Melatonina a sen: co pokazały badania, zawartość tabletek i interakcje (2026)

Melatonina a sen: co wykazały metaanalizy, ile hormonu zawierają tabletki według analizy 31 preparatów i jaką interakcję z fluwoksaminą zmierzono.

Melatonina jest w Polsce dostępna bez recepty i sprzedaje się ją jak zwykły suplement na sen. Metaanaliza 19 badań wykazała umiarkowany efekt, większy w próbach z wyższymi dawkami (Ferracioli-Oda i wsp., PLoS One, 2013), ale nie wyznaczyła jednej porcji dla wszystkich. Niezależna analiza laboratoryjna preparatów pokazała z kolei, że zawartość hormonu w tabletce potrafi odbiegać od etykiety o kilkaset procent.

KLUCZOWE INFORMACJE
• Metaanaliza 19 badań: zasypianie krótsze o 7,06 minuty, sen dłuższy o 8,25 minuty, większy efekt przy wyższych dawkach (Ferracioli-Oda i wsp., PLoS One, 2013).
• Zawartość melatoniny w 31 preparatach: od 83% poniżej do 478% powyżej etykiety (Erland i Saxena, 2017).
• Fluwoksamina zwiększyła pole pod krzywą stężenia melatoniny 17 razy (Härtter i wsp., 2000).
• Dawkę ustala lekarz.

Czym jest melatonina i co robi w organizmie?

Melatonina to hormon wydzielany przez szyszynkę w ciemności. Jej rolą nie jest usypianie siłą, tylko przekazywanie organizmowi informacji o porze doby. Wysokie stężenie nocą uruchamia procesy, które przygotowują ciało do snu i regeneracji, a światło tę produkcję hamuje.

Melatonina działa przez dwa receptory sprzężone z białkiem G, oznaczone jako MT1 i MT2. Oba zostały opisane i sklasyfikowane w oficjalnej nomenklaturze farmakologicznej (Dubocovich i wsp., Pharmacological Reviews, 2010). Według tej pracy wysokie nocne stężenie melatoniny przekazuje tkankom informację o porze doby. Receptory MT1 i MT2 są tam opisane jako możliwy cel leczenia bezsenności i zaburzeń rytmu dobowego.

Czy badania wyznaczyły jeden schemat dawkowania melatoniny?

Nie. Metaanalizy pokazują, że melatonina działa, i pokazują, jak duży jest ten efekt, ale nie ustalają jednej porcji dobrej dla wszystkich. W jednej z nich wyższe dawki wiązały się z większym, a nie mniejszym efektem.

W metaanalizie zespołu Ferracioli-Ody próby trwające dłużej i stosujące wyższe dawki wykazywały większy efekt na skrócenie czasu zasypiania i na wydłużenie snu (Ferracioli-Oda i wsp., PLoS One, 2013). Na ogólną jakość snu ani dawka, ani czas trwania prób nie miały istotnego wpływu. To nie znaczy, że więcej jest lepiej.

Do tego dochodzi problem czysto praktyczny. Skoro deklaracja na opakowaniu bywa oderwana od zawartości, to schemat podany w miligramach opisuje liczbę na etykiecie, a nie ilość substancji, która trafia do organizmu. Dawkę ustala lekarz. Porównanie samych form preparatu opisuje osobny tekst o melatoninie o przedłużonym uwalnianiu i zwykłej.

Co pokazała metaanaliza melatoniny?

Efekt jest realny, powtarzalny i niewielki. W metaanalizie objęto 19 randomizowanych badań z placebo, łącznie 1683 uczestników z pierwotnymi zaburzeniami snu. Melatonina skracała czas zasypiania średnio o 7,06 minuty i wydłużała całkowity czas snu o 8,25 minuty.

Autorzy podali też 95-procentowe przedziały ufności: dla czasu zasypiania od 4,37 do 9,75 minuty, dla długości snu od 1,74 do 14,75 minuty. Ogólna jakość snu poprawiła się w stopniu opisanym standaryzowaną różnicą średnich 0,22. Wniosek autorów brzmi, że efekt melatoniny jest umiarkowany i mniejszy niż w przypadku innych leków stosowanych w bezsenności, ale nie słabnie z czasem stosowania.

Nowsza metaanaliza obejmująca 12 randomizowanych badań kontrolowanych doszła do wniosku zbieżnego i doprecyzowała, gdzie dowody są najmocniejsze: skrócenie czasu zasypiania w bezsenności pierwotnej, zespół opóźnionej fazy snu oraz regulacja rytmu snu i czuwania u osób niewidomych (Auld i wsp., Sleep Medicine Reviews, 2017). Autorzy tej pracy zalecają przeprowadzenie dużych badań randomizowanych, bo dowodów z takich badań jest dotąd bardzo mało.

Melatonina wobec placebo: wielkość efektu w minutachMelatonina wobec placebo, różnica średnich w minutach (95% CI)0481216Czas zasypiania7,06 minCałkowity czas snu8,2519 badań randomizowanych, 1683 uczestników. Poziomy odcinek to 95% przedział ufności.
Źródło: opracowanie własne na podstawie: Ferracioli-Oda i wsp., PLoS One, 2013.

