{"id":68671,"date":"2026-06-02T08:47:51","date_gmt":"2026-06-02T06:47:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ubucha.pl\/?p=68671"},"modified":"2026-08-25T11:24:33","modified_gmt":"2026-08-25T09:24:33","slug":"suplementy-na-odpornosc-dla-dzieci-ktore-sa-bezpieczne-i-kiedy-naprawde-warto-dawac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/suplementy-na-odpornosc-dla-dzieci-ktore-sa-bezpieczne-i-kiedy-naprawde-warto-dawac\/","title":{"rendered":"Immune supplements for children: which are safe and when it\u2019s really worth giving them"},"content":{"rendered":"<p><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"FAQPage\",\"@id\":\"https:\/\/ubucha.pl\/suplementy-na-odpornosc-dla-dzieci-ktore-sa-bezpieczne-i-kiedy-naprawde-warto-dawac\/#faq\",\"mainEntityOfPage\":\"https:\/\/ubucha.pl\/suplementy-na-odpornosc-dla-dzieci-ktore-sa-bezpieczne-i-kiedy-naprawde-warto-dawac\/\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ile infekcji rocznie u przedszkolaka to norma?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Przeci\u0119tne dziecko przechodzi cztery do o\u015bmiu infekcji dr\u00f3g oddechowych rocznie, a \u017c\u0142obek, starsze rodze\u0144stwo i dym tytoniowy w domu t\u0119 liczb\u0119 podnosz\u0105 (Alkhater 2009). Dziecko z prawid\u0142ow\u0105 odporno\u015bci\u0105 ro\u015bnie normalnie, reaguje na standardowe leczenie i mi\u0119dzy infekcjami wygl\u0105da zdrowo. Sam licznik zachorowa\u0144 nie jest powodem do niepokoju.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy witamina C zapobiega przezi\u0119bieniom u dzieci?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Nie. Przegl\u0105d Cochrane z 2013 roku, obejmuj\u0105cy ponad 11 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w, nie wykaza\u0142 spadku zapadalno\u015bci w populacji og\u00f3lnej. Regularne przyjmowanie skraca\u0142o natomiast czas trwania przezi\u0119bienia u dzieci o 14 procent, czyli mniej wi\u0119cej o jeden dzie\u0144 z tygodnia objaw\u00f3w. To realny, ale skromny efekt.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ile witaminy D dostaje dziecko wed\u0142ug polskich wytycznych?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Wytyczne z 2023 roku podaj\u0105 400 IU dziennie dla niemowl\u0105t do sz\u00f3stego miesi\u0105ca, 400-600 IU do roku, 600 IU przez ca\u0142y rok dla dzieci 1-3 lat, 600-1000 IU dla dzieci 4-10 lat i 1000-2000 IU dla nastolatk\u00f3w, gdy nas\u0142onecznienie jest niewystarczaj\u0105ce. Dawk\u0119 dla konkretnego dziecka potwierdza pediatra.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy cynk w pastylkach nadaje si\u0119 dla dziecka?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Raczej nie. W badaniu opublikowanym w JAMA w 1998 roku, obejmuj\u0105cym 249 uczni\u00f3w, pastylki z glukonianem cynku nie skr\u00f3ci\u0142y przezi\u0119bienia wobec placebo, a nieprzyjemny smak zg\u0142osi\u0142o 60 procent dzieci wobec 38 procent w grupie placebo. U najm\u0142odszych dochodzi ryzyko zad\u0142awienia pastylk\u0105.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy ka\u017cdy probiotyk dzia\u0142a tak samo?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Nie. Dowody przypisano konkretnym szczepom, a nie rodzajowi bakterii. Przegl\u0105d Cochrane z 2022 roku obj\u0105\u0142 23 badania i 6950 os\u00f3b, w tym dzieci od pierwszego miesi\u0105ca \u017cycia, przy niskiej pewno\u015bci dowod\u00f3w. Na etykiecie szukaj pe\u0142nego oznaczenia szczepu z symbolem literowo-cyfrowym.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Kiedy i\u015b\u0107 z dzieckiem do immunologa?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Gdy infekcje przebiegaj\u0105 ci\u0119\u017cej ni\u017c u r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, daj\u0105 powik\u0142ania, wymagaj\u0105 powtarzanych antybiotyk\u00f3w albo hospitalizacji, gdy dziecko przestaje przybiera\u0107 na wadze i rosn\u0105\u0107 albo gdy zaka\u017cenie wywo\u0142uj\u0105 drobnoustroje nietypowe. Sama liczba przezi\u0119bie\u0144 bez tych okoliczno\u015bci nie jest wskazaniem do diagnostyki.