
Czopki CBD: co mówią badania o drodze doodbytniczej (FAQ)
Czy czopki z CBD wchłaniają się lepiej niż kapsułki? Biodostępności doodbytniczej nie zmierzono u ludzi, a ester THC dał u małp 13,5 procent.
Czopki z kannabidiolem sprzedaje się z argumentem, który brzmi przekonująco: droga doodbytnicza omija wątrobę, więc do krwi powinno trafiać więcej substancji niż z połkniętej kapsułki. Argument opiera się na anatomii, nie na pomiarze. Przegląd systematyczny farmakokinetyki CBD u ludzi stwierdza, że bezwzględną biodostępność kannabidiolu wyznaczono wyłącznie po paleniu, na poziomie 31 procent. Dla żadnej innej drogi podania nikt takiej próby nie podjął (Millar i wsp., Frontiers in Pharmacology, 2018). Ta luka ma znaczenie praktyczne, bo kannabidiol wchodzi w interakcje z innymi lekami. U ludzi wykazano to dla klobazamu (Geffrey i wsp., Epilepsia, 2015).
KLUCZOWE INFORMACJE
• Biodostępności doodbytniczej CBD u ludzi nie zmierzono; jedyna wartość, 31 procent, dotyczy palenia (Millar i wsp., 2018).
• Zwykłe czopki z delta-9-THC nie wykazały u małp biodostępności; ester dał 13,5 procent (ElSohly i wsp., 1991).
• Prace nad czopkami z CBD są przedkliniczne (Moqejwa i wsp., 2022).
• Po kannabis sięgało 13 procent Australijek z endometriozą stosujących samoleczenie (Sinclair i wsp., 2020).
Czy CBD z czopka wchłania się lepiej niż z kapsułki?
Nie wiadomo, bo tego nie zmierzono u człowieka. Rozumowanie stojące za czopkami jest anatomiczne: krew z dolnej części odbytnicy odpływa układem żył biodrowych do żyły głównej dolnej, a nie do układu wrotnego. Część dawki powinna więc ominąć wątrobę. Krew z górnej części odbytnicy trafia jednak do żyły wrotnej i do wątroby.
Problem w tym, że podział ten jest orientacyjny. Głębokość wprowadzenia czopka, jego rozpływanie się i ruchy jelita sprawiają, że proporcja między jedną a drugą drogą nie jest ani przewidywalna, ani powtarzalna. Do tego dochodzi mała objętość płynu w odbytnicy, w którym substancja słabo rozpuszczalna w wodzie musi się najpierw rozpuścić.
Twierdzenia o wyższej biodostępności doodbytniczej CBD nie mają więc pod sobą badania u ludzi. Nie znaczy to, że są fałszywe. Znaczy, że są niesprawdzone, a to inna sytuacja niż liczba potwierdzona pomiarem. Różnicę między drogami podania tłumaczy osobny tekst o efekcie pierwszego przejścia.
Co zmierzono przy doodbytniczym podaniu kannabinoidów?
Najczęściej przywoływany pomiar dotyczy innej substancji i innego gatunku, a jego wynik jest odwrotny do oczekiwanego. W pracy nad czopkami z delta-9-THC u małp zwykłe postacie czopka nie wykazały żadnej biodostępności. Dopiero chemicznie zmieniona forma, ester hemibursztynianowy w podłożu Witepsol H15, dała biodostępność 13,5 procent (ElSohly i wsp., Journal of Pharmaceutical Sciences, 1991).
Praca nie mówi, że czopki działają lepiej. Mówi, że sama zmiana drogi podania nie wystarczyła, a wynik osiągnięto dzięki przerobieniu cząsteczki na prolek. Substancją był tetrahydrokannabinol, nie kannabidiol, badanymi były małpy, a podłoże Witepsol H15 pochodzi z tej właśnie pracy.
