{"id":71685,"date":"2026-07-06T11:03:26","date_gmt":"2026-07-06T09:03:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ubucha.pl\/?p=71685"},"modified":"2026-08-27T12:47:48","modified_gmt":"2026-08-27T10:47:48","slug":"glykamischer-index-der-susstoffe-xylit-erythrit-stevia-tabelle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/indeks-glikemiczny-slodzikow-ksylitol-erytrol-stewia-tabela\/","title":{"rendered":"Glyk\u00e4mischer Index von S\u00fc\u00dfstoffen: Xylit, Erythrit, Stevia (Tabelle)"},"content":{"rendered":"<p><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"FAQPage\",\"@id\":\"https:\/\/ubucha.pl\/indeks-glikemiczny-slodzikow-ksylitol-erytrol-stewia-tabela\/#faq\",\"mainEntityOfPage\":\"https:\/\/ubucha.pl\/indeks-glikemiczny-slodzikow-ksylitol-erytrol-stewia-tabela\/\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Kt\u00f3ry s\u0142odzik ma najni\u017cszy indeks glikemiczny?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Erytrol, z indeksem glikemicznym 0 i indeksem insulinowym 2 (Livesey, Nutrition Research Reviews 2003). Dalej s\u0105 laktitol z indeksem 6 oraz sorbitol i izomalt z 9. Ksylitol ma 13, a maltitol 35, czyli ponad po\u0142ow\u0119 warto\u015bci sacharozy wynosz\u0105cej 65.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy erytrol jest lepszy od ksylitolu?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Pod wzgl\u0119dem glikemii tak, bo ma indeks 0 wobec 13 i zerowy wsp\u00f3\u0142czynnik energetyczny na etykiecie unijnej. Ksylitol wygrywa w kuchni, bo s\u0142odzi podobnie do cukru. Oba maj\u0105 jednak opisany sygna\u0142 sercowo-naczyniowy, wi\u0119c r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi jest mniejsza, ni\u017c wynika\u0142oby z samej tabeli.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy stewia podnosi poziom cukru?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Nie. Metaanaliza 29 bada\u0144 randomizowanych z udzia\u0142em 741 os\u00f3b nie wykaza\u0142a wzrostu glukozy po spo\u017cyciu s\u0142odzik\u00f3w niekalorycznych, w tym stewiozyd\u00f3w (Nichol i in., 2018). Nie ma natomiast dowodu, \u017ce stewia glikemi\u0119 obni\u017ca. Produkty \\\"ze stewi\u0105\\\" z maltodekstryn\u0105 jako no\u015bnikiem to ju\u017c inna sprawa.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy s\u0142odziki s\u0105 bezpieczne przy insulinooporno\u015bci?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Erytrol i stewia nie podnosz\u0105 glikemii ani insulinemii w istotnym stopniu. Maltitol ma indeks insulinowy 27, wi\u0119c nie jest dobrym wyborem. Przy sacharynie i sukralozie randomizowane badanie na 120 osobach wykaza\u0142o pogorszenie odpowiedzi glikemicznej po dw\u00f3ch tygodniach (Suez i in., Cell 2022).\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Ile kalorii ma erytrol, ksylitol i stewia?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Na etykiecie w Unii Europejskiej erytrol ma 0 kcal\/g, a pozosta\u0142e poliole, w tym ksylitol, 2,4 kcal\/g. Sacharoza ma 4 kcal\/g. Glikozydy stewiolowe stosuje si\u0119 w tak ma\u0142ych ilo\u015bciach, \u017ce ich wk\u0142ad energetyczny jest pomijalny. Warto\u015bci pochodz\u0105 z za\u0142\u0105cznika XIV do rozporz\u0105dzenia (UE) nr 1169\/2011.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy erytrol i ksylitol s\u0105 bezpieczne dla serca?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"To jest dzi\u015b pytanie otwarte. W kohortach pacjent\u00f3w kierowanych na diagnostyk\u0119 kardiologiczn\u0105 wy\u017csze st\u0119\u017cenia obu substancji wi\u0105za\u0142y si\u0119 z wy\u017cszym ryzykiem zawa\u0142u, udaru albo zgonu, a badania mechanistyczne wykaza\u0142y nasilon\u0105 reaktywno\u015b\u0107 p\u0142ytek krwi. Autorzy nie orzekaj\u0105 o przyczynowo\u015bci i wzywaj\u0105 do bada\u0144 nad d\u0142ugoterminowym bezpiecze\u0144stwem.\"}}]}]}<\/script><\/p>\n<p>Zamienniki cukru wrzuca si\u0119 zwykle do jednego worka z napisem &#8222;zdrowe&#8221;, a r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi s\u0105 ogromne. Analiza danych o glikemii i insulinemii po spo\u017cyciu polioli przypisuje erytrolowi indeks glikemiczny 0, ksylitolowi 13, a maltitolowi 35, przy 65 dla sacharozy (<a href=\"https:\/\/europepmc.org\/article\/MED\/19087388\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Livesey, Nutrition Research Reviews 2003<\/a>). To rozpi\u0119to\u015b\u0107, kt\u00f3ra ma znaczenie dla ka\u017cdego, kto pilnuje cukru, a etykieta jej nie podaje, bo prawo tego nie wymaga. Poni\u017cej znajdziesz pe\u0142n\u0105 tabel\u0119 z indeksem glikemicznym i insulinowym, warto\u015bci energetyczne z etykiety zgodne z prawem unijnym, a tak\u017ce to, o czym reklamy s\u0142odzik\u00f3w milcz\u0105: sygna\u0142 sercowo-naczyniowy przy erytrolu i ksylitolu oraz limity spo\u017cycia ustalone przez EFSA dla dzieci.