\"}}]}]}<\/script><\/p>\n<p>Przedszkolak potrafi przechodzi\u0107 infekcj\u0119 za infekcj\u0105 od pa\u017adziernika do marca, a p\u00f3\u0142ka w aptece podpowiada, \u017ce da si\u0119 to kupi\u0107. Problem w tym, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 preparat\u00f3w &#8222;na odporno\u015b\u0107&#8221; dla dzieci opiera si\u0119 na badaniach prowadzonych u doros\u0142ych, a dawki przeliczono z osoby wa\u017c\u0105cej siedemdziesi\u0105t kilogram\u00f3w. Ten tekst rozdziela dwie rzeczy: co faktycznie sprawdzono u dzieci i na ilu z nich, a co sprzedaje si\u0119 na wiar\u0119. Przeczytali\u015bmy w tym celu przegl\u0105dy Cochrane obejmuj\u0105ce sk\u0142adniki z pierwszej p\u00f3\u0142ki apteki, aktualne polskie wytyczne dawkowania witaminy D oraz opisy zatru\u0107 u ma\u0142ych dzieci. Zobaczysz, ile infekcji rocznie mie\u015bci si\u0119 w normie rozwojowej, kiedy nawracaj\u0105ce zaka\u017cenia s\u0105 sygna\u0142em do diagnostyki immunologicznej i dlaczego nadmiar witaminy bywa dla dziecka gro\u017aniejszy ni\u017c jej brak.<\/p>\n<blockquote><p><strong>KLUCZOWE INFORMACJE<\/strong><br \/>\u2022 Przeci\u0119tne dziecko przechodzi 4-8 infekcji dr\u00f3g oddechowych rocznie, a \u017c\u0142obek t\u0119 liczb\u0119 podnosi (Alkhater, Journal of Family and Community Medicine 2009).<br \/>\u2022 Witamina C skraca przezi\u0119bienie u dzieci o 14%, ale nie zmniejsza zapadalno\u015bci (Hemil\u00e4 i Chalker, Cochrane 2013).<br \/>\u2022 Dowody probiotyczne przypisano konkretnym szczepom, nie rodzajowi bakterii.<br \/>\u2022 Nadmiar retinolu, witaminy D i \u017celaza to u ma\u0142ych dzieci realne zagro\u017cenie, nie teoria.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Ile infekcji rocznie u przedszkolaka mie\u015bci si\u0119 w normie?<\/h2>\n<p>Przeci\u0119tne dziecko przechodzi cztery do o\u015bmiu infekcji dr\u00f3g oddechowych rocznie, a \u017c\u0142obek, starsze rodze\u0144stwo i dym tytoniowy w domu t\u0119 liczb\u0119 podnosz\u0105 (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3377046\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Alkhater, Journal of Family and Community Medicine 2009<\/a>). Dziecko z prawid\u0142ow\u0105 odporno\u015bci\u0105 ro\u015bnie normalnie, reaguje na standardowe leczenie i mi\u0119dzy infekcjami wygl\u0105da zdrowo.<\/p>\n<p>To rozr\u00f3\u017cnienie robi rodzicowi wi\u0119cej dobrego ni\u017c jakikolwiek preparat. Katar co trzy tygodnie od listopada do marca wygl\u0105da jak seria, ale roz\u0142o\u017cony na dwana\u015bcie miesi\u0119cy mie\u015bci si\u0119 w tym samym przedziale, kt\u00f3ry cytuje pediatryczne pi\u015bmiennictwo. Pierwszy rok w grupie r\u00f3wie\u015bniczej jest zwykle najgorszy, bo dziecko spotyka naraz kilkadziesi\u0105t wirus\u00f3w, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie widzia\u0142o. Ka\u017cda z tych infekcji zostawia po sobie pami\u0119\u0107 immunologiczn\u0105, wi\u0119c drugi sezon w tej samej grupie zwykle wygl\u0105da ju\u017c inaczej.<\/p>\n<p>Zauwa\u017cyli\u015bmy w rozmowach z rodzicami, \u017ce presja na &#8222;wzmocnienie odporno\u015bci&#8221; narasta nie wtedy, gdy dziecko choruje ci\u0119\u017cej, tylko wtedy, gdy choruje cz\u0119\u015bciej ni\u017c kolega z s\u0105siedztwa, kt\u00f3ry do przedszkola nie chodzi. To por\u00f3wnanie nie ma sensu, bo r\u00f3\u017cnic\u0119 robi ekspozycja, nie sprawno\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Suplement nie skr\u00f3ci procesu dojrzewania immunologicznego, bo ten proces polega w\u0142a\u015bnie na przechorowaniu.<\/p>\n<p>Warunki, w kt\u00f3rych warto przesta\u0107 liczy\u0107 infekcje i zacz\u0105\u0107 diagnostyk\u0119, opisujemy w dalszej cz\u0119\u015bci tekstu. Do tego czasu przyjmij prost\u0105 zasad\u0119: liczy si\u0119 przebieg, a nie liczba epizod\u00f3w.<\/p>\n<h2>Ile witaminy D powinno dostawa\u0107 dziecko w Polsce?<\/h2>\n<p>Tu obowi\u0105zuje norma urz\u0119dowa, a nie decyzja rodzica. Wytyczne P\u0142udowskiego i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z 2023 roku podaj\u0105 400 IU dziennie dla niemowl\u0105t do sz\u00f3stego miesi\u0105ca, niezale\u017cnie od sposobu karmienia, oraz 600 IU przez ca\u0142y rok dla dzieci od pierwszego do trzeciego roku \u017cycia, bo w tym wieku obowi\u0105zuj\u0105 ograniczenia w opalaniu (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC9920487\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">P\u0142udowski i in., Nutrients 2023<\/a>).