{"id":70370,"date":"2026-06-22T14:48:18","date_gmt":"2026-06-22T12:48:18","guid":{"rendered":"https:\/\/ubucha.pl\/?p=70370"},"modified":"2026-08-08T11:56:12","modified_gmt":"2026-08-08T09:56:12","slug":"probiotyki-na-jelita-i-odpornosc-ktory-szczep-wybrac-i-kiedy-brac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/probiotyki-na-jelita-i-odpornosc-ktory-szczep-wybrac-i-kiedy-brac\/","title":{"rendered":"Probiotics for gut health and immunity: which strain to choose and when to use"},"content":{"rendered":"<p><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"FAQPage\",\"@id\":\"https:\/\/ubucha.pl\/probiotyki-na-jelita-i-odpornosc-ktory-szczep-wybrac-i-kiedy-brac\/#faq\",\"mainEntityOfPage\":\"https:\/\/ubucha.pl\/probiotyki-na-jelita-i-odpornosc-ktory-szczep-wybrac-i-kiedy-brac\/\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Kt\u00f3ry szczep probiotyczny wybra\u0107?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Zale\u017cy od wskazania, bo dowody s\u0105 przypisane pojedynczym szczepom. Saccharomyces boulardii ma najmocniejsze dane przy biegunce poantybiotykowej i nawrotach zaka\u017cenia Clostridioides difficile. Bifidobacterium infantis 35624 ma randomizowane dane przy zespole jelita dra\u017cliwego. Preparat opisany sam\u0105 nazw\u0105 gatunku, bez numeru szczepu, nie pozwala sprawdzi\u0107, jakie badania za nim stoj\u0105.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ile CFU powinien mie\u0107 probiotyk?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Badania kliniczne stosowa\u0142y najcz\u0119\u015bciej od miliarda do stu miliard\u00f3w CFU dziennie, a przegl\u0105d Cochrane z 2022 roku wymienia dawki rz\u0119du 10 do pot\u0119gi 9 i 10 do pot\u0119gi 11 na dob\u0119. Wy\u017csza liczba CFU nie zast\u0119puje udokumentowanego szczepu: w przegl\u0105dzie Allen i in. z 2010 roku dawka nie t\u0142umaczy\u0142a r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy badaniami.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Kiedy bra\u0107 probiotyk przy antybiotyku?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Szczepy bakteryjne przyjmuj z odst\u0119pem 2-3 godzin od dawki antybiotyku, bo antybiotyk je niszczy. Saccharomyces boulardii to dro\u017cd\u017cak i antybiotyki na niego nie dzia\u0142aj\u0105, wi\u0119c odst\u0119p nie jest potrzebny. W meta-analizie McFarland z 2010 roku S. boulardii obni\u017cy\u0142 ryzyko biegunki poantybiotykowej do RR 0,47.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy prebiotyki s\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c probiotyki?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Pe\u0142ni\u0105 inn\u0105 rol\u0119. Prebiotyki to fermentowalny b\u0142onnik z warzyw, owoc\u00f3w i nasion ro\u015blin str\u0105czkowych, kt\u00f3ry karmi bakterie ju\u017c obecne w jelicie. Probiotyki dostarczaj\u0105 \u017cywe mikroorganizmy na czas przyjmowania preparatu. Dowody na trwa\u0142\u0105 zmian\u0119 sk\u0142adu mikrobioty po odstawieniu probiotyku s\u0105 s\u0142abe, wi\u0119c dieta pozostaje podstaw\u0105.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy probiotyki chroni\u0105 przed przezi\u0119bieniem?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Cz\u0119\u015bciowo. Przegl\u0105d Cochrane z 2022 roku (23 badania, 6950 uczestnik\u00f3w) wykaza\u0142 mniej os\u00f3b z co najmniej jedn\u0105 infekcj\u0105 g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych, RR 0,76, ale pewno\u015b\u0107 dowod\u00f3w oceniono jako nisk\u0105. \u015aredni czas trwania epizodu skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o 1,22 dnia. To efekt umiarkowany, nie ochrona przed zachorowaniem.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Kto nie powinien przyjmowa\u0107 probiotyk\u00f3w?