CBDV (kannabidiwaryna): kannabinoid badany przy padaczce i autyzmie

Kannabidiwaryna, w skrócie CBDV, wraca w publikacjach neurologicznych od ponad dekady, najczęściej przy padaczce i przy zaburzeniach ze spektrum autyzmu. W modelach zwierzęcych wypadła obiecująco. W jedynym dużym badaniu klinicznym, jakie do tej pory przeprowadzono u ludzi z padaczką, nie pokonała placebo. Żaden lek zawierający ten związek nie ma dziś rejestracji, choć nazwa CBDV pojawia się w opisach produktów tak, jakby ją miała. Poniżej znajdziesz to, co naprawdę da się sprawdzić w opublikowanych pracach: jak cząsteczka działa na kanały jonowe w neuronach, co pokazało badanie drugiej fazy u dorosłych z napadami ogniskowymi, co zmierzono w mózgu po pojedynczej dawce oraz jaki status ma dziś kannabidiwaryna w polskich przepisach.

KLUCZOWE INFORMACJE
• CBDV to homolog CBD z krótszym, trójwęglowym łańcuchem bocznym. Nie odurza i nie figuruje w polskim wykazie substancji kontrolowanych.
• W modelach zwierzęcych działała przeciwdrgawkowo w dawkach od 50 do 200 mg/kg, ale sama nie zadziałała na napady wywołane pilokarpiną (Hill 2012).
• Badanie drugiej fazy u 162 dorosłych z padaczką ogniskową nie wykazało przewagi nad placebo: 40,5% wobec 37,7% redukcji napadów, p=0,648 (Brodie 2021).
• Pojedyncza dawka 600 mg podniosła stężenie glutaminianu w jądrach podstawy u mężczyzn z autyzmem i bez niego, a poziomu GABA nie zmieniła (Pretzsch 2019).
• Żaden lek z kannabidiwaryną nie ma rejestracji. Epidiolex zawiera CBD, nie CBDV.

Czym jest CBDV i czym różni się od CBD?

CBDV to fitokannabinoid z rośliny Cannabis sativa L., zbudowany niemal identycznie jak CBD. Cała różnica siedzi w bocznym łańcuchu węglowym: CBD ma pięć atomów węgla, kannabidiwaryna trzy. Ta jedna zmiana wystarcza, żeby cząsteczka inaczej wiązała się z częścią białek błonowych i była badana pod innym kątem niż CBD.

Ani CBD, ani CBDV nie wywołują odurzenia. Rock i współpracownicy sprawdzili w 2013 roku, czy kannabidiwaryna zachowuje się jak odwrotny agonista receptora CB1, czyli tak jak wycofany z rynku rimonabant. Nie zachowywała się. W dawce 200 mg/kg CBDV wręcz tłumiła u szczurów reakcje behawioralne wskazujące na nudności (Rock i wsp., British Journal of Pharmacology, 2013). Warto o tym pamiętać, bo właśnie ta praca bywa cytowana pod hasłem działania przeciwdrgawkowego, o którym nie mówi ani słowa. Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie CBDV stoi na tle całej rodziny związków roślinnych i tych wytwarzanych przez organizm, pomaga w tym porównanie fitokannabinoidów, endokannabinoidów i związków syntetycznych.

Jak CBDV działa na układ nerwowy?

CBDV nie blokuje kanałów TRPV1, tylko je otwiera, a potem szybko wygasza ich wrażliwość. To rozróżnienie ma znaczenie, bo w pobudzonej tkance hipokampa receptory TRPV1 są nadmiernie ufosforylowane, czyli wyczulone, a wygaszenie tego stanu jest właśnie tym, co chce się osiągnąć.

Iannotti i współpracownicy pokazali techniką patch clamp, że CBD i CBDV zależnie od dawki aktywują, a następnie szybko odczulają kanały TRPV1, TRPV2 oraz TRPA1. W skrawkach hipokampa umieszczonych w roztworze bez magnezu kannabidiwaryna zmniejszała zarówno amplitudę, jak i czas trwania wyładowań padaczkorodnych (Iannotti i wsp., ACS Chemical Neuroscience, 2014). Ta sama praca zawiera zastrzeżenie, które w popularnych opisach zwykle znika: selektywny bloker TRPV1 znosił efekt kapsaicyny, ale nie znosił efektu CBDV. Autorzy wprost piszą, że działanie przeciwpadaczkorodne kannabidiwaryny w tym modelu nie jest wyjaśniane wyłącznie przez TRPV1.