<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;margin:1.5rem 0;\">\n<table style=\"min-width:540px;width:100%;border-collapse:collapse;\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #ccc;\">Wiek<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #ccc;\">Polskie wytyczne 2023<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #ccc;\">Warunek<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">0-6 miesi\u0119cy<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">400 IU dziennie<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">od pierwszych dni \u017cycia, ka\u017cdy spos\u00f3b karmienia<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">6-12 miesi\u0119cy<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">400-600 IU dziennie<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">zale\u017cnie od poda\u017cy z pokarmem<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">1-3 lata<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">600 IU dziennie<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">przez ca\u0142y rok<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">4-10 lat<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">600-1000 IU dziennie<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">gdy nie ma 15-30 minut s\u0142o\u0144ca na ods\u0142oni\u0119tych przedramionach i nogach, mi\u0119dzy 10 a 15, bez filtra, od maja do ko\u0144ca wrze\u015bnia<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">11-18 lat<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">1000-2000 IU dziennie<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">jak wy\u017cej, ale wytyczne wymagaj\u0105 tu 30-45 minut; dawka wed\u0142ug masy cia\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Skala niedoboru w polskiej populacji jest realna i mocno sezonowa. W badaniu wieloo\u015brodkowym u 720 zdrowych dzieci w wieku 9-13 lat st\u0119\u017cenie 25(OH)D zmierzono dwukrotnie: po zimie w marcu i po lecie w pa\u017adzierniku. W marcu niedob\u00f3r stwierdzono u 64 procent badanych, a niedob\u00f3r ci\u0119\u017cki u kolejnych 20,2 procent, czyli razem u ponad czterech pi\u0105tych dzieci. W pa\u017adzierniku by\u0142o to odpowiednio 25,9 i 0,1 procent (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC6647701\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Chlebna-Sok\u00f3\u0142 i in., European Journal of Nutrition 2019<\/a>). Autorzy wyci\u0105gaj\u0105 z tego wniosek o suplementacji przez ca\u0142y rok, a nie tylko zim\u0105.<\/p>\n<p>G\u00f3rna granica jest w tych samych wytycznych podana osobno i nie jest to ta sama liczba co dawka profilaktyczna. Tabela dopuszczalnego g\u00f3rnego spo\u017cycia cholekalcyferolu podaje 1000 IU na dob\u0119 dla niemowl\u0105t do dwunastego miesi\u0105ca, 2000 IU dla dzieci w wieku 1-10 lat i 4000 IU dla nastolatk\u00f3w 11-18 lat (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC9920487\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">P\u0142udowski i in., Nutrients 2023, tabela 2<\/a>). Preparaty dla doros\u0142ych zawieraj\u0105 cz\u0119sto 4000 IU w jednej kapsu\u0142ce, wi\u0119c dzielenie rodzinnego opakowania na dziecko wymaga rozmowy z pediatr\u0105, a nie oka.<\/p>\n<h2>Czy witamina C skraca przezi\u0119bienie u dziecka?<\/h2>\n<p>Skraca, ale mniej, ni\u017c obiecuje etykieta, i nie zapobiega zachorowaniu. Przegl\u0105d Cochrane z 2013 roku, obejmuj\u0105cy ponad 11 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w, nie wykaza\u0142 spadku zapadalno\u015bci na przezi\u0119bienie w populacji og\u00f3lnej. Regularne przyjmowanie skraca\u0142o natomiast czas trwania przezi\u0119bienia u dzieci o 14 procent, wobec 8 procent u doros\u0142ych (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC8078152\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Hemil\u00e4 i Chalker, Cochrane Database of Systematic Reviews 2013<\/a>).<\/p>\n<p>Warto prze\u0142o\u017cy\u0107 te 14 procent na dni. Je\u015bli przezi\u0119bienie trwa u dziecka siedem dni, skr\u00f3cenie o 14 procent oznacza mniej wi\u0119cej jeden dzie\u0144. To wynik uczciwy i realny, tylko nie odpowiada obietnicy &#8222;dziecko przestanie chorowa\u0107&#8221;, kt\u00f3r\u0105 sugeruje opakowanie. Efekt dotyczy\u0142 przy tym regularnego przyjmowania przez ca\u0142y sezon, a nie si\u0119gania po preparat pierwszego dnia kataru. W badaniach terapeutycznych, czyli rozpocz\u0119tych po wyst\u0105pieniu objaw\u00f3w, sp\u00f3jnego efektu nie by\u0142o.