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105, po przeszczepie, z cewnikiem centralnym oraz pacjenci w stanie ci\u0119\u017ckim powinni najpierw zapyta\u0107 lekarza. W badaniu Besselink i in. (Lancet, 2008) nad ostrym zapaleniem trzustki \u015bmiertelno\u015b\u0107 w grupie probiotycznej wynios\u0142a 16% wobec 6% na placebo. Opisano te\u017c przypadki grzybicy krwi po S. boulardii.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy kiszonki i kefir zast\u0105pi\u0105 suplement?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"W codziennej diecie tak, w konkretnym wskazaniu nie. Kefir z \u017cywymi kulturami, jogurt naturalny, kiszona kapusta i kimchi dostarczaj\u0105 \u017cywych mikroorganizm\u00f3w, ale bez znanego szczepu i bez znanej liczby CFU. Produkt pasteryzowany po fermentacji nie zawiera ju\u017c \u017cywych bakterii, co wida\u0107 na etykiecie.\"}}]}]}<\/script><\/p>\n<p>Etykieta z napisem &#8222;Lactobacillus rhamnosus, 50 miliard\u00f3w CFU&#8221; nie m\u00f3wi prawie nic o tym, czy preparat zadzia\u0142a. Badania kliniczne dotycz\u0105 pojedynczych szczep\u00f3w z numerem depozytowym, nie ca\u0142ych gatunk\u00f3w. W jednym randomizowanym badaniu nad zespo\u0142em jelita dra\u017cliwego podano dwa szczepy w tej samej dawce: Bifidobacterium infantis 35624 zmniejszy\u0142 objawy, Lactobacillus salivarius UCC4331 nie zrobi\u0142 nic. Oba by\u0142y \u017cywe, oba nale\u017ca\u0142y do bakterii kwasu mlekowego. Ten artyku\u0142 pokazuje, przy kt\u00f3rych wskazaniach dowody s\u0105 mocne, gdzie okaza\u0142y si\u0119 s\u0142absze, ni\u017c s\u0105dzono, jak odczyta\u0107 pe\u0142ne oznaczenie szczepu z opakowania i u kogo probiotyk nie jest oboj\u0119tny.<\/p>\n<blockquote><p><strong>KLUCZOWE INFORMACJE<\/strong><br \/>\u2022 Skuteczno\u015b\u0107 jest szczepowa, nie gatunkowa (Hill i in., Nature Reviews Gastroenterology and Hepatology, 2014).<br \/>\u2022 Najmocniejsze dane ma profilaktyka biegunki poantybiotykowej: RR 0,47 dla S. boulardii (McFarland, 2010).<br \/>\u2022 Cochrane w 2020 roku cofn\u0105\u0142 wcze\u015bniejsze wnioski o biegunce infekcyjnej.<br \/>\u2022 U chorych w stanie ci\u0119\u017ckim probiotyk bywa szkodliwy: \u015bmiertelno\u015b\u0107 16% wobec 6% (Besselink i in., Lancet, 2008).<\/p><\/blockquote>\n<h2>Dlaczego sama nazwa gatunku na etykiecie nic nie znaczy?<\/h2>\n<p>Bo dowody kliniczne s\u0105 przypisane pojedynczemu szczepowi, nie gatunkowi. Konsensus ISAPP (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/24912386\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Hill i in., Nature Reviews Gastroenterology and Hepatology, 2014<\/a>) podtrzyma\u0142 definicj\u0119 probiotyku jako \u017cywych mikroorganizm\u00f3w podanych w odpowiedniej ilo\u015bci i wskaza\u0142, \u017ce precyzyjne u\u017cycie tego terminu ma pom\u00f3c odr\u00f3\u017cni\u0107 od siebie produkty na rynku.<\/p>\n<p>Pe\u0142ne oznaczenie szczepu sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci: rodzaju, gatunku i identyfikatora szczepu, na przyk\u0142ad Lactobacillus rhamnosus GG albo Bifidobacterium longum BB536. Identyfikator zwykle odsy\u0142a do numeru w kolekcji depozytowej, dzi\u0119ki czemu da si\u0119 sprawdzi\u0107, kt\u00f3re badania dotycz\u0105 dok\u0142adnie tego mikroorganizmu. Bez niego zapis &#8222;Lactobacillus rhamnosus&#8221; opisuje setki r\u00f3\u017cnych szczep\u00f3w o r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach.<\/p>\n<p>Zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce w polskich aptekach cz\u0119\u015bciej trafiaj\u0105 si\u0119 preparaty opisane sam\u0105 nazw\u0105 gatunku ni\u017c pe\u0142nym oznaczeniem. To nie znaczy automatycznie, \u017ce produkt jest gorszy. Znaczy, \u017ce nie da si\u0119 go powi\u0105za\u0107 z \u017cadn\u0105 publikacj\u0105, a wi\u0119c ani potwierdzi\u0107, ani podwa\u017cy\u0107 obietnic z opakowania. Producenci, kt\u00f3rzy prowadz\u0105 w\u0142asne badania, podaj\u0105 numer szczepu, bo to ich argument sprzeda\u017cowy.