• Aktywacja i szybkie odczulenie kanałów TRPV1 i TRPV2 oraz pokrewnego TRPA1, potwierdzone pomiarem prądów w komórkach HEK293.
• Defosforylacja TRPV1 w tkance hipokampa pobudzonej brakiem magnezu, zgodna z odczuleniem receptora.
• Brak profilu behawioralnego odwrotnego agonisty receptora CB1, czyli inny mechanizm niż u rimonabantu.

Czy CBDV pomaga na padaczkę?

U gryzoni tak, u ludzi tego dotąd nie wykazano. Kannabidiwaryna tłumiła napady w kilku modelach zwierzęcych, ale jedyne duże badanie kliniczne, przeprowadzone u 162 dorosłych z padaczką ogniskową, zakończyło się wynikiem nieodróżnialnym od placebo.

Hill i współpracownicy przebadali CBDV w czterech modelach napadów. Związek działał przy maksymalnym wstrząsie elektrycznym od 100 mg/kg, przy napadach audiogennych od 50 mg/kg i przy napadach wywołanych pentylenetetrazolem od 100 mg/kg, nie zaburzając przy tym sprawności ruchowej. Przy napadach wywołanych pilokarpiną CBDV podana sama, nawet w dawce 200 mg/kg, nie zadziałała wcale; efekt pojawił się dopiero w połączeniu z walproinianem albo fenobarbitalem (Hill i wsp., British Journal of Pharmacology, 2012).

Badanie u ludzi prowadziła firma GW Pharmaceuticals pod oznaczeniem GWP42006. Osiemdziesiąt jeden osób dostawało kannabidiwarynę, osiemdziesiąt jeden placebo, dawkę zwiększano do 800 mg dwa razy dziennie. Napady zmniejszyły się o 40,5% w grupie leczonej i o 37,7% w grupie placebo, przy p=0,648, a żaden z drugorzędowych punktów końcowych nie wypadł inaczej (Brodie i wsp., Cannabis and Cannabinoid Research, 2021). Rejestrację ma dziś wyłącznie preparat na bazie CBD, o czym więcej piszemy w tekście o CBD przy padaczce i drgawkach.

Co badania mówią o CBDV przy autyzmie?

Zbadano dotąd, co pojedyncza dawka robi z chemią mózgu, a nie to, czy cokolwiek zmienia w zachowaniu. Żadna praca nie sprawdzała u ludzi wpływu kannabidiwaryny na objawy autyzmu, więc twierdzenia o skuteczności nie mają na czym się oprzeć.

Pretzsch i współpracownicy podali 600 mg CBDV albo placebo trzydziestu czterem mężczyznom, z czego siedemnastu miało rozpoznany autyzm. Stężenia glutaminianu i GABA mierzono spektroskopią rezonansu magnetycznego. CBDV istotnie podniosła poziom glutaminianu w jądrach podstawy w obu grupach, natomiast w korze przedczołowej przyśrodkowej nie zmieniła go wcale, a poziomu GABA nie ruszyła w żadnym z badanych obszarów (Pretzsch i wsp., Translational Psychiatry, 2019). W grupie z autyzmem wielkość zmiany zależała od wyjściowego stężenia: im wyższe było na starcie, tym mniejszy okazał się przyrost.

Powód, dla którego w ogóle łączy się te dwa tematy, jest epidemiologiczny. Besag szacuje, że padaczka występuje u około 20% osób z autyzmem, i od razu zastrzega, że po rozszerzeniu kryteriów rozpoznawania spektrum ta liczba jest prawdopodobnie zawyżona (Besag, Neuropsychiatric Disease and Treatment, 2018). Współwystępowanie nie znaczy jednak, że lek działający na jedno zadziała na drugie.

Czy CBDV jest legalna i dostępna w Polsce?

Kannabidiwaryna nie jest w Polsce substancją kontrolowaną. Nazwa nie pada ani razu w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1139). Kontrolowane pozycje z rodziny konopnej to tetrahydrokannabinole, delta-9-THC oraz HHC i HHC-O.