<\/p>\n<p>Osobna sprawa to dawka. Przegl\u0105d Cochrane obejmowa\u0142 pr\u00f3by stosuj\u0105ce co najmniej 0,2 grama dziennie, a cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 u dzieci si\u0119ga\u0142a 1-2 gram\u00f3w. To wielokrotno\u015b\u0107 ilo\u015bci, jak\u0105 dziecko dostaje z jedzeniem, i nie jest to zalecenie do skopiowania w domu. Zapotrzebowanie dziecka na witamin\u0119 C pokrywa dieta z owocami i warzywami, a wysoko\u015b\u0107 dawki suplementu, je\u015bli w og\u00f3le ma go dostawa\u0107, ustala pediatra. Nadmiar tej witaminy nie kumuluje si\u0119 tak jak witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczach, ale w wi\u0119kszych ilo\u015bciach potrafi wywo\u0142a\u0107 biegunk\u0119 i b\u00f3le brzucha.<\/p>\n<h2>Czy cynk pomaga dziecku przy przezi\u0119bieniu?<\/h2>\n<p>Dane u dzieci s\u0105 s\u0142abe i w cz\u0119\u015bci wprost negatywne. Przegl\u0105d Cochrane z 2024 roku obj\u0105\u0142 34 badania i 8526 uczestnik\u00f3w, w tym 12 bada\u0144 u dzieci. W profilaktyce nie stwierdzono zmniejszenia ryzyka przezi\u0119bienia, a w leczeniu wykazano skr\u00f3cenie choroby przy niskiej pewno\u015bci dowod\u00f3w i ogromnej niejednorodno\u015bci wynik\u00f3w (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC11078591\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Nault i in., Cochrane Database of Systematic Reviews 2024<\/a>). Ten sam przegl\u0105d odnotowuje po stronie koszt\u00f3w, \u017ce przy stosowaniu cynku w leczeniu ryzyko \u0142agodnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych prawdopodobnie ro\u015bnie.<\/p>\n<p>Najbardziej wymowne jest badanie pediatryczne z 1998 roku. Macknin i wsp\u00f3\u0142pracownicy podali 249 uczniom pastylki z glukonianem cynku pi\u0119\u0107 albo sze\u015b\u0107 razy dziennie. Czas do ust\u0105pienia objaw\u00f3w wyni\u00f3s\u0142 w obu grupach dziewi\u0119\u0107 dni, a r\u00f3\u017cnicy nie by\u0142o dla \u017cadnego z dziewi\u0119ciu ocenianych objaw\u00f3w. Nieprzyjemny smak zg\u0142osi\u0142o za to 60 procent dzieci przyjmuj\u0105cych cynk wobec 38 procent w grupie placebo (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/9643859\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Macknin i in., JAMA 1998<\/a>). Pastylka do ssania wymaga rozpuszczania w ustach przez kilka minut, czego ma\u0142e dziecko nie zrobi, a przy niemowl\u0119tach jest to dodatkowo ryzyko zad\u0142awienia.<\/p>\n<p>Jest jedna sytuacja, w kt\u00f3rej cynk u dzieci ma mocniejsze podstawy. Przegl\u0105d Cochrane z 2016 roku obj\u0105\u0142 sze\u015b\u0107 bada\u0144 i 5193 dzieci w wieku od dw\u00f3ch do 59 miesi\u0119cy, a zapadalno\u015b\u0107 na zapalenie p\u0142uc by\u0142a w grupach cynku ni\u017csza o 13 procent (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC6463931\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Lassi i in., Cochrane Database of Systematic Reviews 2016<\/a>). Warto przeczyta\u0107 ten wynik dok\u0142adniej: efekt si\u0119ga\u0142 21 procent tam, gdzie rozpoznanie potwierdzano badaniem klatki piersiowej albo zdj\u0119ciem rentgenowskim, a przy definicji opartej na samym przyspieszonym oddechu znika\u0142. Jako\u015b\u0107 dowod\u00f3w oceniono jako nisk\u0105. Przeniesienie tego na sytego polskiego przedszkolaka jedz\u0105cego mi\u0119so i nabia\u0142 jest nadu\u017cyciem, bo badania prowadzono tam, gdzie niedob\u00f3r cynku jest zjawiskiem populacyjnym. Suplementacja bez potwierdzonego niedoboru nie ma tu uzasadnienia, a nadmiar cynku upo\u015bledza wch\u0142anianie miedzi.<\/p>\n<h2>Kt\u00f3ry probiotyk ma dowody u dzieci?<\/h2>\n<p>Dowody przypisano konkretnym szczepom, nie rodzajowi bakterii. Przegl\u0105d Cochrane z 2022 roku obj\u0105\u0142 23 badania i 6950 os\u00f3b, w tym dzieci od pierwszego miesi\u0105ca \u017cycia. Probiotyki zmniejsza\u0142y odsetek uczestnik\u00f3w z co najmniej jedn\u0105 infekcj\u0105 g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych i skraca\u0142y epizod \u015brednio o 1,22 dnia, przy niskiej pewno\u015bci dowod\u00f3w (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC9400717\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Zhao i in., Cochrane 2022<\/a>).<\/p>\n<p>Najlepiej udokumentowany szczep w pediatrii to Lactobacillus rhamnosus GG. W badaniu Hojsak i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w 281 dzieci ze \u017c\u0142obk\u00f3w otrzymywa\u0142o przez trzy miesi\u0105ce ten szczep albo placebo. Ryzyko infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych spad\u0142o o jedn\u0105 trzeci\u0105, a liczba dni z objawami by\u0142a wyra\u017anie mniejsza. Efektu na infekcje przewodu pokarmowego nie potwierdzono, bo wynik nie osi\u0105gn\u0105\u0142 istotno\u015bci statystycznej (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19896252\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Clinical Nutrition 2010<\/a>).