Nowsze prace nad czopkami z CBD są na etapie opracowywania postaci leku. Zespół badający transfersomy jako nośnik doodbytniczy uzyskał cząstki o wielkości 130 nm zamykające do 80 procent kannabidiolu i stabilne przez pół roku. Przenikanie sprawdzano na wyciętym fragmencie jelita szczura, poza organizmem (Moqejwa i wsp., Pharmaceutics, 2022). To praca obiecująca i wyraźnie przedkliniczna.
| Praca | Substancja | Na kim | Wynik |
|---|---|---|---|
| ElSohly i wsp., Journal of Pharmaceutical Sciences, 1991 | delta-9-THC | małpy | zwykłe czopki bez biodostępności; ester 13,5 procent |
| Moqejwa i wsp., Pharmaceutics, 2022 | CBD w transfersomach | wycinek jelita szczura, poza organizmem | cząstki 130 nm, do 80 procent zamkniętej substancji |
| Millar i wsp., Frontiers in Pharmacology, 2018 | CBD | ludzie, przegląd 24 prac | biodostępność doodbytnicza niezmierzona |
Co wiadomo o konopiach przy endometriozie i bólu miednicy?
Sporo o samoleczeniu, prawie nic o czopkach. Endometrioza dotyczy około 10 procent kobiet w wieku rozrodczym, czyli około 190 milionów osób na świecie (WHO, karta informacyjna, 15 października 2025). Dostępne leczenie bywa niewystarczające, więc część pacjentek szuka uzupełnienia na własną rękę.
W ogólnokrajowej ankiecie wśród 484 Australijek z endometriozą potwierdzoną operacyjnie samoleczenie stosowało 76 procent badanych. Po kannabis sięgało wśród nich 13 procent. Osoby te oceniały skuteczność w łagodzeniu bólu na 7,6 w skali dziesięciopunktowej, a 56 procent z nich zdołało ograniczyć leki co najmniej o połowę. Działania niepożądane zgłosiło 10 procent, były łagodne (Sinclair i wsp., Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 2020).
Te 56 procent opisuje ograniczenie przyjmowanych leków co najmniej o połowę, a nie odsetek osób, którym kannabis uśmierzył ból. Druga praca tego zespołu opiera się na 16 193 sesjach zarejestrowanych w aplikacji przez 252 osoby. Najczęstszą drogą przyjmowania było w nich wdychanie, wybrane w 67,4 procent sesji. Ból był najczęściej łagodzonym objawem, w 57,3 procent (Sinclair i wsp., PLoS One, 2021). Autorzy kończą wnioskiem, że badania kliniczne są pilnie potrzebne.
Obie prace opierają się na tym, co uczestniczki same zgłosiły, żadna nie miała grupy kontrolnej i żadna nie dotyczyła czopków ani wyłącznie kannabidiolu. Nie da się z nich wyprowadzić zdania o skuteczności czopków z CBD przy endometriozie.
Jaką granicę wyznaczyła EFSA i jakie interakcje opisano u ludzi?
Granicę bezpieczeństwa wyznaczyła ocena EFSA. Panel do spraw żywienia i nowej żywności wyprowadził ją w 2026 roku metodą benchmark dose, ze współczynnikiem niepewności 400. Tymczasowa bezpieczna dawka wynosi 0,0275 mg na kilogram masy ciała na dobę, czyli około 2 mg dziennie dla osoby ważącej 70 kg (EFSA, EFSA Journal, 2026). Wartość ta dotyczy wyłącznie suplementów o czystości kannabidiolu co najmniej 98 procent i bez nanocząstek.
Panel stwierdza również, że bezpieczeństwa CBD nie da się ustalić u osób poniżej 25 roku życia, u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u osób przyjmujących jednocześnie leki.
Interakcje wykazano u ludzi. U trzynaściorga dzieci przyjmujących klobazam razem z kannabidiolem stężenie czynnego metabolitu leku wzrosło średnio o 500 procent, a działania niepożądane wystąpiły u dziesięciorga (Geffrey i wsp., Epilepsia, 2015). W badaniu fazy 1 u dorosłych, przy dawce 750 mg dwa razy na dobę, CBD podniosło ekspozycję na kofeinę o 95 procent. Sześciu uczestników przerwało udział z powodu podwyższonych transaminaz wątrobowych (Thai i wsp., Clinical Pharmacology in Drug Development, 2021). Interakcja podnosi stężenie leku, więc ryzykiem jest jego przedawkowanie.
