Bromelaina: co zmierzono u ludzi, a co na szczurach (tabela)

Ile enzymu z ananasa trafia do krwi, co wyszło w próbie z placebo przy kolanie, co w badaniu kohortowym przy zatokach i dlaczego GDU to nie miligramy.

Bromelaina, czyli mieszanina proteaz z łodygi ananasa, ma za sobą bardzo nierówną warstwę dowodów. Doniesienia laboratoryjne o działaniu przeciwobrzękowym i przeciwzapalnym są liczne. W badaniach z randomizacją i grupą placebo obraz jest jednak znacznie skromniejszy. Dwie liczby wymagają przy tym ostrożności. Liczba 40 procent wchłaniania pochodzi z badania na szczurach. Jednostki GDU mierzą aktywność enzymu, a nie masę proszku.

KLUCZOWE INFORMACJE
• U 19 zdrowych mężczyzn przyjmujących 3 g bromelainy dziennie w osoczu było średnio 10,8 mikrograma enzymu (Castell i wsp., American Journal of Physiology, 1997).
• Liczba 40 procent wchłaniania pochodzi z pracy na szczurach (1979).
• Próba z randomizacją i placebo przy kolanie nie wykazała przewagi bromelainy (Brien i wsp., QJM, 2006).
• Jednostek GDU nie da się przeliczyć na miligramy.

Czym jest bromelaina i co mierzą jednostki na opakowaniu?

Bromelaina to nie jeden enzym, tylko mieszanina tioloendopeptydaz z domieszką fosfatazy, glukozydazy, peroksydazy, celulazy i kilku inhibitorów proteaz. Surowiec pozyskuje się osobno z łodygi i osobno z owocu, a oba warianty różnią się składem enzymatycznym; słowo bromelaina bez przymiotnika oznacza w piśmiennictwie postać łodygową (Pavan i wsp., Biotechnology Research International, 2012).

Producenci opisują preparat dwiema różnymi wielkościami i to jest źródło większości nieporozumień. Masa w miligramach mówi, ile proszku jest w kapsułce. Jednostki aktywności, oznaczane skrótami GDU albo MCU, mówią, jak szybko ten proszek trawi wzorcowe białko w warunkach oznaczenia. Dwa preparaty o tej samej masie mogą mieć różną aktywność, a dwa o tej samej aktywności różną masę.

Praktyczny wniosek jest niewygodny dla każdego, kto chciałby porównać produkty w tabeli. Badania kliniczne opisują zwykle masę preparatu, rzadziej jego aktywność, a niemal nigdy obie naraz, więc przeniesienie protokołu badania na produkt z półki wymaga przelicznika, którego nikt nie opublikował. Nazwy jednostek nie są przy tym wymienne: GDU i MCU to dwa osobne oznaczenia aktywności.

Ile bromelainy przechodzi z jelita do krwi?

Bardzo niewiele, a pomiar u ludzi podaje wartość w mikrogramach. W badaniu z udziałem 19 zdrowych mężczyzn bromelainę wykrywano w osoczu metodą immunologiczną i po jej aktywności proteolitycznej. Przy podawaniu wielokrotnym w porcji 3 g na dobę stężenie osiągało do 5000 pikogramów na mililitr po 48 godzinach, a łączna ilość obecna w osoczu w oknie od 3 do 51 godziny wynosiła średnio 10,8 mikrograma. Okres półtrwania oszacowano na 6-9 godzin (Castell i wsp., American Journal of Physiology, 1997).

Autorzy podsumowują to jako dowód na niewielki, ale istotny transport nierozłożonych białek przez nabłonek jelitowy. Enzym zachowywał przy tym część aktywności biologicznej i krążył związany z alfa-2-makroglobuliną oraz alfa-1-antychymotrypsyną, czyli z osoczowymi antyproteazami.

Liczba 40 procent ma inne źródło. Stoi ona w przeglądzie z 2012 roku w zdaniu o wchłanianiu bromelainy znakowanej (Pavan i wsp., 2012). Przypis pod tym zdaniem prowadzi do pracy Seiferta i współpracowników z 1979 roku o wchłanianiu roślinnego enzymu proteolitycznego do krwi i limfy szczura. To pomiar u zwierzęcia, przeniesiony na człowieka przez łańcuch cytowań. W cytowanych tu pracach nie ma ludzkiego pomiaru, który pokazywałby, że doustna bromelaina osiąga we krwi stężenia porównywalne z tymi, przy których działa w probówce.

Co pokazały badania bromelainy w chorobie zwyrodnieniowej kolana?

