
Plastry transdermalne z CBD: jak działają i co wiadomo z badań (FAQ)
Czy CBD z plastra trafia do krwiobiegu? Co zmierzono u ludzi, co tylko u zwierząt i gdzie EFSA wyznaczyła granicę bezpieczeństwa.
Plaster z kannabidiolem obiecuje to, czego nie daje ani kapsułka, ani krem: równy poziom substancji przez wiele godzin, bez przechodzenia przez żołądek. Farmakologicznie ta obietnica ma sens. Pomiarów u ludzi jest jednak mało. Przegląd systematyczny farmakokinetyki CBD u ludzi stwierdza, że bezwzględną biodostępność kannabidiolu wyznaczono u człowieka wyłącznie po paleniu i wyniosła ona 31 procent, a dla drogi przezskórnej nie próbowało tego zmierzyć żadne badanie (Millar i wsp., Frontiers in Pharmacology, 2018). W cytowanych tu pracach pomiary wchłaniania przez skórę pochodzą od zwierząt.
KLUCZOWE INFORMACJE
• Bezwzględną biodostępność CBD u ludzi zmierzono tylko po paleniu: 31 procent (Millar i wsp., 2018).
• EFSA: tymczasowa bezpieczna dawka 0,0275 mg/kg na dobę, około 2 mg przy 70 kg.
• Bezpieczeństwa CBD nie da się ustalić poniżej 25 lat, w ciąży, przy karmieniu i przy lekach (EFSA, 2026).
Czy CBD z plastra rzeczywiście trafia do krwiobiegu?
Tak, choć najmocniejszy dowód pochodzi od zwierząt. W modelu zapalenia stawu kolanowego u szczurów przezskórny żel z kannabidiolem dawał stężenie w osoczu rosnące liniowo wraz z dawką, w zakresie od 0,6 do 6,2 mg na dobę, a jednocześnie zmniejszał obrzęk stawu i naciek komórek odpornościowych (Hammell i wsp., European Journal of Pain, 2016).
Sama droga jest fizjologicznie możliwa. Kannabidiol dobrze rozpuszcza się w tłuszczach, więc pokonuje bogatą w lipidy warstwę rogową naskórka. Ze skóry właściwej, gęsto zaopatrzonej w naczynia, substancja przechodzi do krążenia ogólnego z pominięciem jelita i wątroby, a więc bez metabolizmu pierwszego przejścia, który obniża ekspozycję po połknięciu.
Drugi zestaw pomiarów pochodzi od świnek morskich. Po nałożeniu żelu z CBD stężenie w osoczu ustaliło się na poziomie 6,3 ng/ml i zostało osiągnięte po około 15,5 godziny, a dodanie substancji zwiększającej przenikanie podniosło ten poziom 3,7 razy (Paudel i wsp., Drug Development and Industrial Pharmacy, 2010).
Żadna z tych prac nie jest badaniem u człowieka i żadna nie podaje odsetka wchłoniętej dawki.
Ile CBD z plastra wchłania się u człowieka?
Nie wiadomo. Przegląd 24 prac z pomiarami farmakokinetycznymi u ludzi wykazał, że bezwzględną biodostępność kannabidiolu wyznaczono wyłącznie po paleniu, na poziomie 31 procent, a dla żadnej innej drogi podania żadna z ujętych w nim prac takiej próby nie podjęła (Millar i wsp., Frontiers in Pharmacology, 2018).
