{"id":79750,"date":"2026-09-01T10:23:24","date_gmt":"2026-09-01T08:23:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ubucha.pl\/?p=79750"},"modified":"2026-09-01T10:23:24","modified_gmt":"2026-09-01T08:23:24","slug":"bol-neuropatyczny-a-konopie-przeglad-cochrane-bez-jasnego-dowodu-ulgi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/bol-neuropatyczny-a-konopie-przeglad-cochrane-bez-jasnego-dowodu-ulgi\/","title":{"rendered":"Neuropathic pain and hemp: a Cochrane review without clear evidence of relief"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Co m\u00f3wi\u0105 badania o konopiach w b\u00f3lu neuropatycznym?<\/h2>\n

Nie ma jasnego dowodu, \u017ce konopie \u0142agodz\u0105 b\u00f3l neuropatyczny o co najmniej po\u0142ow\u0119. Tak brzmi wynik aktualizacji przegl\u0105du Cochrane og\u0142oszonej w styczniu 2026 roku (PMID:41548880), kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a 21 bada\u0144 z randomizacj\u0105 i podw\u00f3jnie \u015blep\u0105 pr\u00f3b\u0105 oraz 2187 uczestnik\u00f3w leczonych od dw\u00f3ch do dwudziestu sze\u015bciu tygodni.<\/p>\n

Przegl\u0105d aktualizuje prac\u0119 z 2018 roku i dzieli badane preparaty na trzy rodziny: z przewag\u0105 tetrahydrokannabinolu, zr\u00f3wnowa\u017cone oraz z przewag\u0105 kannabidiolu. W pierwszej z nich r\u00f3\u017cnica ryzyka dla ulgi o co najmniej po\u0142ow\u0119 wynios\u0142a 0,14, przy przedziale ufno\u015bci 95 procent si\u0119gaj\u0105cym od minus 0,07 do 0,37, policzona na siedmiu badaniach i 534 uczestnikach. Przedzia\u0142 obejmuje zero, wi\u0119c taki wynik nie odr\u00f3\u017cnia preparatu od placebo, a pewno\u015b\u0107 dowodu autorzy ocenili jako bardzo nisk\u0105.<\/p>\n

Rodzina zr\u00f3wnowa\u017cona wypad\u0142a podobnie. Jasnego dowodu na ulg\u0119 o co najmniej po\u0142ow\u0119 dla niej nie ma, cho\u0107 preparaty te podnosi\u0142y o 0,07 odsetek os\u00f3b oceniaj\u0105cych w\u0142asn\u0105 popraw\u0119 jako du\u017c\u0105. Sami autorzy zapisali przy tej liczbie, \u017ce efekt nie jest istotny klinicznie. Dla preparat\u00f3w z przewag\u0105 kannabidiolu jasnego dowodu r\u00f3wnie\u017c nie wykazano. Trzy rodziny, trzy razy ten sam wniosek.<\/p>\n

Miara, na kt\u00f3rej ten wniosek stoi, to odsetek chorych odczuwaj\u0105cych spadek b\u00f3lu o po\u0142ow\u0119 wobec stanu wyj\u015bciowego. W badaniach nad b\u00f3lem traktuje si\u0119 j\u0105 jako pr\u00f3g wyniku zauwa\u017calnego w codziennym funkcjonowaniu, a nie jako liczb\u0119 wygodn\u0105 do policzenia.<\/p>\n

Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 wynik istotny statystycznie od istotnego klinicznie?<\/h2>\n

Tym, \u017ce pierwszy m\u00f3wi o prawdopodobie\u0144stwie przypadku, a drugi o rozmiarze zmiany odczuwanej przez chorego. Efekt bywa pewny statystycznie i zarazem tak ma\u0142y, \u017ce pacjent go nie zauwa\u017cy. Na tej stronie rozr\u00f3\u017cnienie nie jest dygresj\u0105, bo dok\u0142adnie tam przebiega granica mi\u0119dzy trzema cytowanymi pracami.<\/p>\n

