Tremella, grzyb piękności: co to jest i dlaczego łączy się go z kolagenem

Tremella fuciformis wygląda jak biała galaretka wyrastająca z martwego drewna i pod tą postacią trafiła do chińskich deserów, zup i naparów kilkanaście wieków temu. Dziś sprzedaje się ją jako suplement urody, często pod hasłem wegańskiego kwasu hialuronowego, a etykiety obiecują nawilżenie skóry od wewnątrz. Część tych obietnic ma oparcie w badaniach, część opiera się na porównaniu, które przy sprawdzeniu okazuje się odwrócone. Ten artykuł rozdziela jedno od drugiego i pokazuje, co o polisacharydach tremelli wiadomo z prac naukowych, gdzie te prace prowadzono i czego z nich wywnioskować nie wolno. Zaczynamy od samego surowca, potem sprawdzamy porównanie z kwasem hialuronowym, a na końcu wracamy do połączenia z kolagenem, na którym opiera się większość produktów z tremellą na polskim rynku.

KLUCZOWE INFORMACJE
• Głównym składnikiem czynnym tremelli są polisacharydy typu glukuronoksylomannanu, a nie beta-glukany znane z innych grzybów leczniczych.
• Porównanie z kwasem hialuronowym bywa podawane odwrotnie. W pomiarze Lin i Tsai (Molecules, 2019) masa cząsteczkowa polisacharydów tremelli sięgała 2,41 × 10⁷ Da, czyli była o rząd wielkości większa, a nie mniejsza od kwasu hialuronowego.
• Na ludzkich fibroblastach skóry wyciąg z tremelli chronił komórki przed stresem oksydacyjnym przez podniesienie ekspresji białka SIRT1 (Shen i wsp., Molecular Medicine Reports, 2017).
• W mysim modelu atopowego zapalenia skóry podanie doustne polisacharydów tremelli działało wyraźnie lepiej niż aplikacja na skórę (Xie i wsp., Frontiers in Pharmacology, 2022).
• Badań klinicznych z udziałem ludzi nad doustną tremellą i skórą nie ma. Wszystkie opisane niżej wyniki pochodzą z hodowli komórkowych i od zwierząt.

Czym jest tremella i gdzie rośnie?

Tremella fuciformis, znana jako grzyb śniegowy albo trzęsak, wyrasta na obumarłym drewnie drzew liściastych w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Jej owocnik ma budowę galaretowatą i wielopłatkową, barwy białej lub kremowej, a w stanie świeżym jest niemal przezroczysty. Po wysuszeniu kurczy się do sztywnego, papierowego płatka, który po namoczeniu odzyskuje pierwotną objętość.

W kuchni chińskiej tremella od wieków bywa składnikiem słodkich zup i naparów spożywanych jako codzienny element diety urody. Tradycja przypisuje jej zasługi w utrzymaniu cery Yang Guifei, dworskiej piękności z czasów dynastii Tang, i ta historia do dziś napędza opisy produktów. Warto ją traktować jako legendę, bo nią jest, a nie jako argument o działaniu.

Współczesne zainteresowanie ma inne źródło. Przegląd Ma i współpracowników opublikowany w International Journal of Immunopathology and Pharmacology podsumowuje dwadzieścia lat prac nad polisacharydami tremelli i opisuje je jako związki o nietypowej budowie, badane pod kątem zastosowań w przemyśle spożywczym, chemii gospodarczej i medycynie. To przegląd literatury, a nie badanie kliniczne, i tak trzeba go czytać.

Czy polisacharydy tremelli są mniejsze od kwasu hialuronowego?

Nie są, a twierdzenie przeciwne to najczęściej powtarzany błąd w opisach tego surowca. Popularna wersja brzmi tak: polisacharydy tremelli mają masę około 100-400 kDa wobec 1500 kDa kwasu hialuronowego, więc przenikają głębiej w skórę. Pomiar mówi coś innego.

Zespół Lin i Tsai porównał w Molecules polisacharydy tremelli otrzymane trzema metodami suszenia: zimnym powietrzem o temperaturze 18 stopni, gorącym powietrzem o temperaturze 50 stopni oraz liofilizacją. Najwyższą masę cząsteczkową dało suszenie zimnym powietrzem i wyniosła ona 2,41 × 10⁷ daltonów, przy zawartości wilgoci 13,05%. To około 24 000 kDa, czyli wartość o rząd wielkości wyższa niż podawana dla natywnego kwasu hialuronowego, a nie kilkukrotnie niższa.

Konsekwencja jest istotna dla czytelnika, który wybiera między suplementem a serum. Argument o głębszej penetracji, budowany na rzekomo mniejszej cząsteczce, nie ma oparcia w pomiarze. Sensowniej opisywać tremellę przez to, co faktycznie zbadano: zdolność wiązania wody przez sam polisacharyd oraz działanie na komórki skóry. Porównanie z doustnym kwasem hialuronowym, wraz z tym, co o nim wykazano u ludzi, zestawia osobny wpis o doustnym kwasie hialuronowym na nawilżenie skóry.