Sprzedaż to osobna sprawa i tu opisy w sieci bywają mylące. Ekstrakty z konopi zawierające kannabinoidy figurują w unijnym katalogu nowej żywności, co znaczy, że przed wprowadzeniem do obrotu spożywczego wymagają zezwolenia wydanego na podstawie rozporządzenia (UE) 2015/2283. Do dziś żaden wniosek dotyczący kannabinoidów takiego zezwolenia nie uzyskał. Zdanie, że produkt z CBDV wystarczy zgłosić do sanepidu jako suplement diety, upraszcza więc stan prawny na korzyść sprzedawcy. Szerzej rozkłada to na części nasz tekst o regulacjach produktów konopnych w Polsce.

O bezpieczeństwie wiadomo tyle, ile pokazało badanie drugiej fazy. Zdarzenia niepożądane wystąpiły u 72,8% osób przyjmujących kannabidiwarynę wobec 48,1% w grupie placebo, najczęściej biegunka, nudności i senność. Poważne zdarzenia były rzadkie: 3,7% wobec 1,2%. U trzech uczestników aktywność aminotransferaz przekroczyła trzykrotność górnej granicy normy i dwóch z nich przerwało udział w badaniu. To dane z ośmiu tygodni leczenia, więc o skutkach długotrwałego stosowania nie mówią nic.

Najczęściej zadawane pytania

Czym CBDV różni się od CBD?

Budową i stanem wiedzy. CBDV ma trójwęglowy łańcuch boczny zamiast pięciowęglowego, przez co inaczej wiąże się z częścią białek błonowych. Żaden z tych związków nie odurza. CBD ma zarejestrowany lek i setki badań u ludzi, kannabidiwaryna jedno duże badanie kliniczne, które nie wypadło pomyślnie.

Czy CBDV działa przeciwdrgawkowo?

W badaniach na gryzoniach tak, w dawkach od 50 do 200 mg/kg. U ludzi nie potwierdzono tego ani razu: w badaniu u 162 dorosłych z padaczką ogniskową napady spadły o 40,5% przy kannabidiwarynie i o 37,7% przy placebo, a różnica nie była istotna statystycznie (p=0,648).

Czy CBDV pomaga w autyzmie?

Nie ma badania, które by na to odpowiadało. Jedyna praca u ludzi mierzyła po pojedynczej dawce 600 mg stężenia neuroprzekaźników, a nie objawy. Wykazała wzrost glutaminianu w jądrach podstawy i brak zmian w poziomie GABA. Wniosków o leczeniu nie da się z tego wyciągnąć.

Jak CBDV działa na neurony?

Aktywuje kanały TRPV1, TRPV2 i TRPA1, a potem szybko wygasza ich wrażliwość. W skrawkach hipokampa skracała wyładowania padaczkorodne i zmniejszała ich amplitudę. Autorzy tej pracy zastrzegają jednak, że sam TRPV1 nie tłumaczy całego efektu, bo bloker tego kanału go nie znosił.

Czy CBDV jest legalna w Polsce?

Tak, nie figuruje w wykazie substancji kontrolowanych. Osobną kwestią jest obrót żywnością: ekstrakty konopne z kannabinoidami są w Unii traktowane jako nowa żywność i wymagają zezwolenia, którego dotąd nie wydano dla żadnego kannabinoidu. To dwie różne regulacje i łatwo je pomylić.

Gdzie kupić produkt z CBDV?

Preparaty opisane wprost jako kannabidiwaryna są rzadkością. W ekstraktach pełnospektralnych CBDV bywa obecna śladowo, ale ilość zależy od odmiany i partii surowca. Jedynym sposobem sprawdzenia jest badanie laboratoryjne konkretnej serii, czyli certyfikat analizy z wyszczególnioną zawartością tego związku.

Jeśli szukasz produktów, przy których producent podaje pełny profil kannabinoidów, zajrzyj do kategorii olejki konopne i sprawdź certyfikat analizy dla konkretnej partii.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem stosowania konopi lub CBD w celach terapeutycznych skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki, jesteś w ciąży lub karmisz piersią.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-09 · Aktualizacja: 2026-08-10