Trzy prace zmierzy\u0142y trzy r\u00f3\u017cne wielko\u015bci i wszystkie trzy okaza\u0142y si\u0119 ma\u0142e. Przegl\u0105d Cochrane poda\u0142 dla preparat\u00f3w zr\u00f3wnowa\u017conych wzrost o 0,07 w odsetku os\u00f3b oceniaj\u0105cych w\u0142asn\u0105 popraw\u0119 jako du\u017c\u0105, po czym sam nazwa\u0142 go nieistotnym klinicznie. Aktualizacja przegl\u0105du og\u0142oszona w Annals of Internal Medicine (PMID:41429020) zmierzy\u0142a spadek nasilenia b\u00f3lu o 0,78 punktu na skali od zera do dziesi\u0119ciu przy preparatach doustnych o przewadze tetrahydrokannabinolu oraz o 0,54 punktu przy wyci\u0105gach na b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jamy ustnej.<\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n
Praca<\/th>\nZmierzony efekt<\/th>\nModel badania<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Cochrane Database of Systematic Reviews, 2026 (PMID:41548880)<\/td>\nr\u00f3\u017cnica ryzyka 0,14 dla ulgi o co najmniej po\u0142ow\u0119 przy przewadze tetrahydrokannabinolu; wzrost o 0,07 w ocenie poprawy jako du\u017cej przy preparatach zr\u00f3wnowa\u017conych<\/td>\nprzegl\u0105d Cochrane z metaanaliz\u0105 bada\u0144 z randomizacj\u0105 i podw\u00f3jnie \u015blep\u0105 pr\u00f3b\u0105, 21 bada\u0144, 2187 uczestnik\u00f3w, czas trwania od 2 do 26 tygodni<\/td>\n<\/tr>\n
Annals of Internal Medicine, 2026 (PMID:41429020)<\/td>\nspadek nasilenia b\u00f3lu o 0,78 punktu przy preparatach doustnych i o 0,54 punktu przy wyci\u0105gach na b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jamy ustnej, w skali od zera do dziesi\u0119ciu<\/td>\nprzegl\u0105d systematyczny bada\u0144 z randomizacj\u0105 i placebo, 25 bada\u0144 kr\u00f3tkoterminowych od 1 do 6 miesi\u0119cy, 2303 uczestnik\u00f3w, w 64 procentach b\u00f3l neuropatyczny<\/td>\n<\/tr>\n
PLOS ONE, 2023 (PMID:36716312)<\/td>\nspadek b\u00f3lu przewlek\u0142ego o 0,43 punktu na skali numerycznej, przedzia\u0142 ufno\u015bci 98 procent od minus 0,72 do minus 0,15<\/td>\nprzegl\u0105d systematyczny z metaanaliz\u0105 i analiz\u0105 sekwencyjn\u0105 bada\u0144, 65 bada\u0144 z randomizacj\u0105 i placebo, 7017 uczestnik\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

Praca og\u0142oszona w PLOS ONE (PMID:36716312) pokazuje, gdzie le\u017cy pr\u00f3g. Zmierzony spadek b\u00f3lu przewlek\u0142ego wyni\u00f3s\u0142 0,43 punktu na skali numerycznej, a przedzia\u0142 ufno\u015bci si\u0119ga\u0142 od minus 0,72 do minus 0,15, wi\u0119c statystycznie wynik jest pewny. Autorzy dodali jednak, \u017ce nie si\u0119ga on wielko\u015bci, kt\u00f3r\u0105 wcze\u015bniej przyj\u0119li za minimalnie wa\u017cn\u0105, a wysokim ryzykiem b\u0142\u0119du systematycznego obarczonych by\u0142o 59 spo\u015br\u00f3d 65 w\u0142\u0105czonych bada\u0144 oraz ka\u017cdy policzony wynik.<\/p>\n

Rozr\u00f3\u017cnienie ma prze\u0142o\u017cenie praktyczne. Wynik istotny statystycznie m\u00f3wi tylko tyle, \u017ce zmierzona r\u00f3\u017cnica raczej nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 z losowego rozrzutu. Nie m\u00f3wi, czy chory z polineuropati\u0105 cukrzycow\u0105 zauwa\u017cy zmian\u0119 w chodzeniu, spaniu albo pracy. Przy r\u00f3\u017cnicy rz\u0119du p\u00f3\u0142 punktu na skali dziesi\u0119ciopunktowej odpowied\u017a na to drugie pytanie brzmi zwykle przecz\u0105co.<\/p>\n