Ile melatoniny jest w tabletce?

Znacznie mniej albo znacznie więcej, niż deklaruje etykieta. Zespół badawczy przeanalizował 31 preparatów dostępnych w handlu metodą ultrasprawnej chromatografii cieczowej. Zawartość melatoniny mieściła się w przedziale od 83% poniżej deklaracji do 478% powyżej niej, a rozrzut między partiami tego samego produktu sięgał 465%.

Ponad 71% preparatów nie mieściło się w marginesie 10% wokół deklarowanej wartości. W ośmiu z badanych produktów wykryto dodatkowo serotoninę, której na etykiecie nie było (Erland i Saxena, Journal of Clinical Sleep Medicine, 2017). Autorzy nie znaleźli związku między wielkością odchylenia a producentem ani postacią preparatu, więc nie da się wskazać bezpiecznej kategorii produktów.

Jeżeli zawartość bywa wielokrotnie wyższa i wielokrotnie niższa od deklaracji, to porównanie porcji mniejszej i większej dotyczy napisu na pudełku, a nie ilości hormonu w tabletce. Osobną postać preparatu omawia tekst o żelkach z melatoniną.

Komu melatonina pomaga najbardziej?

Osobom, u których problemem jest przesunięty albo rozregulowany rytm dobowy, a nie sama trudność w zasypianiu. Tak wygląda wspólny mianownik sytuacji, w których dowody są najmocniejsze: jet lag, zespół opóźnionej fazy snu i zaburzenia rytmu snu u osób niewidomych.

Przegląd Cochrane objął dziesięć badań z randomizacją u pasażerów, personelu lotniczego i wojskowych. W dziewięciu z nich melatonina przyjęta blisko docelowej pory snu w miejscu przylotu zmniejszała objawy jet lagu po lotach przez pięć stref czasowych lub więcej, a autorzy określili ją jako wyraźnie skuteczną w zapobieganiu tej dolegliwości i jej łagodzeniu (Herxheimer i Petrie, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2002). Ten sam przegląd odnotował, że dobowe dawki od 0,5 do 5 mg działały w tych badaniach podobnie, z tym że po 5 mg badani zasypiali szybciej i spali lepiej niż po 0,5 mg, a powyżej 5 mg nie było już poprawy. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności wydał dwie odrębne opinie dotyczące melatoniny: jedną o łagodzeniu subiektywnych objawów zmiany stref czasowych, czasie zasypiania i jakości snu (Panel NDA EFSA, EFSA Journal, 2010), drugą o skracaniu czasu potrzebnego do zaśnięcia (Panel NDA EFSA, EFSA Journal, 2011). Obie dotyczą oświadczeń umieszczanych na opakowaniach żywności i nie są zaleceniem terapeutycznym.

Inaczej wygląda przewlekła bezsenność pierwotna: ma ona lepiej udokumentowaną metodę pierwszego wyboru w postaci terapii poznawczo-behawioralnej. Bezsenność towarzysząca bólowi, chorobie przewlekłej, lękowi albo depresji wymaga leczenia przyczyny, a melatonina może być co najwyżej dodatkiem uzgodnionym z lekarzem.

Czy wieczorne światło psuje działanie melatoniny?

Tak: światło pokojowe zaburza wydzielanie melatoniny przez organizm, i to w skali, której nie widać gołym okiem. W badaniu z udziałem 116 zdrowych ochotników porównano wydzielanie melatoniny u osób przebywających w świetle pokojowym i w świetle przyćmionym przez osiem godzin poprzedzających porę snu.

Światło pokojowe opóźniło początek wydzielania melatoniny u 99% badanych i skróciło czas jej wydzielania o około 90 minut. Ekspozycja na światło w godzinach zwykłego snu tłumiła wydzielanie o ponad połowę w 85% pomiarów (Gooley i wsp., Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2011). Warunkiem eksperymentu było osiem godzin wieczoru w świetle pokojowym, a nie ostatni kwadrans przed położeniem się.

Z jakimi lekami melatonina wchodzi w interakcje?

W cytowanych tu pracach najlepiej udokumentowana interakcja dotyczy fluwoksaminy, leku przeciwdepresyjnego z grupy SSRI, który silnie hamuje enzym CYP1A2 odpowiedzialny za rozkład melatoniny. Skutek zmierzono bezpośrednio i jest on duży.

W badaniu z udziałem pięciu zdrowych mężczyzn jednoczesne podanie fluwoksaminy zwiększyło pole pod krzywą stężenia melatoniny 17 razy, a stężenie maksymalne 12 razy (Härtter i wsp., Clinical Pharmacology and Therapeutics, 2000). Drugie badanie, tym razem bez podawania melatoniny z zewnątrz, wykazało, że po samej fluwoksaminie pole pod krzywą stężenia własnej melatoniny w surowicy w ciągu 20 godzin było 2,8 raza większe niż po placebo. Autorzy wiążą to z wolniejszym rozkładem melatoniny w wątrobie. Citalopram nie miał takiego działania (von Bahr i wsp., European Journal of Clinical Pharmacology, 2000). Obie prace objęły małe grupy, po pięć i siedem osób.