Spośród trzech prac, które opisują to wskazanie u ludzi, tylko jedna miała ramię placebo i wypadła negatywnie. Dwie pozostałe porównywały enzym z lekiem przeciwzapalnym. Liczebność prób wynosi od 40 do 103 osób, a czas obserwacji od 6 do 16 tygodni.

Badanie Kto i ilu uczestników Układ badania Wynik
Brien i wsp., QJM, 2006 47 losowo przydzielonych, 31 ukończyło; postać umiarkowana do ciężkiej podwójne zaślepienie, placebo, 12 tygodni, 800 mg na dobę brak istotnej różnicy w łącznym wyniku WOMAC: współczynnik 11,16, p = 0,27, 95% CI od -8,86 do 31,18
Akhtar i wsp., Clinical Rheumatology, 2004 103 osoby z chorobą zwyrodnieniową kolana mieszanka bromelainy, trypsyny i rutyny wobec diklofenaku, 6 tygodni, bez placebo podobna poprawa w obu ramionach; wskaźnik czynnościowy spadł z 13,0 do 9,4 (mieszanka) i z 12,5 do 9,4 (diklofenak)
Kasemsuk i wsp., Clinical Rheumatology, 2016 40 osób, postać łagodna do umiarkowanej pilotaż, pojedyncze zaślepienie, kontrola czynna diklofenakiem, 16 tygodni po 4 tygodniach brak różnicy między ramionami; poprawa po 16 tygodniach liczona wobec wartości wyjściowych

Dwa szczegóły zmieniają odczyt tych wyników. Praca z 2016 roku porównywała bromelainę z lekiem, a nie z placebo. Poprawa wobec wartości wyjściowych nie rozstrzyga więc, ile wniósł sam preparat. Mieszanka badana przez Akhtara zawiera trypsynę, czyli drugi enzym proteolityczny, a nie tryptaminę. To dwie różne substancje o podobnie brzmiących nazwach. Porównywalną warstwę dowodów przy innym środku na ból stawów opisuje wpis o CBD na ból pleców i stawów.

Czy bromelaina skraca zapalenie zatok?

Dane pochodzą z jednego badania kohortowego, nie z próby z randomizacją. Badanie objęło 116 dzieci poniżej 11. roku życia z ostrym zapaleniem zatok, leczonych w 19 ośrodkach w Niemczech, i miało charakter farmakoepidemiologiczny (Braun i wsp., In Vivo, 2005).

Rozkład wyników w tej pracy jest nieintuicyjny. Najkrócej objawy trwały u dzieci otrzymujących sam preparat bromelainowy, średnio 6,66 dnia. Terapia standardowa dała 7,95 dnia, a połączenie preparatu z terapią standardową wypadło najgorzej, 9,06 dnia. Istotność statystyczną, p równe 0,005, uzyskała grupa monoterapii wobec pozostałych. Dla bromelainy jako uzupełnienia leczenia standardowego ta praca nie daje więc oparcia: grupa łączona wypadła w niej najsłabiej.

Taki układ badania ma znane ograniczenia. Lekarz decydował o przydziale, więc dzieci z cięższym przebiegiem mogły częściej trafiać do grupy łączonej, a nie ma tu zaślepienia ani placebo. U jednego dziesięciolatka ze znaną alergią na ananasa wystąpiła łagodna, samoograniczająca się reakcja uczuleniowa. Mukolityk, którego działanie w drogach oddechowych oceniano w przeglądach Cochrane, opisuje osobny wpis o NAC w przewlekłym zapaleniu oskrzeli i POChP.

W które leki bromelaina ingeruje i w którą stronę?

Dwa kierunki są opisane w piśmiennictwie i oba idą w stronę nasilenia działania leku. Bromelaina odwracalnie hamuje agregację płytek krwi, co przy lekach przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych oznacza sumowanie się efektów, czyli wyższe ryzyko krwawienia. Drugi kierunek dotyczy antybiotyków: przegląd opisuje zwiększone wchłanianie leków, zwłaszcza antybiotyków, przy jednoczesnym podaniu enzymu (Pavan i wsp., 2012).

Granice tych ustaleń widać w samym przeglądzie. Nazwa amoksycyliny nie pada w nim ani razu, a tetracyklina pojawia się tylko w tytule jednej z cytowanych w nim prac z 1972 roku. Hamowanie Cox-2 i wydzielania PGE2 przegląd opisuje tylko na modelach zwierzęcych i na liniach komórkowych: na brodawczakach myszy, w modelach nowotworów skóry oraz po bodźcu endotoksynowym w liniach komórkowych. Pomiaru u człowieka w nim nie ma. Opisany tam wpływ na cytokiny idzie zaś w drugą stronę: w doświadczeniach in vitro bromelaina pobudzała jednojądrzaste komórki krwi obwodowej do wydzielania interleukiny 1 beta, interleukiny 6 oraz czynnika martwicy nowotworu alfa. To obserwacja z hodowli komórkowej, więc nie mówi, co dzieje się u człowieka po połknięciu kapsułki.