<\/p>\n

Jakie cechy odmiany maj\u0105 tu znaczenie?<\/h2>\n

\u017badna, o ile pytamy o te badania. Trzy cytowane przegl\u0105dy grupowa\u0142y preparaty wed\u0142ug stosunku zawarto\u015bci obu g\u0142\u00f3wnych zwi\u0105zk\u00f3w, pochodzenia i drogi podania, a nie wed\u0142ug nazwy kultywaru. Ani profil terpenowy, ani nazwa odmiany nie by\u0142y w nich zmienn\u0105, kt\u00f3r\u0105 ktokolwiek analizowa\u0142 albo raportowa\u0142.<\/p>\n

Autorzy przegl\u0105du og\u0142oszonego w Annals of Internal Medicine sami wpisali brak opisu produktu na list\u0119 ogranicze\u0144 swojej pracy. Wiedzieli, jaki by\u0142 stosunek zawarto\u015bci tetrahydrokannabinolu do kannabidiolu oraz czy preparat by\u0142 syntetyczny, oczyszczony czy wyci\u0105gowy, lecz nie mieli danych o tym, z jakiej ro\u015bliny surowiec pochodzi\u0142. Z takiego materia\u0142u nie da si\u0119 policzy\u0107, czy jedna odmiana wypada lepiej od drugiej.<\/p>\n

Polska apteka opisuje surowiec inaczej ni\u017c te badania. Na recepcie stoi \u0142aci\u0144ska nazwa surowca oraz deklarowana zawarto\u015b\u0107 obu zwi\u0105zk\u00f3w, a nazwa handlowa odmiany jest etykiet\u0105 wytw\u00f3rcy, nie parametrem farmakopealnym. Terpeny takie jak mircen czy kariofilen bywaj\u0105 wymieniane w opisach handlowych, ale w \u017cadnej z trzech omawianych prac nie policzono ich udzia\u0142u w dzia\u0142aniu przeciwb\u00f3lowym. Osobne teksty tego klastra zbieraj\u0105, co dla pojedynczych terpen\u00f3w wykazano, a czego nie<\/a>. Dowody dla spastyczno\u015bci<\/a> w stwardnieniu rozsianym opisuje osobna strona, bo to jedyne wskazanie neurologiczne, w kt\u00f3rym badano preparaty o ustalonym sk\u0142adzie. Zestawienie odmian dost\u0119pnych w polskich aptekach prowadzi osobny przegl\u0105d<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n

O czym decyduje lekarz, a o czym pacjent?<\/h2>\n

Lekarz decyduje o wszystkim, co dotyczy leczenia: o wskazaniu, o preparacie, o dawce oraz o drodze podania. Pacjent decyduje, czy w og\u00f3le podejmie takie leczenie, oraz zg\u0142asza lekarzowi, co odczuwa. Susz konopny jest surowcem farmaceutycznym wydawanym wy\u0142\u0105cznie na recept\u0119 oznaczon\u0105 symbolem Rpw.<\/p>\n

Recepta na susz jest recept\u0105 na lek sporz\u0105dzany w aptece i podlega osobnym rygorom. Wskazuje nazw\u0119 surowca po \u0142acinie oraz deklarowan\u0105 zawarto\u015b\u0107 obu zwi\u0105zk\u00f3w, a termin jej realizacji wynosi 30 dni od daty wystawienia, co wynika wprost z prawa farmaceutycznego. Nie da si\u0119 jej wystawi\u0107 z odroczon\u0105 dat\u0105 realizacji. Apteka przygotowuje lek wed\u0142ug tego, co zapisa\u0142 lekarz, i nie ma prawa podmieni\u0107 odmiany na inn\u0105.<\/p>\n