Nie istnieje pomiar, który pozwalałby przeliczyć zawartość czopka na dawkę docierającą do krwi. Dawkę ustala lekarz prowadzący.
Czy czopki z CBD są legalne w Unii i w Polsce?
Kannabidiol nie ma w Unii Europejskiej autoryzacji jako nowa żywność, a ocena EFSA z 2026 roku tego nie zmienia: jest oceną bezpieczeństwa z warunkami, nie zezwoleniem na obrót. Powiadomienie sanitarne złożone przez wprowadzającego produkt na rynek również nie jest autoryzacją nowej żywności i statusu składnika nie zmienia.
Przy czopkach dochodzi drugie pytanie, którego nie rozstrzyga sam skład: w jakiej kategorii wyrobu produkt trafia do obrotu. Suplement diety, kosmetyk, wyrób medyczny i produkt leczniczy podlegają odrębnym reżimom rejestracyjnym, a od tego zależy również, co wolno o produkcie napisać.
Inne drogi podania omijające żołądek opisują teksty o gumie do żucia z CBD oraz o tym, jak kannabinoidy działają na organizm człowieka.
Najczęściej zadawane pytania
Czy czopki z CBD wchłaniają się lepiej niż kapsułki?
Nie zmierzono tego u człowieka. Przegląd farmakokinetyki CBD wykazał, że bezwzględną biodostępność ustalono wyłącznie po paleniu i wyniosła 31 procent. Dla drogi doodbytniczej nie zrobiło tego żadne badanie (Millar i wsp., Frontiers in Pharmacology, 2018). Przewaga czopka pozostaje więc rozumowaniem anatomicznym, nie wynikiem pomiaru.
Czy istnieje badanie czopków z kannabinoidami?
Najbliższe dotyczy delta-9-THC u małp i daje wynik odwrotny do oczekiwanego. Zwykłe czopki nie wykazały żadnej biodostępności, a 13,5 procent osiągnięto dopiero po przerobieniu cząsteczki na prolek (ElSohly i wsp., Journal of Pharmaceutical Sciences, 1991). Prace nad czopkami z CBD są na etapie przedklinicznym.
Czy czopki z CBD pomagają na endometriozę?
Nie ma badania, które by na to odpowiadało. Ankiety wśród kobiet z endometriozą opisują samoleczenie kannabisem przyjmowanym najczęściej wziewnie, nie w czopkach. Opierają się na samoocenie bez grupy kontrolnej (Sinclair i wsp., Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 2020; PLoS One, 2021). Autorzy sami wzywają do badań klinicznych.
Co oznacza liczba 56 procent z ankiety Sinclair i wsp.?
Odsetek osób stosujących kannabis, które ograniczyły przyjmowane leki co najmniej o połowę, a nie odsetek osób, którym ustąpił ból. Ankieta objęła 484 Australijki z endometriozą potwierdzoną operacyjnie (Sinclair i wsp., Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 2020).
Jaką granicę bezpieczeństwa CBD wyznaczyła EFSA?
EFSA wyprowadziła w 2026 roku tymczasową bezpieczną dawkę 0,0275 mg na kilogram masy ciała na dobę, czyli około 2 mg dla osoby ważącej 70 kg. Dotyczy ona wyłącznie preparatów o czystości co najmniej 98 procent i bez nanocząstek. To granica, a nie zalecenie.
Czy czopki z CBD mogą wpływać na przyjmowane leki?
Tak. U dzieci przyjmujących klobazam wraz z kannabidiolem stężenie czynnego metabolitu leku wzrosło średnio o 500 procent (Geffrey i wsp., Epilepsia, 2015). U dorosłych CBD niemal podwoiło ekspozycję na kofeinę (Thai i wsp., Clinical Pharmacology in Drug Development, 2021). EFSA nie ustala bezpieczeństwa CBD u osób przyjmujących leki.
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem stosowania konopi lub CBD w celach terapeutycznych skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki, jesteś w ciąży lub karmisz piersią.
Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-09 · Aktualizacja: 2026-11-17