<\/p>\n<p>W leczeniu ostrej biegunki obraz jest bardziej zniuansowany. Metaanaliza Szajewskiej i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z 2019 roku obj\u0119\u0142a 18 bada\u0144 i 4208 dzieci; ten sam szczep skraca\u0142 biegunk\u0119 \u015brednio o 0,85 dnia, ale du\u017ce badanie opublikowane rok wcze\u015bniej nie wykaza\u0142o efektu, a korzy\u015b\u0107 widziano g\u0142\u00f3wnie w krajach europejskich (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/31025399\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Alimentary Pharmacology and Therapeutics 2019<\/a>). To nie jest przegl\u0105d Cochrane, cho\u0107 bywa tak podpisywany.<\/p>\n<p>Praktyczny wniosek dla rodzica jest jeden: na opakowaniu musi by\u0107 pe\u0142ne oznaczenie szczepu wraz z symbolem literowo-cyfrowym, bo sama nazwa rodzaju nic nie m\u00f3wi o przebadaniu. Wi\u0119cej o r\u00f3\u017cnicach mi\u0119dzy szczepami piszemy we wpisie o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/probiotyki-na-jelita-i-odpornosc-ktory-szczep-wybrac-i-kiedy-brac\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">wyborze probiotyku na jelita i odporno\u015b\u0107<\/a>.<\/p>\n<h2>Czy czarny bez i je\u017c\u00f3wka dzia\u0142aj\u0105 u dzieci?<\/h2>\n<p>W przypadku czarnego bzu badania kliniczne przeprowadzono na doros\u0142ych. Pr\u00f3ba u 312 pasa\u017cer\u00f3w lot\u00f3w d\u0142ugodystansowych wykaza\u0142a kr\u00f3tszy \u0142\u0105czny czas trwania przezi\u0119bienia i \u0142agodniejsze objawy, ale r\u00f3\u017cnica w liczbie zachorowa\u0144 nie by\u0142a istotna (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC4848651\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Tiralongo i in., Nutrients 2016<\/a>). Wcze\u015bniejsza pr\u00f3ba przy grypie obj\u0119\u0142a 60 os\u00f3b w wieku 18-54 lat, kt\u00f3rym podawano syrop cztery razy dziennie przez pi\u0119\u0107 dni; objawy ust\u0119powa\u0142y \u015brednio o cztery dni wcze\u015bniej ni\u017c po placebo (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/15080016\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Zakay-Rones i in., Journal of International Medical Research 2004<\/a>).<\/p>\n<p>Nie ma zatem podstaw, by przenosi\u0107 te liczby na dziecko. Sam surowiec ma przy tym w\u0142asne ograniczenie: surowe i niedojrza\u0142e owoce oraz li\u015bcie zawieraj\u0105 glikozyd cyjanogenny, wi\u0119c dopuszczalne s\u0105 wy\u0142\u0105cznie formy przetworzone termicznie. Por\u00f3wnanie samych surowc\u00f3w opisujemy we wpisie o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/aronia-i-czarny-bez-na-odpornosc-ktore-wybrac-porownanie\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">aronii i czarnym bzie<\/a>.<\/p>\n<p>Je\u017c\u00f3wka ma za sob\u0105 przegl\u0105d systematyczny bada\u0144 pediatrycznych z 2025 roku. Kryteria w\u0142\u0105czenia spe\u0142ni\u0142o pi\u0119\u0107 pr\u00f3b, a autorzy zg\u0142osili zastrze\u017cenia do randomizacji, ukrycia przydzia\u0142u i wybi\u00f3rczego raportowania. Mimo to ocenili pewno\u015b\u0107 dowod\u00f3w jako wysok\u0105 dla skr\u00f3cenia objaw\u00f3w oraz zmniejszenia zu\u017cycia antybiotyk\u00f3w i jako umiarkowan\u0105 dla zapobiegania zaka\u017ceniom (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC12611053\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Mazi i Alqahtani, Journal of Family and Community Medicine 2025<\/a>). Sami pisz\u0105 jednak, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 zale\u017ca\u0142a od postaci i dawki, cz\u0119\u015b\u0107 pr\u00f3b nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od placebo, a wniosek wymaga wi\u0119kszych bada\u0144.<\/p>\n<h2>Kt\u00f3re sk\u0142adniki maj\u0105 badanie przeprowadzone na dzieciach?<\/h2>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 omawianych tu sk\u0142adnik\u00f3w ma jak\u0105\u015b pr\u00f3b\u0119 wykonan\u0105 na dzieciach, a nie tylko na doros\u0142ych; wyj\u0105tkiem jest czarny bez. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi le\u017cy gdzie indziej: w tym, ile tych pr\u00f3b jest, jak d\u0142ugo trwa\u0142y i czy wynik dotyczy\u0142 liczby zachorowa\u0144, czy samego czasu trwania objaw\u00f3w. Zestawienie znajdziesz w tabeli poni\u017cej.