Z tego uk\u0142adu wynika te\u017c, czego ta strona nie robi. Prawo farmaceutyczne zabrania kierowania do publicznej wiadomo\u015bci reklamy lek\u00f3w wydawanych z przepisu lekarza, dlatego opisujemy tu wy\u0142\u0105cznie stan dowod\u00f3w i nie podpowiadamy \u017cadnego preparatu ani \u017cadnej odmiany. Wyb\u00f3r nale\u017cy do lekarza prowadz\u0105cego, kt\u00f3ry zna ca\u0142\u0105 list\u0119 lek\u00f3w przyjmowanych przez chorego oraz jego rozpoznanie. \u015acie\u017ck\u0119 formaln\u0105 opisuje osobny wpis o uzyskaniu recepty w Polsce<\/a>.<\/p>\n

Ile trwa dzia\u0142anie po waporyzacji, a ile po po\u0142kni\u0119ciu?<\/h2>\n

Kr\u00f3cej po waporyzacji, znacznie d\u0142u\u017cej po po\u0142kni\u0119ciu. R\u00f3\u017cnica jest wa\u017cna przy czytaniu cytowanych bada\u0144, bo mierzy\u0142y one przede wszystkim preparaty doustne oraz wyci\u0105gi podawane na b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jamy ustnej, a nie surowiec wdychany. Droga podania zmienia przebieg dzia\u0142ania mocniej ni\u017c wyb\u00f3r konkretnej odmiany suszu.<\/p>\n

Droga podania rozstrzyga o przebiegu bardziej ni\u017c sama odmiana. Po waporyzacji substancja przechodzi z p\u0142uc do krwi niemal natychmiast, wi\u0119c pierwsze odczucia pojawiaj\u0105 si\u0119 po kilku minutach, nasilenie ro\u015bnie jeszcze przez kilkana\u015bcie do trzydziestu minut, a ca\u0142o\u015b\u0107 mija w ci\u0105gu dw\u00f3ch do czterech godzin. Po po\u0142kni\u0119ciu surowiec pokonuje najpierw jelito i w\u0105trob\u0119, wi\u0119c na pierwsze odczucia czeka si\u0119 od p\u00f3\u0142 godziny do dw\u00f3ch, a epizod ci\u0105gnie si\u0119 sze\u015b\u0107, niekiedy osiem godzin. St\u0105d bierze si\u0119 najcz\u0119stsza pomy\u0142ka przy podaniu doustnym: kto uzna po trzydziestu minutach, \u017ce nic si\u0119 nie dzieje, i dobierze porcj\u0119, dostanie obie dawki naraz. Powy\u017csze przedzia\u0142y opisuj\u0105 drog\u0119 podania, nie t\u0119 odmian\u0119; badania farmakokinetycznego dla pojedynczego kultywaru nie opublikowano.<\/p>\n

Prze\u0142o\u017cenie na cytowane wyniki jest bezpo\u015brednie. Skoro spadek nasilenia b\u00f3lu o 0,78 punktu zmierzono dla postaci po\u0142ykanych, a 0,54 punktu dla aerozolu na b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105, to obie liczby opisuj\u0105 przebieg w\u0142a\u015bciwy tym drogom, nie wdychaniu. Przeniesienie takiego wyniku na surowiec waporyzowany wymaga\u0142oby badania, kt\u00f3rego w tej tr\u00f3jce nie ma.<\/p>\n

<\/p>\n

Jakie dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane zg\u0142aszano przy stosowaniu konopi w tym wskazaniu?<\/h2>\n

Przede wszystkim ze strony uk\u0142adu nerwowego. W przegl\u0105dzie Cochrane preparaty z przewag\u0105 tetrahydrokannabinolu mog\u0142y zwi\u0119ksza\u0107 takie zdarzenia, z r\u00f3\u017cnic\u0105 ryzyka 0,25 przy przedziale si\u0119gaj\u0105cym od 0,14 do 0,37. Korzy\u015b\u0107 w tym wskazaniu pozosta\u0142a niepewna, a ta akurat szkoda zosta\u0142a zmierzona i opisana konkretn\u0105 liczb\u0105.<\/p>\n

