Uk\u0142ad endokannabinoidowy (ECS) odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w patofizjologii zaburze\u0144 psychotycznych. Kannabinoidy konopne maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 regulacji funkcjonowania tego uk\u0142adu, dlatego potencjalne przeciwpsychotyczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci CBD s\u0105 przedmiotem bada\u0144 naukowych w wielu o\u015brodkach badawczych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Naukowcy po\u015bwi\u0119caj\u0105 uwag\u0119 r\u00f3\u017cnym rodzajom i stadiom zaburze\u0144 psychotycznych (w tym schizofrenii). Sprawdzaj\u0105 potencjalne korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce ze stosowania CBD r\u00f3wnie\u017c u os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczaj\u0105 epizod\u00f3w psychotycznych w przebiegu innych chor\u00f3b, np. choroby Parkinsona. Przyjrzyjmy si\u0119 wybranym wynikom bada\u0144.<\/b><\/p>\nCo to s\u0105 zaburzenia psychotyczne?<\/h2>\n
W rozdziale \u201cZaburzenia nale\u017c\u0105ce do spektrum schizofrenii i inne zaburzenia psychotyczne\u201d DSM-5 opisanych jest a\u017c 12 rodzaj\u00f3w zaburze\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne nat\u0119\u017cenie czy by\u0107 w r\u00f3\u017cnym stadium. Maj\u0105 jednak wiele cech wsp\u00f3lnych. Przez psychoz\u0119 czy stan psychotyczny rozumie si\u0119 stan zak\u0142\u00f3cenia r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w funkcjonowania psychicznego, m.in. postrzegania rzeczywisto\u015bci – siebie i otoczenia, sposobu my\u015blenia, prze\u017cywania i wyra\u017cania emocji, nastroju.<\/p>\n
Zaburzenia psychotyczne objawiaj\u0105 si\u0119 w obszarach \u015bwiadomo\u015bci, my\u015blenia, postrzegania i zachowania. Osoba choruj\u0105ca nie dostrzega, \u017ce jej spos\u00f3b my\u015blenia jest niezgodny z rzeczywisto\u015bci\u0105 czy nielogiczny, nie jest w stanie krytycznie spojrze\u0107 na swoje zachowanie.<\/p>\n
ambiwalencja – sprzeczno\u015b\u0107 wypowiedzi i zachowania,<\/p>\n
ambitendencja – sprzeczne zachowanie,<\/p>\n
paramimia – sprzeczno\u015b\u0107 mimiki z prze\u017cywanymi emocjami,<\/p>\n
W zale\u017cno\u015bci od rodzaju zaburzenia, niekt\u00f3re objawy mog\u0105 by\u0107 silniejsze ni\u017c inne, niekt\u00f3re mog\u0105 nie wyst\u0119powa\u0107 wcale albo nie wyst\u0119powa\u0107 jednocze\u015bnie z innymi. Zaburzenia psychotyczne mog\u0105 dotyczy\u0107 w wi\u0119kszym stopniu zaburze\u0144 percepcji – omamy lub zaburze\u0144 my\u015blenia – nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zane z tokiem i sposobem my\u015blenia.<\/p>\n
Dost\u0119pne na rynku leki przeciwpsychotyczne maj\u0105 ten sam mechanizm dzia\u0142ania – blokuj\u0105\u00a0 receptory dopaminy. To sprawia, \u017ce dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie reaguj\u0105 na takie leczenie nie ma zbyt wielu dost\u0119pnych alternatyw. Jednocze\u015bnie te leki cz\u0119sto powoduj\u0105 dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane, przez co\u00a0 niekt\u00f3rzy pacjenci\/tki niech\u0119tnie je przyjmuj\u0105. Jest to szczeg\u00f3lny problem we wczesnych fazach psychozy, kiedy nieprzyjemne do\u015bwiadczenia mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na przysz\u0142\u0105 postaw\u0119 pacjent\u00f3w\/ek wobec leczenia. Natomiast dla os\u00f3b z klinicznie wysokim ryzykiem psychozy nie jest dost\u0119pne \u017cadne prewencyjne leczenie.<\/p>\n
Badania wykaza\u0142y, \u017ce CBD ma inny mechanizm dzia\u0142ania (niezale\u017cny od receptora dopaminy) i dlatego mo\u017ce stanowi\u0107 zupe\u0142nie now\u0105 klas\u0119 lek\u00f3w przeciwpsychotycznych. Najwi\u0119ksz\u0105 korzy\u015bci\u0105 jest brak niekt\u00f3rych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych, np. sztywno\u015bci mi\u0119\u015bni, dr\u017cenia mi\u0119\u015bni, zaburze\u0144 chodzenia i podniesionego poziomu prolaktyny. Naukowcy zwracaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na to, \u017ce kannabidiol mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 skuteczno\u015b\u0107 lek\u00f3w przeciwpsychotycznych, je\u015bli by\u0142by stosowany r\u00f3wnolegle.<\/p>\n