<\/p>\n<h2>Przy jakich wskazaniach dowody s\u0105 najmocniejsze?<\/h2>\n<p>Przy biegunce poantybiotykowej i biegunce podr\u00f3\u017cnych. Meta-analiza 27 randomizowanych bada\u0144 obejmuj\u0105cych 5029 pacjent\u00f3w (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/20458757\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">McFarland, World Journal of Gastroenterology, 2010<\/a>) da\u0142a dla Saccharomyces boulardii RR 0,47 w profilaktyce biegunki poantybiotykowej, z przedzia\u0142em ufno\u015bci od 0,35 do 0,63.<\/p>\n<p>Ta sama praca rozdziela wskazania wed\u0142ug si\u0142y dowod\u00f3w, co jest rzadko\u015bci\u0105 w pi\u015bmiennictwie o probiotykach. Autorka rekomenduje S. boulardii jednoznacznie tylko w dw\u00f3ch sytuacjach: profilaktyce biegunki poantybiotykowej oraz biegunki podr\u00f3\u017cnych. Randomizowane dane wspieraj\u0105 te\u017c zapobieganie biegunce przy \u017cywieniu dojelitowym i \u0142agodzenie objaw\u00f3w terapii eradykacyjnej Helicobacter pylori. W 84% ramion terapeutycznych w\u0142\u0105czonych do przegl\u0105du dro\u017cd\u017cak okaza\u0142 si\u0119 skuteczny i bezpieczny, co dotyczy\u0142o jednak bardzo r\u00f3\u017cnych wskaza\u0144 o r\u00f3\u017cnej jako\u015bci danych.<\/p>\n<p>Reszta listy wygl\u0105da inaczej. Zapobieganie nawrotom zaka\u017cenia Clostridioides difficile, zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego, ostra biegunka u doros\u0142ych, choroba Le\u015bniowskiego-Crohna i giardioza zosta\u0142y opisane jako obiecuj\u0105ce, ale wymagaj\u0105ce mocniejszych dowod\u00f3w. To wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie, bo marketing zwykle traktuje wszystkie te punkty jako r\u00f3wnorz\u0119dne. Przy has\u0142ach o &#8222;lepszym trawieniu&#8221; czy &#8222;wsparciu odporno\u015bci&#8221; jeste\u015bmy jeszcze dalej od twardych danych, a przy nastroju dopiero na pocz\u0105tku drogi.<\/p>\n<h2>Czy probiotyki skracaj\u0105 biegunk\u0119 infekcyjn\u0105?<\/h2>\n<p>Prawdopodobnie nie tak, jak s\u0105dzono jeszcze dekad\u0119 temu. Przegl\u0105d Cochrane z 2010 roku (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/21069673\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Allen i in.<\/a>, 63 badania, 8014 uczestnik\u00f3w) raportowa\u0142 skr\u00f3cenie biegunki \u015brednio o 24,8 godziny i spadek ryzyka biegunki trwaj\u0105cej co najmniej 4 dni do RR 0,41.<\/p>\n<p>Aktualizacja z 2020 roku (<a href=\"https:\/\/europepmc.org\/article\/MED\/33295643\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Collinson i in., Cochrane Database of Systematic Reviews<\/a>) obj\u0119\u0142a ju\u017c 82 badania i 12 127 uczestnik\u00f3w. Po ograniczeniu analizy do bada\u0144 o niskim ryzyku b\u0142\u0119du systematycznego r\u00f3\u017cnica znikn\u0119\u0142a: ryzyko biegunki trwaj\u0105cej co najmniej 48 godzin wynios\u0142o RR 1,00, a czas trwania biegunki skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o 8,6 godziny przy przedziale ufno\u015bci obejmuj\u0105cym zero. Autorzy opisali wyra\u017an\u0105 heterogeniczno\u015b\u0107 i b\u0142\u0105d publikacyjny widoczny na wykresach lejkowych.<\/p>\n<p>Jest jeszcze druga rzecz, kt\u00f3r\u0105 warto z tych przegl\u0105d\u00f3w wyczyta\u0107. Ju\u017c w 2010 roku autorzy zapisali wprost, \u017ce r\u00f3\u017cnic w wielko\u015bci efektu mi\u0119dzy badaniami nie t\u0142umaczy\u0142 ani szczep, ani liczba szczep\u00f3w, ani \u017cywotno\u015b\u0107 organizm\u00f3w, ani dawka. Przypisywanie tego wyniku konkretnemu szczepowi nigdy nie mia\u0142o wi\u0119c oparcia w samej analizie.<\/p>\n<h2>Co daje S. boulardii przy Clostridioides difficile?