Co badania pokazały o tremelli i komórkach skóry?

Najbardziej konkretna praca dotycząca skóry powstała na hodowli ludzkich fibroblastów. Zespół Shen opisał w Molecular Medicine Reports model, w którym komórki uszkadzano nadtlenkiem wodoru, a więc wywoływano u nich stres oksydacyjny prowadzący do spadku żywotności i apoptozy. Wyciąg polisacharydowy z tremelli podawano przed uszkodzeniem.

Wynik był jednoznaczny w kilku pomiarach naraz. Sam wyciąg w stężeniach do 400 mikrogramów na mililitr, stosowany przez 48 godzin, nie zmieniał żywotności komórek, czyli nie był dla nich toksyczny. Podany przed nadtlenkiem wodoru ograniczał stres oksydacyjny i apoptozę, obniżał ekspresję białek p16, p21, p53 oraz kaspazy 3, a jednocześnie uruchamiał szlaki kinaz ERK i Akt.

Mechanizm autorzy przypisali białku SIRT1, którego ekspresja po podaniu wyciągu rosła. Rozstrzygnął o tym eksperyment kontrolny: gdy zablokowano SIRT1 nikotynamidem, ochronne działanie wyciągu znikało. To dobrze zaprojektowany dowód mechanistyczny, ale trzeba pamiętać, czego dotyczy. Fibroblasty w naczyniu hodowlanym nie są skórą, a nadtlenek wodoru nie jest starzeniem, więc z tej pracy nie wynika, że doustna tremella wygładza zmarszczki.

Czy tremella pomaga przy skórze suchej i atopowej?

Najciekawszą odpowiedź daje badanie na myszach, w którym atopowe zapalenie skóry wywołano dinitrofluorobenzenem. Zespół Xie porównał w Frontiers in Pharmacology dwie drogi podania polisacharydów tremelli: aplikację na skórę oraz podanie doustne, i to porównanie jest tu wartością najważniejszą.

Obie drogi poprawiły trzy mierzone parametry: przeznaskórkową utratę wody, pogrubienie naskórka oraz obrzęk małżowiny usznej. Podanie doustne wypadło jednak istotnie lepiej niż aplikacja miejscowa, co odwraca intuicję podpowiadającą, że na skórę działa się przez skórę. Autorzy poszli dalej i sprawdzili, co się przy tym dzieje w organizmie.

Znaleźli dwa tropy. W węzłach chłonnych krezkowych wzrósł odsetek limfocytów T regulatorowych o fenotypie CD4+ CD25+ Foxp3+, czyli komórek hamujących nadmierną odpowiedź zapalną. Zmienił się też skład mikrobioty jelitowej oraz profil metabolitów w kale. Wniosek autorów brzmi ostrożnie: doustna tremella może być nową drogą leczenia atopowego zapalenia skóry, a mechanizm wiąże się z układem odpornościowym i jelitami. To badanie na myszach i tak trzeba je czytać.

Dlaczego tremellę łączy się z kolagenem?

Połączenie ma sens handlowy i częściowo merytoryczny, ale dowody stoją po dwóch stronach bardzo nierówno. Dla kolagenu istnieją badania z udziałem ludzi, dla tremelli w tym zestawieniu nie ma żadnego.

Po stronie kolagenu najczęściej przywoływana jest praca zespołu Proksch z Skin Pharmacology and Physiology. Wzięło w niej udział 114 kobiet w wieku 45-65 lat, losowo przydzielonych do dwóch grup po 57 osób, które przez 8 tygodni przyjmowały raz dziennie 2,5 g bioaktywnych peptydów kolagenowych albo placebo. Po 8 tygodniach objętość zmarszczek wokół oczu zmniejszyła się o 20% wobec placebo, a efekt utrzymywał się jeszcze cztery tygodnie po zakończeniu przyjmowania. W biopsjach skóry pobranych od wydzielonej podgrupy uczestniczek stwierdzono wyższą o 65% zawartość prokolagenu typu I oraz wyższą o 18% zawartość elastyny; dla fibryliny różnica wyniosła 6% i nie osiągnęła istotności statystycznej (Proksch i wsp., 2014).

Po stronie tremelli mamy opisane wyżej działanie ochronne na fibroblasty i wynik w mysim modelu atopowym. Fibroblasty to te same komórki, które syntetyzują kolagen w skórze właściwej, więc hipoteza, że jeden składnik dostarcza budulca, a drugi poprawia warunki pracy komórek, jest biologicznie spójna. Spójna hipoteza to jednak nie to samo co wykazany efekt: nie powstało badanie, które porównałoby sam kolagen z kolagenem podawanym razem z tremellą. Różnice między typami samego kolagenu opisuje wpis o kolagenie typu I, II i III.

Jak wybrać suplement z tremellą?