Liczba pochodzi z przegl\u0105du Cochrane obejmuj\u0105cego 21 bada\u0144 z randomizacj\u0105 i podw\u00f3jnie \u015blep\u0105 pr\u00f3b\u0105, w sumie 2187 uczestnik\u00f3w, przy obserwacji trwaj\u0105cej od dw\u00f3ch do dwudziestu sze\u015bciu tygodni. Przegl\u0105d systematyczny z Annals of Internal Medicine, zbudowany na 25 kr\u00f3tkoterminowych badaniach z placebo i 2303 uczestnikach, w kt\u00f3rym b\u00f3l neuropatyczny stanowi\u0142 64 procent przypadk\u00f3w, opisa\u0142 wyra\u017any wzrost zawrot\u00f3w g\u0142owy, senno\u015bci oraz nudno\u015bci w obu grupach preparat\u00f3w o wy\u017cszym udziale tetrahydrokannabinolu.<\/p>\n

Trzecia praca, przegl\u0105d z metaanaliz\u0105 i analiz\u0105 sekwencyjn\u0105 zbudowany na 65 badaniach z 7017 uczestnikami, zapisa\u0142a ten sam kierunek: wzrost zdarze\u0144 niepo\u017c\u0105danych l\u017cejszych, bez uchwytnego wzrostu zdarze\u0144 ci\u0119\u017ckich. Zestawienie wychodzi wi\u0119c niesymetryczne. Po stronie korzy\u015bci stoj\u0105 wyniki, kt\u00f3rych autorzy sami nie uznaj\u0105 za wa\u017cne dla chorego, po stronie szk\u00f3d za\u015b wyniki policzalne.<\/p>\n

Zg\u0142oszenia o dzia\u0142aniach niepo\u017c\u0105danych zbiera si\u0119 dla produktu leczniczego z numerem serii, a nie dla nazwy odmiany, wi\u0119c poni\u017csze dotyczy suszu konopnego jako grupy surowc\u00f3w. Powtarzaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim sucho\u015b\u0107 w jamie ustnej, przekrwienie oczu oraz przyspieszenie akcji serca. Rzadziej opisywane s\u0105 zawroty g\u0142owy przy szybkiej pionizacji, ospa\u0142o\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia i przej\u015bciowe pogorszenie pami\u0119ci \u015bwie\u017cej, a tak\u017ce niepok\u00f3j nasilaj\u0105cy si\u0119 wraz z dawk\u0105. Osobn\u0105 spraw\u0105 s\u0105 leki przyjmowane r\u00f3wnolegle, zw\u0142aszcza uspokajaj\u0105ce i wp\u0142ywaj\u0105ce na krzepni\u0119cie: ich ocena wymaga znajomo\u015bci ca\u0142ej listy preparat\u00f3w, nie opisu ro\u015bliny. Cz\u0119sto\u015bci tych objaw\u00f3w nie podajemy liczbowo, bo publiczne zestawienia dla suszu konopnego w Polsce nie rozdzielaj\u0105 ich na poszczeg\u00f3lne produkty.<\/p>\n

Czego z tych bada\u0144 nie da si\u0119 wyczyta\u0107?<\/h2>\n

Tego, jak konopie dzia\u0142aj\u0105 przez lata, oraz tego, jak wypada pojedyncza odmiana suszu. Najd\u0142u\u017csze z bada\u0144 obj\u0119tych przegl\u0105dem Cochrane trwa\u0142o dwadzie\u015bcia sze\u015b\u0107 tygodni, a przegl\u0105d z Annals of Internal Medicine obj\u0105\u0142 wy\u0142\u0105cznie badania kr\u00f3tkoterminowe, od miesi\u0105ca do p\u00f3\u0142 roku. O leczeniu wieloletnim ta tr\u00f3jka prac nie m\u00f3wi nic.<\/p>\n

Autorzy przegl\u0105du Cochrane ocenili pewno\u015b\u0107 dowodu dla wi\u0119kszo\u015bci wynik\u00f3w jako bardzo nisk\u0105, a te efekty, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y istotno\u015b\u0107 statystyczn\u0105, sami opisali jako nieistotne klinicznie. W \u017cadnej z trzech grup preparat\u00f3w nie wykazano, \u017ceby konopie cz\u0119\u015bciej ni\u017c placebo dawa\u0142y ulg\u0119 o co najmniej po\u0142ow\u0119, czyli w mierze, kt\u00f3r\u0105 badacze b\u00f3lu uznaj\u0105 za wynik licz\u0105cy si\u0119 dla pacjenta. Badania obejmowa\u0142y leki o znanej dawce, a nie susz apteczny opisany nazw\u0105 odmiany.<\/p>\n