| Praca | Kto był badany | Co zmierzono | Wynik |
|---|---|---|---|
| Millar i wsp. 2018 | ludzie, przegląd 24 prac | bezwzględna biodostępność | wyznaczona tylko po paleniu: 31 procent |
| Hammell i wsp. 2016 | szczury | stężenie w osoczu po żelu | liniowe w zakresie 0,6-6,2 mg na dobę |
| Paudel i wsp. 2010 | świnki morskie | stężenie stacjonarne po żelu | 6,3 ng/ml po około 15,5 godziny |
| Heussler i wsp. 2019 | 20 osób w wieku 6-17 lat | objawy i bezpieczeństwo | poprawa w skalach objawowych, bez grupy kontrolnej |
Człowieka dotyczy natomiast otwarte badanie fazy 1/2 nad żelem transdermalnym ZYN002 u dwudziestu dzieci i nastolatków w wieku od 6 do 17 lat z zespołem łamliwego chromosomu X. Żel stosowano dwa razy dziennie przez 12 tygodni, zwiększając dawkę dobową od 50 do najwyżej 250 mg. Badacze odnotowali poprawę w skalach lęku i nastroju oraz zdarzenia niepożądane u 85 procent uczestników, w większości łagodne (Heussler i wsp., Journal of Neurodevelopmental Disorders, 2019). Badanie nie miało grupy kontrolnej ani zaślepienia, a mierzyło objawy, nie wchłanianie.
Czym plaster różni się od kremu i żelu z CBD?
Głównie budową, a nie tym, że jeden preparat działa ogólnie, a drugi wyłącznie miejscowo. W pracy Hammella stężenie kannabidiolu w osoczu szczurów rosło liniowo wraz z dawką żelu nałożonego na skórę. Także żel nie pozostawał więc w miejscu nałożenia, choć wynik dotyczy zwierząt, nie ludzi.
Granica biegnie raczej po budowie preparatu niż po jego nazwie handlowej. Plaster ma matrycę zaprojektowaną tak, żeby oddawać substancję powoli przez zaplanowany czas noszenia. Krem albo żel oddaje ją jednorazowo, a ile z tego dotrze do krążenia, zależy od nośnika, obecności permeatorów i miejsca nałożenia.
Z cytowanych prac nie wynika więc, że preparat nałożony na skórę zostaje w jednym miejscu ani że plaster przyklejony nad bolącym stawem działa tylko na ten staw. Różnicę między preparatem miejscowym a przezskórnym opisuje osobny tekst o plastrze transdermalnym i zwykłej maści, a szerszy przegląd dróg podania zawiera wpis o sposobach zażywania konopi i CBD.
Jaką granicę bezpieczeństwa CBD wyznaczyła EFSA i co dzieje się przy lekach?
Panel EFSA do spraw żywienia i nowej żywności wyprowadził w 2026 roku metodą benchmark dose, ze współczynnikiem niepewności 400, tymczasową bezpieczną dawkę 0,0275 mg na kilogram masy ciała na dobę, czyli około 2 mg dziennie dla osoby ważącej 70 kg (EFSA, EFSA Journal, 2026).
To sufit, nie zalecenie, i jest obwarowany zastrzeżeniami. Dotyczy wyłącznie suplementów o czystości kannabidiolu co najmniej 98 procent i bez nanocząstek. Panel stwierdza też wprost, że bezpieczeństwa CBD nie da się ustalić u osób poniżej 25 roku życia, u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u osób przyjmujących jednocześnie leki.
Ostatnia grupa ma tu znaczenie praktyczne, bo interakcje wykazano u ludzi. U trzynaściorga dzieci przyjmujących jednocześnie klobazam i kannabidiol stężenie czynnego metabolitu klobazamu wzrosło średnio o 500 procent, a działania niepożądane wystąpiły u dziesięciorga z nich (Geffrey i wsp., Epilepsia, 2015). W badaniu fazy 1 u dorosłych, przy dawce 750 mg dwa razy na dobę, CBD wydłużyło okres półtrwania kofeiny z 5,4 do 10,9 godziny i podniosło jej ekspozycję o 95 procent, a sześciu uczestników przerwało udział z powodu podwyższonych transaminaz wątrobowych (Thai i wsp., Clinical Pharmacology in Drug Development, 2021). Interakcja działa w stronę podwyższenia stężenia leku, więc ryzykiem jest jego przedawkowanie, a nie utrata działania.
Dawkę i sposób stosowania preparatu z kannabidiolem ustala się z lekarzem.