Drugi sygnał pochodzi z opisów przypadków zebranych przy okazji przeglądu Cochrane. Autorzy odnotowali doniesienia sugerujące, że osoby z padaczką oraz pacjenci przyjmujący warfarynę mogą doznać szkody po melatoninie, i wskazali oba wątki jako wymagające zbadania. To nie jest dowód z badania z randomizacją. W obu tych sytuacjach melatoniny nie stosuje się bez decyzji lekarza.

Możliwe oddziaływania melatoniny z lekami obniżającymi ciśnienie i immunosupresyjnymi nie zostały w cytowanych tu pracach zmierzone tak jak przy fluwoksaminie. Przy lekach przyjmowanych na stałe melatoniny nie stosuje się bez uzgodnienia z lekarzem lub farmaceutą, który zna pełną listę leków.

Czy melatonina zastąpi higienę snu?

Nie zastąpi, bo działa na inny element układanki. Melatonina przesuwa zegar biologiczny, natomiast nieregularne godziny wstawania, wieczorne światło i pobudzenie przed snem rozregulowują ten zegar szybciej, niż suplement zdąży go poprawić.

Metody niefarmakologiczne opisuje szerzej tekst o bezsenności u dorosłych i sposobach na sen bez leków nasennych.

Melatonina nie jest też jedyną substancją badaną w bezsenności. W randomizowanym badaniu z udziałem 46 osób starszych z bezsennością pierwotną suplementacja magnezem przez osiem tygodni poprawiła wynik skali nasilenia bezsenności, wydajność snu i czas zasypiania, natomiast całkowity czas snu nie różnił się istotnie między grupami (Abbasi i wsp., Journal of Research in Medical Sciences, 2012). Różnice między formami tego pierwiastka omawia osobny artykuł o magnezie na stres i sen.

Najczęściej zadawane pytania

Czy badania wyznaczyły jedną dawkę melatoniny na sen?

Nie. Metaanalizy potwierdzają umiarkowany efekt melatoniny, ale nie ustalają jednej porcji dobrej dla wszystkich. W metaanalizie zespołu Ferracioli-Ody (PLoS One, 2013) próby z wyższymi dawkami dawały efekt większy, nie mniejszy. Dawkę ustala lekarz.

Jak duży jest efekt melatoniny na sen?

W metaanalizie 19 badań z udziałem 1683 osób melatonina skracała czas zasypiania średnio o 7,06 minuty i wydłużała sen o 8,25 minuty wobec placebo. Autorzy określili ten efekt jako umiarkowany i mniejszy niż przy lekach nasennych, ale niesłabnący z czasem stosowania.

Czy zawartość melatoniny w suplemencie odpowiada etykiecie?

Często nie. W analizie 31 preparatów zawartość mieściła się w przedziale od 83% poniżej do 478% powyżej deklaracji, a ponad 71% produktów wypadło poza marginesem 10%. W ośmiu wykryto serotoninę, której etykieta nie wymieniała. Rozrzut nie zależał od producenta ani postaci.

Kiedy melatonina ma najmocniejsze dowody?

Przy zaburzeniach rytmu dobowego. W przeglądzie Cochrane dziewięć z dziesięciu badań wykazało zmniejszenie objawów jet lagu po lotach przez pięć stref czasowych lub więcej, a nowsza metaanaliza wskazuje na skracanie czasu zasypiania w bezsenności pierwotnej, zespół opóźnionej fazy snu i regulację rytmu u osób niewidomych.

Czy melatonina wchodzi w interakcje z lekami?

W cytowanych tu pracach najlepiej udokumentowana interakcja dotyczy fluwoksaminy, która hamuje enzym CYP1A2. U pięciu zdrowych mężczyzn przy jednoczesnym podaniu pole pod krzywą stężenia melatoniny było 17 razy wyższe, a stężenie maksymalne 12 razy wyższe. Przy lekach przyjmowanych na stałe melatoniny nie stosuje się bez uzgodnienia z lekarzem lub farmaceutą.

Czy wieczorne światło osłabia działanie melatoniny?

Tak. Osiem godzin w świetle pokojowym przed snem opóźniło początek wydzielania melatoniny u 99% badanych i skróciło czas jej wydzielania o około 90 minut. Światło w godzinach zwykłego snu tłumiło wydzielanie o ponad połowę w 85% pomiarów.

Preparaty z melatoniną, między innymi kapsułki i krople, są w sklepie u Bucha w kategorii suplementy (stan z 2026-11-09).

Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki na stałe, jesteś w ciąży lub karmisz piersią albo chorujesz przewlekle.

Autor: Michał Waluk · Opublikowano: 2026-06-22 · Aktualizacja: 2026-11-09

Podziel się:
Zaufanie
Dowiedz się więcej o nas
Darmowa wysyłka
Od 49PLN - paczkomatem
Łatwy kontakt
Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Lojalność
Jedyny taki program - zbieraj buchy

Strona tylko dla osób pełnoletnich.

Czy masz ukończone 18 lat?

Buch z Tobą