<\/p>\n<p>Najs\u0142abiej znane na polskiej p\u00f3\u0142ce s\u0105 beta-glukany, a to one maj\u0105 tu pr\u00f3b\u0119 najd\u0142u\u017csz\u0105. Sto siedemdziesi\u0119cioro pi\u0119cioro dzieci w wieku oko\u0142o sze\u015bciu lat, z ponad pi\u0119cioma infekcjami dr\u00f3g oddechowych w ci\u0105gu poprzedniego roku, przez dwana\u015bcie miesi\u0119cy dostawa\u0142o syrop z pleuranem, czyli beta-glukanem z boczniaka ostrygowatego, albo preparat por\u00f3wnawczy. W grupie z beta-glukanem 36 procent dzieci nie przechorowa\u0142o w tym czasie ani jednej infekcji dr\u00f3g oddechowych, wobec 21 procent w grupie kontrolnej (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23261366\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Jesenak i in., International Immunopharmacology 2013<\/a>). Wart odnotowania jest szczeg\u00f3\u0142 konstrukcji: obie grupy dostawa\u0142y witamin\u0119 C, r\u00f3\u017cnic\u0119 robi\u0142 sam beta-glukan. To pojedyncze badanie jednego preparatu, nie dow\u00f3d dla ca\u0142ej p\u00f3\u0142ki.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;margin:1.5rem 0;\">\n<table style=\"min-width:560px;width:100%;border-collapse:collapse;\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #ccc;\">Sk\u0142adnik<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #ccc;\">Co pokazuj\u0105 dane u dzieci<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #ccc;\">Podstawa<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Witamina D<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">profilaktyka niedoboru, dawki okre\u015blone wytycznymi<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">norma urz\u0119dowa<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Witamina C<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">czas przezi\u0119bienia kr\u00f3tszy o 14%, zapadalno\u015b\u0107 bez zmian<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">przegl\u0105d Cochrane<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Cynk<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">brak efektu w profilaktyce, w leczeniu wynik niepewny<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">niska pewno\u015b\u0107<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Probiotyki<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">mniej epizod\u00f3w, kr\u00f3tszy przebieg, efekt zale\u017cny od szczepu<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">niska pewno\u015b\u0107<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Czarny bez<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">badania wy\u0142\u0105cznie u doros\u0142ych<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">dane po\u015brednie<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Je\u017c\u00f3wka<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">pi\u0119\u0107 pr\u00f3b pediatrycznych, kr\u00f3tsze objawy i mniej antybiotyk\u00f3w<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">zastrze\u017cenia metodyczne<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Beta-glukany<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">jedna 12-miesi\u0119czna pr\u00f3ba u 175 dzieci, 36% bez infekcji wobec 21%<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">jeden preparat<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2>Czym grozi przedawkowanie witamin u dziecka?<\/h2>\n<p>Witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczach kumuluj\u0105 si\u0119, wi\u0119c przekroczenie normy nie jest u dziecka teori\u0105. EFSA w opinii z 2024 roku utrzyma\u0142a g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 dla retinolu na poziomie 3000 mikrogram\u00f3w r\u00f3wnowa\u017cnika retinolu dziennie u doros\u0142ych i przeliczy\u0142a j\u0105 na m\u0142odsze grupy, uzyskuj\u0105c warto\u015bci od 600 mikrogram\u00f3w u niemowl\u0105t do 2600 mikrogram\u00f3w u nastolatk\u00f3w (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC11154838\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">EFSA Journal 2024<\/a>). Efektem krytycznym, na kt\u00f3rym oparto ten limit, by\u0142a teratogenno\u015b\u0107, a dodatkowo oceniano hepatotoksyczno\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Ryzyko ro\u015bnie przy \u0142\u0105czeniu preparat\u00f3w. Tran zawiera jednocze\u015bnie witamin\u0119 D i retinol, multiwitamina dorzuca drug\u0105 porcj\u0119 retinolu, a osobna kapsu\u0142ka z witamin\u0105 D dok\u0142ada trzeci\u0105. \u017baden z tych produkt\u00f3w nie przekracza normy pojedynczo, a razem potrafi\u0105. Ta sama logika dotyczy witaminy D, dla kt\u00f3rej polskie wytyczne podaj\u0105 g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 2000 IU dziennie u dzieci w wieku 1-10 lat.