<\/h2>\n<p>Zmniejsza nawroty, ale tylko u os\u00f3b, kt\u00f3re nawr\u00f3t ju\u017c przechodzi\u0142y. W badaniu opublikowanym w JAMA (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/8201735\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">McFarland i in., 1994<\/a>) 124 pacjent\u00f3w otrzymywa\u0142o wankomycyn\u0119 albo metronidazol razem z 1 g S. boulardii dziennie przez 4 tygodnie lub z placebo.<\/p>\n<p>W podgrupie z nawrotowym zaka\u017ceniem kolejny nawr\u00f3t wyst\u0105pi\u0142 u 34,6% os\u00f3b przyjmuj\u0105cych dro\u017cd\u017cak wobec 64,7% na placebo. W podgrupie z pierwszym epizodem r\u00f3\u017cnicy nie by\u0142o: 19,3% wobec 24,2%, przy p r\u00f3wnym 0,86. Og\u00f3lne ryzyko wzgl\u0119dne wynios\u0142o 0,43. Wynik jest wi\u0119c w\u0105ski i dotyczy dobrze okre\u015blonej sytuacji, a nie ka\u017cdego pacjenta po antybiotyku.<\/p>\n<p>Praktyczna zaleta dro\u017cd\u017caka wynika z jego biologii. S. boulardii nie jest bakteri\u0105, wi\u0119c antybiotyki go nie eliminuj\u0105 i nie trzeba zachowywa\u0107 odst\u0119pu mi\u0119dzy dawkami. Szczepy bakteryjne wymagaj\u0105 przerwy 2-3 godzin. Do protoko\u0142u badania nie w\u0142\u0105czono os\u00f3b z zaburzeniami odporno\u015bci w przebiegu AIDS ani po chemioterapii w ci\u0105gu poprzednich 3 miesi\u0119cy, co warto pami\u0119ta\u0107 przy przenoszeniu tych wynik\u00f3w na innych chorych.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;margin:1.5rem 0;\">\n<table style=\"min-width:640px;border-collapse:collapse;width:100%;\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:2px solid currentColor;\">Szczep<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:2px solid currentColor;\">Wskazanie z randomizowanymi danymi<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:2px solid currentColor;\">Si\u0142a dowod\u00f3w<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Saccharomyces boulardii<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Biegunka poantybiotykowa, biegunka podr\u00f3\u017cnych<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Mocna, meta-analiza 27 bada\u0144<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Saccharomyces boulardii<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Nawroty C. difficile po wcze\u015bniejszym nawrocie<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Umiarkowana, jedno RCT<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Bifidobacterium infantis 35624<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego, 8 tygodni<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Umiarkowana, jedno RCT<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Bifidobacterium longum BB536<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Py\u0142kowica cedrowa, 13 tygodni<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">S\u0142aba, 44 uczestnik\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">L. plantarum HEAL9, L. paracasei 8700:2<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Infekcje g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid rgba(128,128,128,0.3);\">Niska pewno\u015b\u0107 wg Cochrane 2022<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">L. helveticus R0052, B. longum R0175<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Wska\u017aniki stresu u zdrowych ochotnik\u00f3w<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Wst\u0119pna, pojedyncze badanie<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2>Kt\u00f3ry szczep ma dowody przy zespole jelita dra\u017cliwego?<\/h2>\n<p>Bifidobacterium infantis 35624. W randomizowanym badaniu z podw\u00f3jnie \u015blep\u0105 pr\u00f3b\u0105 (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/15765388\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">O&#8217;Mahony i in., Gastroenterology, 2005<\/a>) 77 os\u00f3b z zespo\u0142em jelita dra\u017cliwego przez 8 tygodni otrzymywa\u0142o ten szczep, Lactobacillus salivarius UCC4331 albo samo placebo, po 10 miliard\u00f3w \u017cywych kom\u00f3rek na dob\u0119.