Brakuje te\u017c por\u00f3wna\u0144 mi\u0119dzy samymi preparatami. Wszystkie trzy prace zestawiaj\u0105 konopie z placebo, a nie jedn\u0105 posta\u0107 surowca z drug\u0105, wi\u0119c nie odpowiadaj\u0105 na pytanie, kt\u00f3ra wypada lepiej. Uczciwe podsumowanie brzmi zatem inaczej, ni\u017c bywa streszczane w nag\u0142\u00f3wkach: dow\u00f3d jest s\u0142aby i niepewny. Wynik ujemny w takim przegl\u0105dzie znaczy brak jasnego dowodu, a nie dow\u00f3d braku.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania o konopie i b\u00f3l neuropatyczny<\/h2>\n

Czy konopie lecz\u0105 b\u00f3l neuropatyczny?<\/h3>\n

Nie ma jasnego dowodu, \u017ce daj\u0105 ulg\u0119 o co najmniej po\u0142ow\u0119. Przegl\u0105d Cochrane ze stycznia 2026 roku nie znalaz\u0142 takiego dowodu w \u017cadnej z trzech rodzin preparat\u00f3w, a pewno\u015b\u0107 dowodu dla wi\u0119kszo\u015bci wynik\u00f3w oceni\u0142 jako bardzo nisk\u0105.<\/p>\n

Co znaczy wynik istotny statystycznie, ale nieistotny klinicznie?<\/h3>\n

Znaczy, \u017ce zmierzona r\u00f3\u017cnica raczej nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 z przypadku, lecz jest za ma\u0142a, \u017ceby chory j\u0105 zauwa\u017cy\u0142. Tak autorzy przegl\u0105du Cochrane opisali wzrost o 0,07 w odsetku os\u00f3b oceniaj\u0105cych w\u0142asn\u0105 popraw\u0119 jako du\u017c\u0105.<\/p>\n

Czy kt\u00f3ra\u015b odmiana suszu wypada lepiej w b\u00f3lu neuropatycznym?<\/h3>\n

Z tych bada\u0144 tego nie da si\u0119 odczyta\u0107. Preparaty grupowano wed\u0142ug stosunku zawarto\u015bci obu zwi\u0105zk\u00f3w oraz drogi podania, a nie wed\u0142ug nazwy kultywaru, a brak opisu produktu autorzy jednej z prac wpisali na list\u0119 ogranicze\u0144.<\/p>\n

Jakie dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane opisano w tych badaniach?<\/h3>\n

Najcz\u0119\u015bciej zawroty g\u0142owy, senno\u015b\u0107 oraz nudno\u015bci. Preparaty z przewag\u0105 tetrahydrokannabinolu mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 zdarzenia niepo\u017c\u0105dane ze strony uk\u0142adu nerwowego, z r\u00f3\u017cnic\u0105 ryzyka 0,25 w przegl\u0105dzie obejmuj\u0105cym 21 bada\u0144.<\/p>\n

Czy susz konopny jest dost\u0119pny bez recepty?<\/h3>\n

Nie. Susz jest surowcem farmaceutycznym wydawanym wy\u0142\u0105cznie na recept\u0119 oznaczon\u0105 symbolem Rpw, a lek przygotowuje apteka. Termin realizacji takiej recepty wynosi 30 dni od daty wystawienia.<\/p>\n

Czy wyniki tych bada\u0144 dotycz\u0105 waporyzacji?<\/h3>\n

Tylko po\u015brednio. Cytowane przegl\u0105dy mierzy\u0142y przede wszystkim preparaty doustne oraz wyci\u0105gi podawane na b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jamy ustnej, wi\u0119c opisuj\u0105 przebieg w\u0142a\u015bciwy tym drogom podania, nie wdychaniu surowca.<\/p>\n