<\/p>\n<p>Osobna pu\u0142apka to forma preparatu. W czasopi\u015bmie Pediatric Emergency Care opisano dwudziestomiesi\u0119czn\u0105 dziewczynk\u0119 przyj\u0119t\u0105 z brakiem apetytu, narastaj\u0105cym os\u0142abieniem i senno\u015bci\u0105, u kt\u00f3rej stwierdzono ci\u0119\u017ck\u0105 hiperkalcemi\u0119 i przedawkowanie witaminy D. \u0179r\u00f3d\u0142em by\u0142y \u017celki z wapniem i witamin\u0105 D3 podawane jej przez matk\u0119 kilka razy dziennie przez tygodnie, a nawet miesi\u0105ce; dziecko wymaga\u0142o intensywnej terapii, a hiperkalcemia pocz\u0105tkowo nie ust\u0119powa\u0142a po standardowym leczeniu (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/30624424\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Doyle i in., Pediatric Emergency Care 2021<\/a>). Autorzy opisuj\u0105 to jako przypadek zaniedbania w rodzinie z chorob\u0105 psychiczn\u0105 matki, wi\u0119c nie jest to typowy wypadek domowy. Wniosek dla rodzica jest mimo to praktyczny: \u017celek podawany codziennie jak s\u0142odycz kumuluje dawk\u0119 tak samo jak tabletka. Czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 preparaty w tej postaci, opisujemy we wpisie o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/zelki-witaminowe-melatonina-b12-c-i-d3-czym-sie-roznia-i-co-wybrac\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">\u017celkach witaminowych<\/a>.<\/p>\n<p>Najostrzejszy przyk\u0142ad dotyczy \u017celaza. W jednym o\u015brodku opisano pi\u0119cioro dzieci o \u015brednim wieku niespe\u0142na 26 miesi\u0119cy, kt\u00f3re po\u0142kn\u0119\u0142y tabletki z \u017celazem nale\u017c\u0105ce do ich ci\u0119\u017carnych matek; dwoje z nich zmar\u0142o z powodu ostrej niewydolno\u015bci w\u0105troby (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC10706527\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Chandran i in., Journal of Family Medicine and Primary Care 2023<\/a>). Autorzy ko\u0144cz\u0105 wprost apelem, by lekarze pierwszego kontaktu rozmawiali z rodzicami o bezpiecznym przechowywaniu preparat\u00f3w \u017celaza. Samego \u017celaza nie podaje si\u0119 dziecku bez potwierdzonego niedoboru.<\/p>\n<h2>Kiedy nawracaj\u0105ce infekcje wymagaj\u0105 diagnostyki?<\/h2>\n<p>Nie decyduje liczba przezi\u0119bie\u0144, tylko ich przebieg. Do immunologa dzieci\u0119cego kieruje si\u0119 dziecko, u kt\u00f3rego zaka\u017cenia s\u0105 ci\u0119\u017csze ni\u017c u r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, daj\u0105 powik\u0142ania albo wymagaj\u0105 powtarzanych antybiotyk\u00f3w, a tak\u017ce dziecko, kt\u00f3re przestaje przybiera\u0107 na wadze i rosn\u0105\u0107. Sam autor cytowanego opracowania podkre\u015bla, \u017ce u dziecka ze sprawn\u0105 odporno\u015bci\u0105 rozw\u00f3j przebiega normalnie (<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3377046\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Alkhater 2009<\/a>).<\/p>\n<p>Do tego dochodz\u0105 sytuacje mniej oczywiste. Niepokoi zaka\u017cenie wywo\u0142ane drobnoustrojem, kt\u00f3ry u zdrowego dziecka zwykle nie wywo\u0142uje choroby, ropie\u0144 narz\u0105dowy, przewlek\u0142a grzybica jamy ustnej po okresie niemowl\u0119cym oraz wywiad rodzinny z pierwotnym niedoborem odporno\u015bci. Pierwotne niedobory odporno\u015bci wyst\u0119puj\u0105 wed\u0142ug cytowanego opracowania nawet raz na 2000 \u017cywych urodze\u0144, wi\u0119c nie s\u0105 rzadko\u015bci\u0105 na tyle, by je z g\u00f3ry odrzuca\u0107.<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015bciej ni\u017c niedob\u00f3r odporno\u015bci za seri\u0105 infekcji stoi co\u015b prostszego: alergia, przerost migda\u0142ka gard\u0142owego, refluks, dym tytoniowy w domu albo po prostu pierwszy rok w grupie. Diagnostyka zaczyna si\u0119 od wywiadu i badania dziecka, a nie od panelu bada\u0144 zam\u00f3wionego przez internet. Wyniki oznacze\u0144 immunologicznych u ma\u0142ego dziecka bez kontekstu klinicznego bywaj\u0105 myl\u0105ce, bo normy zmieniaj\u0105 si\u0119 z wiekiem.<\/p>\n<p>Dop\u00f3ki dziecko ro\u015bnie zgodnie z siatk\u0105 centylow\u0105, dobrze zjada i mi\u0119dzy infekcjami jest sprawne, sen, ruch na dworze i r\u00f3\u017cnorodna dieta zrobi\u0105 dla niego wi\u0119cej ni\u017c kolejny preparat z p\u00f3\u0142ki. To nudna odpowied\u017a, ale ma za sob\u0105 lepsze dane ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 rzeczy sprzedawanych pod has\u0142em odporno\u015bci.