<\/p>\n<p>Poprawa dotyczy\u0142a tylko grupy B. infantis 35624. Spad\u0142y wyniki z\u0142o\u017cone oraz oceny b\u00f3lu brzucha, wzd\u0119\u0107 i trudno\u015bci z wypr\u00f3\u017cnieniem, przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 tygodni terapii. Cz\u0119sto\u015b\u0107 i konsystencja wypr\u00f3\u017cnie\u0144 nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy grupami. To rozr\u00f3\u017cnienie ma znaczenie praktyczne: szczep \u0142agodzi\u0142 dolegliwo\u015bci, nie regulowa\u0142 rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144.<\/p>\n<p>Badanie mierzy\u0142o te\u017c stosunek interleukiny 10 do interleukiny 12 we krwi obwodowej. U pacjent\u00f3w z zespo\u0142em jelita dra\u017cliwego by\u0142 on na starcie nieprawid\u0142owy, przesuni\u0119ty w stron\u0119 prozapalnej odpowiedzi typu Th1. Podanie B. infantis 35624 przywr\u00f3ci\u0142o go do normy, czego nie zrobi\u0142 drugi szczep. Ten sam protok\u00f3\u0142, ta sama dawka, dwa r\u00f3\u017cne wyniki. Trudno o czystsz\u0105 ilustracj\u0119 tego, \u017ce gatunek nie wystarczy jako opis probiotyku.<\/p>\n<h2>Czy probiotyki wzmacniaj\u0105 odporno\u015b\u0107?<\/h2>\n<p>Umiarkowanie i tylko niekt\u00f3re szczepy. Aktualizacja przegl\u0105du Cochrane (<a href=\"https:\/\/europepmc.org\/article\/MED\/36001877\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Zhao, Dong i Hao, 2022<\/a>) obj\u0119\u0142a 23 badania i 6950 uczestnik\u00f3w. Probiotyki mog\u0105 zmniejsza\u0107 liczb\u0119 os\u00f3b z co najmniej jedn\u0105 infekcj\u0105 g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych, RR 0,76, ale pewno\u015b\u0107 dowod\u00f3w autorzy ocenili jako nisk\u0105.<\/p>\n<p>Pozosta\u0142e wyniki s\u0105 w podobnym tonie. \u015aredni czas trwania epizodu skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o 1,22 dnia, r\u00f3wnie\u017c przy niskiej pewno\u015bci. Wyra\u017aniejszy okaza\u0142 si\u0119 spadek liczby os\u00f3b, kt\u00f3rym przepisano antybiotyk z powodu infekcji, RR 0,58 przy umiarkowanej pewno\u015bci dowod\u00f3w. Odsetek uczestnik\u00f3w zg\u0142aszaj\u0105cych dzia\u0142anie niepo\u017c\u0105dane nie wzr\u00f3s\u0142.<\/p>\n<p>Warto sprawdzi\u0107, jakich szczep\u00f3w te badania dotyczy\u0142y. Przegl\u0105d wymienia g\u0142\u00f3wnie Lactobacillus plantarum HEAL9 oraz Lactobacillus paracasei 8700:2 i N1115, w dawkach rz\u0119du miliarda do stu miliard\u00f3w CFU na dob\u0119, przyjmowanych ponad trzy miesi\u0105ce. Efektu tego nie wolno przenosi\u0107 na L. plantarum 299v, kt\u00f3remu bywa przypisywany w materia\u0142ach reklamowych. Przegl\u0105d mechanizm\u00f3w immunologicznych (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19159071\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Borchers i in., Journal of Gastroenterology, 2009<\/a>) ko\u0144czy si\u0119 zdaniem, \u017ce wyniki s\u0105 zbyt zmienne, by wyci\u0105ga\u0107 stanowcze wnioski o skuteczno\u015bci konkretnych probiotyk\u00f3w.<\/p>\n<h2>Czy probiotyk poprawia nastr\u00f3j i obni\u017ca stres?<\/h2>\n<p>Dane s\u0105 wczesne i nieliczne. Najcz\u0119\u015bciej cytowana praca (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/20974015\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Messaoudi i in., British Journal of Nutrition, 2011<\/a>) bada\u0142a po\u0142\u0105czenie Lactobacillus helveticus R0052 z Bifidobacterium longum R0175 r\u00f3wnolegle u szczur\u00f3w i u zdrowych ochotnik\u00f3w przyjmuj\u0105cych preparat przez 30 dni w schemacie z placebo.