Osobne ryzyko dotyczy uczulenia na ananasa. Reakcje uczuleniowe u osób uczulonych na ten owoc są opisane, a najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe albo antybiotyk konsultują jednoczesne stosowanie enzymu z lekarzem. Zioła goryczowe i ich działanie na trawienie opisuje wpis o piołunie i jego właściwościach trawiennych.

Czy istnieje tabela dawek bromelainy?

Nie, bo nie ma czego w niej umieścić. Żadne z cytowanych tu źródeł nie podaje urzędowego dziennego spożycia bromelainy. Nie ma też przelicznika między masą preparatu a jednostkami jego aktywności. W badaniach nie powtarza się jedna porcja: Brien i wsp. (QJM, 2006) podawali 800 mg na dobę, Kasemsuk i wsp. (Clinical Rheumatology, 2016) 500 mg na dobę, a Akhtar i wsp. (Clinical Rheumatology, 2004) mieszankę enzymatyczną o innym składzie.

Trzy prace u ludzi przy kolanie użyły trzech różnych preparatów i trzech różnych czasów obserwacji: 12, 6 i 16 tygodni. Przy zatokach preparat podawano dzieciom poniżej 11. roku życia, a wchłanianie mierzono u dorosłych przy 3 g na dobę. Te liczby opisują protokoły badań, nie porcję do odmierzenia.

Osoby, które sięgają po bromelainę, ustalają z lekarzem lub farmaceutą, czy nie koliduje z przyjmowanymi lekami. Enzym nie zastępuje leczenia o udowodnionej skuteczności, zwłaszcza przy zakażeniu bakteryjnym wymagającym antybiotyku.

Najczęściej zadawane pytania

Ile bromelainy z kapsułki trafia do krwi?

U 19 zdrowych mężczyzn przyjmujących 3 g dziennie łączna ilość enzymu w osoczu w oknie od 3 do 51 godziny wyniosła średnio 10,8 mikrograma, przy okresie półtrwania 6-9 godzin (Castell i wsp., 1997). Autorzy nazywają ten transport niewielkim, choć istotnym.

Skąd bierze się liczba 40 procent wchłaniania?

Z badania na szczurach z 1979 roku, cytowanego w przeglądzie z 2012 roku jako wchłanianie bromelainy znakowanej. Do człowieka trafiła przez łańcuch cytowań, bez pomiaru u ludzi. Opublikowany pomiar u ludzi podaje wartości w mikrogramach, a nie odsetek podanej porcji.

Czy bromelaina pomaga na chorobę zwyrodnieniową kolana?

Badanie z randomizacją i ramieniem placebo nie wykazało przewagi: współczynnik 11,16, p równe 0,27, przedział ufności od -8,86 do 31,18 (Brien i wsp., 2006). Dwie pozostałe prace porównywały enzym z diklofenakiem, bez ramienia placebo, więc nie rozstrzygają tej kwestii.

Czy bromelaina skraca zapalenie zatok u dzieci?

W badaniu kohortowym u 116 dzieci najkrócej chorowały te, które dostały sam preparat, średnio 6,66 dnia. Terapia standardowa dała 7,95 dnia, a połączenie obu 9,06 dnia (Braun i wsp., 2005). Nie było randomizacji ani placebo, a grupa łączona wypadła najsłabiej.

Czy jednostki GDU można przeliczyć na miligramy?

Nie. Miligramy opisują masę proszku, a GDU i MCU szybkość trawienia wzorcowego białka w warunkach danego oznaczenia. Preparaty o równej masie mogą mieć różną aktywność. Nie opublikowano przelicznika, który pozwalałby przenieść porcję z badania na produkt z półki.

Z jakimi lekami bromelaina wchodzi w interakcje?

Hamuje odwracalnie agregację płytek, więc z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi efekty się sumują i rośnie ryzyko krwawienia. Opisano też zwiększone wchłanianie leków, zwłaszcza antybiotyków (Pavan i wsp., 2012). Oba kierunki nasilają działanie leku, nie osłabiają go.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki na stałe, jesteś w ciąży lub karmisz piersią albo chorujesz przewlekle.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-08-09 · Aktualizacja: 2026-11-17

Podziel się:
Zaufanie
Dowiedz się więcej o nas
Darmowa wysyłka
Od 49PLN - paczkomatem
Łatwy kontakt
Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Lojalność
Jedyny taki program - zbieraj buchy

Strona tylko dla osób pełnoletnich.

Czy masz ukończone 18 lat?

Buch z Tobą