<\/p>\n<h2>Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Ile infekcji rocznie u przedszkolaka to norma?<\/h3>\n<p>Przeci\u0119tne dziecko przechodzi cztery do o\u015bmiu infekcji dr\u00f3g oddechowych rocznie, a \u017c\u0142obek, starsze rodze\u0144stwo i dym tytoniowy w domu t\u0119 liczb\u0119 podnosz\u0105 (Alkhater 2009). Dziecko z prawid\u0142ow\u0105 odporno\u015bci\u0105 ro\u015bnie normalnie, reaguje na standardowe leczenie i mi\u0119dzy infekcjami wygl\u0105da zdrowo. Sam licznik zachorowa\u0144 nie jest powodem do niepokoju.<\/p>\n<h3>Czy witamina C zapobiega przezi\u0119bieniom u dzieci?<\/h3>\n<p>Nie. Przegl\u0105d Cochrane z 2013 roku, obejmuj\u0105cy ponad 11 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w, nie wykaza\u0142 spadku zapadalno\u015bci w populacji og\u00f3lnej. Regularne przyjmowanie skraca\u0142o natomiast czas trwania przezi\u0119bienia u dzieci o 14 procent, czyli mniej wi\u0119cej o jeden dzie\u0144 z tygodnia objaw\u00f3w. To realny, ale skromny efekt.<\/p>\n<h3>Ile witaminy D dostaje dziecko wed\u0142ug polskich wytycznych?<\/h3>\n<p>Wytyczne z 2023 roku podaj\u0105 400 IU dziennie dla niemowl\u0105t do sz\u00f3stego miesi\u0105ca, 400-600 IU do roku, 600 IU przez ca\u0142y rok dla dzieci 1-3 lat, 600-1000 IU dla dzieci 4-10 lat i 1000-2000 IU dla nastolatk\u00f3w, gdy nas\u0142onecznienie jest niewystarczaj\u0105ce. Dawk\u0119 dla konkretnego dziecka potwierdza pediatra.<\/p>\n<h3>Czy cynk w pastylkach nadaje si\u0119 dla dziecka?<\/h3>\n<p>Raczej nie. W badaniu opublikowanym w JAMA w 1998 roku, obejmuj\u0105cym 249 uczni\u00f3w, pastylki z glukonianem cynku nie skr\u00f3ci\u0142y przezi\u0119bienia wobec placebo, a nieprzyjemny smak zg\u0142osi\u0142o 60 procent dzieci wobec 38 procent w grupie placebo. U najm\u0142odszych dochodzi ryzyko zad\u0142awienia pastylk\u0105.<\/p>\n<h3>Czy ka\u017cdy probiotyk dzia\u0142a tak samo?<\/h3>\n<p>Nie. Dowody przypisano konkretnym szczepom, a nie rodzajowi bakterii. Przegl\u0105d Cochrane z 2022 roku obj\u0105\u0142 23 badania i 6950 os\u00f3b, w tym dzieci od pierwszego miesi\u0105ca \u017cycia, przy niskiej pewno\u015bci dowod\u00f3w. Na etykiecie szukaj pe\u0142nego oznaczenia szczepu z symbolem literowo-cyfrowym.<\/p>\n<h3>Kiedy i\u015b\u0107 z dzieckiem do immunologa?<\/h3>\n<p>Gdy infekcje przebiegaj\u0105 ci\u0119\u017cej ni\u017c u r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, daj\u0105 powik\u0142ania, wymagaj\u0105 powtarzanych antybiotyk\u00f3w albo hospitalizacji, gdy dziecko przestaje przybiera\u0107 na wadze i rosn\u0105\u0107 albo gdy zaka\u017cenie wywo\u0142uj\u0105 drobnoustroje nietypowe. Sama liczba przezi\u0119bie\u0144 bez tych okoliczno\u015bci nie jest wskazaniem do diagnostyki.<\/p>\n<p>Je\u015bli po rozmowie z pediatr\u0105 oka\u017ce si\u0119, \u017ce dziecko faktycznie czego\u015b potrzebuje, asortyment przejrzysz w kategorii <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/suplementy\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">suplementy<\/a>. Szerszy przegl\u0105d tematu znajdziesz te\u017c we wpisie o tym, <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/suplementy-dla-dzieci-co-jest-bezpieczne-co-warto-dawac-i-czego-absolutnie-unikac\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">co jest bezpieczne w suplementacji dzieci<\/a>.<\/p>\n<p><em>Artyku\u0142 ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpocz\u0119ciem suplementacji skonsultuj si\u0119 z lekarzem, zw\u0142aszcza je\u015bli przyjmujesz leki na sta\u0142e, jeste\u015b w ci\u0105\u017cy lub karmisz piersi\u0105 albo chorujesz przewlekle.<\/em><\/p>\n<p>Autor: <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/author\/ubucha\/\">Micha\u0142 Waluk<\/a> \u00b7 Opublikowano: 2026-06-02 \u00b7 Aktualizacja: 2026-08-14<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Which immunity supplements for children have studies, and which do not. Vitamin D, C, zinc, probiotics, elderberry, and echinacea in light of pediatric data.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":78686,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[369],"tags":[],"class_list":["post-68671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady-praktyczne"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68671"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":77848,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68671\/revisions\/77848"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}