<\/p>\n<p>U ludzi spad\u0142y wyniki skali HSCL-90 w zakresie og\u00f3lnego wska\u017anika nasilenia objaw\u00f3w, somatyzacji, depresji oraz gniewu i wrogo\u015bci. Obni\u017cy\u0142y si\u0119 te\u017c wynik og\u00f3lny skali HADS i dobowe wydalanie wolnego kortyzolu z moczem. To nie by\u0142 kortyzol poranny, tylko zbi\u00f3rka dobowa, a badana grupa by\u0142a ma\u0142a i z\u0142o\u017cona z os\u00f3b zdrowych.<\/p>\n<p>Termin psychobiotyk zaproponowali <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23759244\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Dinan, Stanton i Cryan (Biological Psychiatry, 2013)<\/a>, opisuj\u0105c mikroorganizmy zdolne wytwarza\u0107 substancje neuroaktywne, mi\u0119dzy innymi kwas gamma-aminomas\u0142owy i serotonin\u0119. Ich praca ko\u0144czy si\u0119 stwierdzeniem, \u017ce na wyniki du\u017cych bada\u0144 z kontrol\u0105 placebo dopiero si\u0119 czeka. Kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej rozstrzygaj\u0105cych pr\u00f3b wieloo\u015brodkowych nadal brakuje, wi\u0119c traktuj t\u0119 grup\u0119 zastosowa\u0144 jako hipotez\u0119, nie jako ustalone wskazanie.<\/p>\n<h2>Komu probiotyki mog\u0105 zaszkodzi\u0107?<\/h2>\n<p>Osobom z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105, po przeszczepie, z cewnikiem centralnym oraz pacjentom w stanie ci\u0119\u017ckim. W randomizowanym badaniu nad przewidywanym ci\u0119\u017ckim ostrym zapaleniem trzustki (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/18279948\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Besselink i in., Lancet, 2008<\/a>) zmar\u0142o 24 z 152 pacjent\u00f3w w grupie probiotycznej, czyli 16%, wobec 9 ze 144 na placebo, czyli 6%.<\/p>\n<p>Ryzyko wzgl\u0119dne zgonu wynios\u0142o 2,53. Niedokrwienie jelita wyst\u0105pi\u0142o u 9 os\u00f3b w grupie probiotycznej, z czego 8 zmar\u0142o, i u nikogo w grupie placebo. Liczby infekcyjnych powik\u0142a\u0144 nie uda\u0142o si\u0119 przy tym obni\u017cy\u0107. Autorzy zako\u0144czyli prac\u0119 zaleceniem, by w tej grupie chorych profilaktyki probiotycznej nie stosowa\u0107.<\/p>\n<p>Drugi udokumentowany problem to zaka\u017cenia wywo\u0142ane samym probiotykiem. Analiza pi\u0119ciu fi\u0144skich szpitali uniwersyteckich z lat 2009-2018 (<a href=\"https:\/\/europepmc.org\/article\/MED\/34287140\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Rannikko i in., Emerging Infectious Diseases, 2021<\/a>) znalaz\u0142a 46 przypadk\u00f3w grzybicy krwi wywo\u0142anej przez Saccharomyces. Co najmniej 20 z tych os\u00f3b, czyli 43%, przyjmowa\u0142o S. boulardii. Iloraz szans stosowania tego probiotyku wobec grupy kontrolnej wyni\u00f3s\u0142 14. Je\u015bli chorujesz przewlekle, przyjmujesz leki immunosupresyjne albo masz za\u0142o\u017cony cewnik naczyniowy, decyzj\u0119 o probiotyku podejmij z lekarzem.<\/p>\n<h2>Jak odczyta\u0107 etykiet\u0119 probiotyku?<\/h2>\n<p>Sprawd\u017a pi\u0119\u0107 rzeczy, zanim zap\u0142acisz. Cztery z nich s\u0105 wydrukowane na opakowaniu, pi\u0105ta wymaga chwili w wyszukiwarce. Najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnic cenowych na tej p\u00f3\u0142ce nie wynika z jako\u015bci preparatu, tylko z tego, ile producent wyda\u0142 na opakowanie i reklam\u0119.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Pe\u0142ne oznaczenie szczepu<\/strong> - rodzaj, gatunek i identyfikator, na przyk\u0142ad &#8222;Bifidobacterium longum BB536&#8221;. Sam gatunek nie pozwala odnale\u017a\u0107 bada\u0144.<\/li>\n<li><strong>Liczba CFU na koniec wa\u017cno\u015bci<\/strong> - deklaracja &#8222;at expiry&#8221; m\u00f3wi, ile \u017cywych kom\u00f3rek dostaniesz. Deklaracja &#8222;at manufacture&#8221; opisuje moment produkcji, a miano spada w czasie przechowywania.<\/li>\n<li><strong>Warunki przechowywania<\/strong> - cz\u0119\u015b\u0107 preparat\u00f3w wymaga lod\u00f3wki, cz\u0119\u015b\u0107 jest stabilna w temperaturze pokojowej. Informacja jest na opakowaniu i wp\u0142ywa na to, czy produkt przetrwa transport latem.