Dotychczasowe dowody na przeciwpsychotyczne dzia\u0142anie CBD pochodz\u0105 z bada\u0144 przedklinicznych na zwierz\u0119tach, bada\u0144 wykorzystuj\u0105cych metody neuroobrazowania, bada\u0144 z udzia\u0142em zdrowych wolontariuszy oraz stosunkowo ma\u0142ych bada\u0144 klinicznych z udzia\u0142em os\u00f3b z zaburzeniami psychotycznymi.<\/p>\n
W jednym z\u00a0 bada\u0144 klinicznych wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 88 os\u00f3b choruj\u0105cych na schizofreni\u0119. Po 6 tygodniach leczenia, w por\u00f3wnaniu z grup\u0105 placebo, w grupie otrzymuj\u0105cej CBD nat\u0119\u017cenie objaw\u00f3w psychotycznych by\u0142o ni\u017csze. Stan pacjent\u00f3w\/ek cz\u0119\u015bciej by\u0142 oceniany jako \u201cpoprawi\u0142 si\u0119\u201d przez lekarzy. CBD by\u0142o dobrze tolerowane, a cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych by\u0142a podobna w grupach otrzymuj\u0105cych CBD i placebo.<\/p>\n
Objawy psychotyczne mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 tak\u017ce u os\u00f3b z chorob\u0105 Parkinsona. W badaniu przeprowadzonym z udzia\u0142em pacjent\u00f3w\/ek wykazano znaczne z\u0142agodzenie objaw\u00f3w w wyniku leczenia kannabidiolem. CBD nie pogorszy\u0142o funkcji motorycznych i nie obni\u017cy\u0142o ca\u0142kowitych wynik\u00f3w w Jednolitej Skali Oceny Choroby Parkinsona. Podczas leczenia nie zaobserwowano \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Te wst\u0119pne dane sugeruj\u0105, \u017ce CBD mo\u017ce by\u0107 skuteczne, bezpieczne i dobrze tolerowane w leczeniu psychozy w chorobie Parkinsona.<\/p>\n
Jeszcze w 2023 r. rozpocznie si\u0119 szeroko zakrojone badanie kliniczne obejmuj\u0105ce 3 grupy: osoby, kt\u00f3re maj\u0105 za sob\u0105 pierwszy epizod psychotyczny, osoby, kt\u00f3re s\u0105 obci\u0105\u017cone wysokim ryzykiem wyst\u0105pienia psychozy oraz osoby z psychoz\u0105, kt\u00f3re nie reaguj\u0105 na konwencjonalne leczenie. W sumie b\u0119dzie to 1000 pacjent\u00f3w\/ek, badanie obejmie 35 o\u015brodk\u00f3w badawczych, g\u0142\u00f3wnie w Europie i Ameryce P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n
Zdaniem naukowc\u00f3w, kannabidiol to jedna z najbardziej obiecuj\u0105cych nowych metod leczenia os\u00f3b cierpi\u0105cych na psychoz\u0119. To badanie b\u0119dzie pierwszym, kt\u00f3re oceni CBD u du\u017cej liczby os\u00f3b z psychoz\u0105 lub objawami psychotycznymi i skupia wiele wiod\u0105cych o\u015brodk\u00f3w pracuj\u0105cych na ca\u0142ym \u015bwiecie w tej dziedzinie. Opr\u00f3cz leczenia ju\u017c rozpoznanej psychozy w badaniu sprawdzone zostanie r\u00f3wnie\u017c, czy kannabidiol mo\u017ce zapobiega\u0107 wyst\u0105pieniu psychozy u os\u00f3b z wysokim ryzykiem jej rozwoju.<\/p>\n
CBD, kt\u00f3re zostanie zastosowane w badaniu pochodzi z\u00a0 konopi indyjskich. Lek sk\u0142ada si\u0119 w ponad 99% z kannabidiolu. Inne sk\u0142adniki konopi indyjskich, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 niekorzystne (w tym przypadku) skutki psychoaktywne, zosta\u0142y usuni\u0119te. W badaniu zostanie zastosowana licencjonowana posta\u0107 kannabidiolu, znana jako Epidyolex. Naukowcy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ogromn\u0105 przewag\u0105 CBD nad konwencjonalnymi lekami przeciwpsychotycznymi jest brak powa\u017cnych skutk\u00f3w ubocznych.<\/p>\n
Naukowcy maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na celu identyfikacj\u0119 biomarker\u00f3w \u2013 biologicznych drogowskaz\u00f3w \u2013 kt\u00f3re wskazywa\u0142yby, \u017ce pacjent mo\u017ce dobrze reagowa\u0107 na leczenie. Pozwoli to na lepsze zrozumienie jak dzia\u0142a CBD w psychozie i mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego wi\u0119kszej personalizacji w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
W badaniach stosowane by\u0142y wysokie dawki CBD (od 300 do 1500 mg dziennie), osoby uczestnicz\u0105ce by\u0142y pod sta\u0142\u0105 obserwacj\u0105 naukowc\u00f3w i lekarzy. Przyjmowanie tak du\u017cych dawek na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 nie jest dobrym pomys\u0142em. Dla w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa, lepiej skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem zajmuj\u0105cym si\u0119 terapi\u0105 konopn\u0105.\u00a0<\/b><\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n