Pierwsze kryterium dotyczy surowca. Wartościowe produkty deklarują owocnik, po angielsku fruiting body, a nie grzybnię hodowaną na podłożu zbożowym. Grzybnia na ziarnie niesie ze sobą skrobię z podłoża, co obniża udział substancji, dla których sięga się po ten surowiec. Na etykiecie szukaj sformułowania o ekstrakcie z owocnika.

Drugie kryterium to deklarowana zawartość polisacharydów. Produkt, który podaje ją liczbowo, daje się porównać z innym, a produkt bez tej informacji nie daje się porównać z niczym. Trzecie kryterium dotyczy metody otrzymywania: polisacharydy tremelli są rozpuszczalne w wodzie, więc ekstrakcja wodna jest dla tego surowca metodą właściwą, a droższe wyciągi podwójne nie mają tu przewagi, którą mają przy grzybach zawierających składniki rozpuszczalne w tłuszczach.

Czwarta rzecz wynika z pracy o suszeniu. Skoro metoda suszenia zmienia masę cząsteczkową polisacharydu i jego właściwości termiczne, to sposób przygotowania surowca nie jest szczegółem technicznym bez znaczenia dla produktu. Producenci rzadko go podają, więc trudno użyć tego jako kryterium zakupu, ale warto wiedzieć, że taka zmienność istnieje. Tremella bywa też składnikiem preparatów łączonych z kolagenem, a inne grzyby o dobrze opisanym działaniu na odporność zestawia wpis o shiitake i maitake.

Czego o tremelli jeszcze nie wiadomo?

Lista jest dłuższa niż lista rzeczy zbadanych i uczciwie jest ją podać. Nie przeprowadzono ani jednego badania z udziałem ludzi, które sprawdzałoby wpływ doustnej tremelli na nawilżenie, elastyczność albo wygląd skóry. Nie wiadomo, ile polisacharydu wchłania się z przewodu pokarmowego ani czy dociera w formie czynnej do skóry właściwej. Nie ma też danych o bezpieczeństwie długotrwałego przyjmowania ani o interakcjach z lekami, więc milczenie na ten temat nie jest potwierdzeniem, że problemu nie ma.

Poniższe zestawienie porządkuje stan dowodów dla poszczególnych twierdzeń krążących wokół tego surowca. Kolumna po prawej mówi, na jakim materiale wynik uzyskano, bo to ona rozstrzyga, jak daleko wolno posunąć wniosek.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest tremella i dlaczego nazywa się ją grzybem piękności?

Tremella fuciformis to galaretowaty biały grzyb rosnący na martwym drewnie w strefie tropikalnej, od wieków obecny w kuchni chińskiej. Nazwa handlowa pochodzi od tradycji, która wiązała go z urodą dworskich piękności, a nie od wyniku badania klinicznego.

Czy tremella to wegański kwas hialuronowy?

To określenie marketingowe. Główny polisacharyd tremelli należy do glukuronoksylomannanów i ma inną budowę niż kwas hialuronowy. Pomiar masy cząsteczkowej dał wartość o rząd wielkości wyższą niż podawana dla kwasu hialuronowego, więc argument o mniejszej i głębiej wnikającej cząsteczce nie ma podstaw.

Co wykazały badania nad tremellą a skórą?

Na ludzkich fibroblastach wyciąg chronił komórki przed uszkodzeniem oksydacyjnym przez podniesienie ekspresji SIRT1. W mysim modelu atopowego zapalenia skóry poprawiał przeznaskórkową utratę wody i grubość naskórka, przy czym podanie doustne działało lepiej niż aplikacja na skórę.

Czy tremella działa na skórę suchą i atopową u ludzi?

Nie zostało to sprawdzone. Dostępne wyniki pochodzą z modelu mysiego i z hodowli komórkowych. Przy atopowym zapaleniu skóry leczenie prowadzi dermatolog, a suplement nie zastępuje terapii ani emolientów zaleconych przez lekarza.

Dlaczego tremellę łączy się z kolagenem?

Bo mechanizmy wyglądają na uzupełniające: kolagen dostarcza aminokwasów budulcowych, a tremella chroni fibroblasty, czyli komórki syntetyzujące kolagen w skórze. Żadne badanie nie porównało jednak samego kolagenu z kolagenem podawanym razem z tremellą, więc synergia pozostaje hipotezą.

Kto powinien zachować ostrożność przy tremelli?

Osoby w ciąży i karmiące piersią, przyjmujące leki na stałe oraz chorujące przewlekle powinny omówić suplementację ze specjalistą. Danych o bezpieczeństwie doustnej tremelli u ludzi jest niewiele, a brak zgłoszonych działań niepożądanych nie jest tym samym co potwierdzone bezpieczeństwo.

Preparaty łączące kolagen z tremellą znajdziesz w kategorii kolagen.

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, przyjmujesz leki lub masz schorzenia przewlekłe, skonsultuj zastosowanie suplementów lub ziół ze specjalistą.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-06-22 · Aktualizacja: 2026-08-11