<\/li>\n<li><strong>Posta\u0107 kapsu\u0142ki<\/strong> - pow\u0142oka dojelitowa op\u00f3\u017ania uwolnienie zawarto\u015bci i chroni bakterie przed kwasem \u017co\u0142\u0105dkowym.<\/li>\n<li><strong>Publikacje dla tego szczepu<\/strong> - wpisz pe\u0142ne oznaczenie do PubMed. Je\u015bli nie ma ani jednego badania klinicznego, obietnice z opakowania nie maj\u0105 oparcia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Nazwy handlowe bywaj\u0105 myl\u0105ce. Ten sam szczep sprzedaje si\u0119 pod r\u00f3\u017cnymi markami, a r\u00f3\u017cne szczepy potrafi\u0105 mie\u0107 bardzo podobne nazwy w\u0142asne. Numer depozytowy jest jedyn\u0105 informacj\u0105, kt\u00f3rej nie da si\u0119 przeredagowa\u0107 w dziale marketingu.<\/p>\n<h2>Kiedy i jak d\u0142ugo przyjmowa\u0107 probiotyk?<\/h2>\n<p>Przy antybiotykoterapii zachowaj 2-3 godziny odst\u0119pu od dawki antybiotyku, chyba \u017ce stosujesz S. boulardii, na kt\u00f3rego antybiotyki nie dzia\u0142aj\u0105. W badaniu nad zespo\u0142em jelita dra\u017cliwego efekt oceniano po 8 tygodniach, a w przegl\u0105dzie Cochrane z 2022 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 pr\u00f3b trwa\u0142a ponad trzy miesi\u0105ce.<\/p>\n<p>To pokazuje, jakiego horyzontu czasowego oczekiwa\u0107. Przy ostrej biegunce preparat podaje si\u0119 przez kilka dni, razem z nawadnianiem, a nie zamiast niego. Przy dolegliwo\u015bciach przewlek\u0142ych sensowny okres pr\u00f3bny to 8 tygodni, po kt\u00f3rych warto szczerze oceni\u0107, czy cokolwiek si\u0119 zmieni\u0142o. Je\u015bli nie, zmiana dawki tego samego szczepu rzadko co\u015b daje. Sensowniejsze jest sprawdzenie, czy dobrany szczep ma w og\u00f3le badania w twoim wskazaniu.<\/p>\n<p>Kolonizacja jest przej\u015bciowa. Po odstawieniu preparatu wi\u0119kszo\u015b\u0107 podanych mikroorganizm\u00f3w znika z jelita w ci\u0105gu kilku tygodni, dlatego probiotyk dzia\u0142a raczej jak sta\u0142a interwencja ni\u017c jak jednorazowa naprawa mikrobioty. Dieta bogata w b\u0142onnik fermentowalny karmi bakterie, kt\u00f3re ju\u017c tam mieszkaj\u0105, i to ona odpowiada za sk\u0142ad mikrobioty w d\u0142u\u017cszym okresie. O tym, jak stres wp\u0142ywa na o\u015b jelito-m\u00f3zg, piszemy te\u017c w artykule <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/magnez-na-stres-i-sen-roznice-miedzy-formami-i-jak-wybrac-wlasciwy\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">o formach magnezu na stres i sen<\/a>.<\/p>\n<h2>Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Kt\u00f3ry szczep probiotyczny wybra\u0107?<\/h3>\n<p>Zale\u017cy od wskazania, bo dowody s\u0105 przypisane pojedynczym szczepom. S. boulardii ma najmocniejsze dane przy biegunce poantybiotykowej i nawrotach zaka\u017cenia C. difficile. B. infantis 35624 ma randomizowane dane przy zespole jelita dra\u017cliwego. Preparat opisany sam\u0105 nazw\u0105 gatunku nie pozwala sprawdzi\u0107, jakie badania za nim stoj\u0105.<\/p>\n<h3>Ile CFU powinien mie\u0107 probiotyk?<\/h3>\n<p>Badania stosowa\u0142y najcz\u0119\u015bciej od miliarda do stu miliard\u00f3w CFU dziennie. Wy\u017csza liczba nie zast\u0119puje udokumentowanego szczepu: w przegl\u0105dzie <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/21069673\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Allen i in. (2010)<\/a> r\u00f3\u017cnic w wielko\u015bci efektu nie t\u0142umaczy\u0142a ani dawka, ani szczep, ani \u017cywotno\u015b\u0107 organizm\u00f3w.<\/p>\n<h3>Kiedy bra\u0107 probiotyk przy antybiotyku?<\/h3>\n<p>Szczepy bakteryjne przyjmuj z odst\u0119pem 2-3 godzin od antybiotyku, kt\u00f3ry je niszczy. S. boulardii to dro\u017cd\u017cak i odst\u0119p nie jest potrzebny. W meta-analizie <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/20458757\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">McFarland (2010)<\/a> ten szczep obni\u017cy\u0142 ryzyko biegunki poantybiotykowej do RR 0,47 wobec placebo.