Czy plastry z CBD są legalne i czy są dostępne w Polsce?
Kannabidiol nie ma w Unii Europejskiej autoryzacji jako nowa żywność, a ocena EFSA z 2026 roku tego nie zmienia: jest oceną bezpieczeństwa z warunkami, nie zezwoleniem na obrót. Powiadomienie sanitarne złożone przez wprowadzającego produkt również nie jest autoryzacją nowej żywności i statusu składnika nie zmienia.
Próg 0,3 procent nie jest specyfikacją gotowego produktu, tylko limitem dla materiału roślinnego. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1939, zm. Dz.U. 2026 poz. 1004), w brzmieniu obowiązującym od 7 maja 2022 roku, liczy go jako sumę delta-9-THC oraz kwasu tetrahydrokannabinolowego w przeliczeniu na suchą masę, w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach roślin. Limit nie opisuje więc zawartości THC w gotowym plastrze.
Osobną grupą są preparaty nakładane na skórę: jeden konopny żel do masażu, a także kosmetyki, które opisuje osobny tekst o konopnych kremach i balsamach. To inna kategoria produktu i inne przeznaczenie niż plaster przezskórny.
Najczęściej zadawane pytania
Czy plaster z CBD działa miejscowo czy ogólnoustrojowo?
Przezskórne podanie kannabidiolu prowadzi substancję do krążenia ogólnego, a nie tylko do tkanek pod plastrem. W modelu szczurzym stężenie w osoczu rosło liniowo wraz z dawką żelu (Hammell i wsp., 2016). U człowieka nie zmierzono jednak, jaka część dawki z plastra dociera do krwi.
Ile CBD wchłania się z plastra?
Nie ustalono tego u ludzi. Przegląd farmakokinetyki CBD wykazał, że bezwzględną biodostępność wyznaczono wyłącznie po paleniu i wyniosła 31 procent, a dla drogi przezskórnej nie zrobiło tego żadne badanie (Millar i wsp., 2018).
Czy istnieje badanie plastrów z CBD u ludzi?
Istnieje otwarte badanie fazy 1/2 nad żelem transdermalnym ZYN002 u dwudziestu dzieci i nastolatków w wieku od 6 do 17 lat z zespołem łamliwego chromosomu X, prowadzone przez 12 tygodni (Heussler i wsp., 2019). Nie miało grupy kontrolnej, więc nie rozstrzyga o skuteczności preparatu.
Czym plaster różni się od kremu z CBD?
Budową, a nie tym, że jeden działa ogólnie, a drugi wyłącznie miejscowo. Plaster ma matrycę oddającą substancję powoli przez zaplanowany czas noszenia, krem oddaje ją jednorazowo. W pracy na szczurach stężenie w osoczu rosło wraz z dawką żelu nałożonego na skórę (Hammell i wsp., 2016).
Jaką granicę bezpieczeństwa CBD wyznaczyła EFSA?
EFSA wyprowadziła w 2026 roku tymczasową bezpieczną dawkę 0,0275 mg na kilogram masy ciała na dobę, czyli około 2 mg dla osoby ważącej 70 kg. Dotyczy ona wyłącznie preparatów o czystości co najmniej 98 procent i bez nanocząstek. To granica, a nie zalecenie.
Czy CBD z plastra może wchodzić w interakcje z lekami?
Tak. U dzieci przyjmujących klobazam wraz z kannabidiolem stężenie czynnego metabolitu leku wzrosło średnio o 500 procent (Geffrey i wsp., 2015), a w badaniu u dorosłych CBD niemal podwoiło ekspozycję na kofeinę (Thai i wsp., 2021). EFSA nie ustala bezpieczeństwa CBD u osób przyjmujących leki.
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem stosowania konopi lub CBD w celach terapeutycznych skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki, jesteś w ciąży lub karmisz piersią.
Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-09 · Aktualizacja: 2026-11-17







