci to objawy wymagające diagnostyki lekarskiej. Inne surowce badane pod kątem koncentracji porównuje wpis zioła na koncentrację i skupienie.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest wyciąg EGb 761?

To standaryzowany suchy wyciąg z liści miłorzębu zawierający 24 procent glikozydów flawonoidowych i 6 procent laktonów terpenowych. Znaczna część badań klinicznych nad ginkgo testowała właśnie ten preparat, więc wyciąg o innej standaryzacji nie dziedziczy automatycznie uzyskanych w nich wyników.

Czy ginkgo biloba zapobiega demencji?

Nie. W badaniu GEM 3069 osób w wieku 75 lat i więcej przyjmowało ginkgo albo placebo przez medianę 6,1 roku. Współczynnik hazardu dla demencji ogółem wyniósł 1,12 przy przedziale ufności od 0,94 do 1,33, czyli bez korzyści.

Czy ginkgo poprawia pamięć u osób zdrowych?

Badania tego nie potwierdzają. W próbie z randomizacją na 230 osobach po sześćdziesiątce, trwającej sześć tygodni, nie stwierdzono różnic wobec placebo w żadnym teście uczenia się, pamięci, uwagi ani fluencji słownej, ani w ocenie samych uczestników i ich bliskich.

Czy ginkgo pomaga na szum w uszach?

Przegląd Cochrane z 2022 roku objął dwanaście badań i 1915 osób i nie wykazał zmiany nasilenia szumu ani jego głośności wobec placebo. Pewność tego dowodu określono jako bardzo niską, a jakość metodologiczna badań była w większości niska.

Czy ginkgo wchodzi w interakcje z warfaryną?

Tak. Ginkgolidy hamują agregację płytek krwi i dokładają się do działania leków przeciwzakrzepowych, a opisano przypadki krwotoków wewnątrzczaszkowych i krwawień z przewodu pokarmowego. Przy leczeniu przeciwzakrzepowym decyzję podejmuje lekarz prowadzący, razem z kontrolą krzepnięcia.

Czy ginkgo pomaga przy chromaniu przestankowym?

Tak, choć efekt jest umiarkowany. Metaanaliza ośmiu badań z randomizacją wykazała wydłużenie dystansu bezbólowego marszu o 34 metry, przy przedziale ufności od 26 do 43 metrów. Autorzy sami określają wielkość tego efektu jako umiarkowaną i o niepewnym znaczeniu klinicznym.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki na stałe, jesteś w ciąży lub karmisz piersią albo chorujesz przewlekle.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-06-22 · Aktualizacja: 2026-11-09

Podziel się:
Zaufanie
Dowiedz się więcej o nas
Darmowa wysyłka
Od 49PLN - paczkomatem
Łatwy kontakt
Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Lojalność
Jedyny taki program - zbieraj buchy

Strona tylko dla osób pełnoletnich.

Czy masz ukończone 18 lat?

Buch z Tobą