<\/p>\n<h3>Czy prebiotyki s\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c probiotyki?<\/h3>\n<p>Pe\u0142ni\u0105 inn\u0105 rol\u0119. Prebiotyki to fermentowalny b\u0142onnik z warzyw, owoc\u00f3w i nasion ro\u015blin str\u0105czkowych, karmi\u0105cy bakterie ju\u017c obecne w jelicie. Probiotyki dostarczaj\u0105 \u017cywe mikroorganizmy na czas przyjmowania preparatu. Poniewa\u017c kolonizacja jest przej\u015bciowa, dieta pozostaje podstaw\u0105, a probiotyk narz\u0119dziem dora\u017anym.<\/p>\n<h3>Czy probiotyki chroni\u0105 przed przezi\u0119bieniem?<\/h3>\n<p>Cz\u0119\u015bciowo. Przegl\u0105d Cochrane z 2022 roku (23 badania, 6950 uczestnik\u00f3w) wykaza\u0142 mniej os\u00f3b z co najmniej jedn\u0105 infekcj\u0105 g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych, RR 0,76, przy niskiej pewno\u015bci dowod\u00f3w. \u015aredni czas trwania epizodu skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o 1,22 dnia. To efekt umiarkowany, nie ochrona przed zachorowaniem.<\/p>\n<h3>Kto nie powinien przyjmowa\u0107 probiotyk\u00f3w?<\/h3>\n<p>Osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105, po przeszczepie, z cewnikiem centralnym oraz pacjenci w stanie ci\u0119\u017ckim powinni zapyta\u0107 lekarza. W badaniu <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/18279948\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Besselink i in. (Lancet, 2008)<\/a> \u015bmiertelno\u015b\u0107 w grupie probiotycznej wynios\u0142a 16% wobec 6% na placebo. Opisano te\u017c przypadki grzybicy krwi po S. boulardii.<\/p>\n<h3>Czy kiszonki i kefir zast\u0105pi\u0105 suplement?<\/h3>\n<p>W codziennej diecie tak, w konkretnym wskazaniu nie. Kefir z \u017cywymi kulturami, jogurt naturalny, kiszona kapusta i kimchi dostarczaj\u0105 \u017cywych mikroorganizm\u00f3w, ale bez znanego szczepu i bez znanej liczby CFU. Produkt pasteryzowany po fermentacji nie zawiera ju\u017c \u017cywych bakterii, co wida\u0107 na etykiecie.<\/p>\n<p>Je\u015bli szukasz preparat\u00f3w z pe\u0142nym oznaczeniem szczepu na opakowaniu, zajrzyj do dzia\u0142u <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/suplementy\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">suplementy<\/a>.<\/p>\n<p><em>Artyku\u0142 ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zast\u0119puje konsultacji z lekarzem. Je\u015bli jeste\u015b w ci\u0105\u017cy, karmisz piersi\u0105, przyjmujesz leki lub masz schorzenia przewlek\u0142e, skonsultuj zastosowanie suplement\u00f3w lub zi\u00f3\u0142 ze specjalist\u0105.<\/em><\/p>\n<p>Autor: <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/author\/ubucha\/\">Micha\u0142 Waluk<\/a> \u00b7 Opublikowano: 2026-06-22 \u00b7 Aktualizacja: 2026-08-07<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>The effectiveness of a probiotic depends on the strain, not the species. We check where the evidence is strong, where it has failed, and who may be harmed by the probiotic.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":70367,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[369],"tags":[],"class_list":["post-70370","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady-praktyczne"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=70370"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76513,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70370\/revisions\/76513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/70367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=70370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=70370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=70370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}