<\/p>\n<blockquote><p><strong>KLUCZOWE INFORMACJE<\/strong><br \/>\u2022 Erytrol ma indeks glikemiczny 0, ksylitol 13, maltitol 35, a sacharoza 65 (Livesey, 2003).<br \/>\u2022 Erytrol i ksylitol wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 w badaniach kohortowych z wy\u017cszym ryzykiem zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych.<br \/>\u2022 EFSA ustali\u0142a dla erytrolu dopuszczalne spo\u017cycie 0,5 g na kilogram masy cia\u0142a na dob\u0119.<br \/>\u2022 Dzieci przekraczaj\u0105 ten limit przy wysokim spo\u017cyciu.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Czym jest indeks glikemiczny i dlaczego liczy si\u0119 przy s\u0142odzikach?<\/h2>\n<p>Indeks glikemiczny opisuje, jak szybko i jak wysoko dany w\u0119glowodan podnosi poziom glukozy we krwi w ci\u0105gu dw\u00f3ch godzin po spo\u017cyciu, w skali, w kt\u00f3rej czysta glukoza to 100. Dla sacharozy mi\u0119dzynarodowe tabele podaj\u0105 warto\u015b\u0107 65 z odchyleniem 4 (<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC2584181\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Atkinson i in., Diabetes Care 2008<\/a>).<\/p>\n<p>Przy s\u0142odzikach ten wska\u017anik robi si\u0119 wa\u017cniejszy ni\u017c przy zwyk\u0142ych produktach, bo etykieta rzadko o nim m\u00f3wi. Nazwy handlowe podkre\u015blaj\u0105 naturalno\u015b\u0107 albo brak cukru, a nie to, co substancja robi z glikemi\u0105. Poliole, czyli alkohole cukrowe, wch\u0142aniaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym stopniu i cz\u0119\u015b\u0107 z nich naprawd\u0119 wchodzi do obiegu jako \u017ar\u00f3d\u0142o glukozy.<\/p>\n<p>Obok indeksu glikemicznego warto patrze\u0107 na indeks insulinowy, czyli odpowied\u017a wydzielnicz\u0105 trzustki. Livesey podaje oba r\u00f3wnolegle i r\u00f3\u017cnice bywaj\u0105 wymowne: przy erytrolu odpowied\u017a insulinowa wynosi 2, a przy maltitolu 27. Osoba z insulinooporno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra zast\u0119puje cukier maltitolem w przekonaniu, \u017ce poliol jest z definicji oboj\u0119tny, pope\u0142nia wi\u0119c realny b\u0142\u0105d. Szerzej o samej insulinooporno\u015bci piszemy we wpisie o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/ocet-jablkowy-na-insulinoopornosc-i-cukier-we-krwi-dawkowanie-i-badania-2026\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">occie jab\u0142kowym a insulinooporno\u015bci<\/a>.<\/p>\n<h2>Jaki indeks glikemiczny maj\u0105 poszczeg\u00f3lne s\u0142odziki?<\/h2>\n<p>Poni\u017csza tabela zestawia poliole wed\u0142ug jednej analizy, wi\u0119c warto\u015bci s\u0105 por\u00f3wnywalne mi\u0119dzy sob\u0105. Kolumna z kaloriami podaje nie wynik pomiaru w konkretnym produkcie, tylko wsp\u00f3\u0142czynnik przeliczeniowy, kt\u00f3rym producent musi si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 na etykiecie w Unii Europejskiej.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;margin:1.5rem 0;\">\n<table style=\"width:100%;min-width:640px;border-collapse:collapse;\">\n<thead>\n<tr style=\"border-bottom:2px solid #2a7a2a;\">\n<th style=\"text-align:left;padding:0.6rem;\">Substancja<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.6rem;\">Indeks glikemiczny<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.6rem;\">Indeks insulinowy<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.6rem;\">kcal\/g na etykiecie UE<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.6rem;\">Uwagi<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Erytrol<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">0<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">2<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">0<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Jedyny poliol z zerowym wsp\u00f3\u0142czynnikiem energetycznym w prawie unijnym<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;background:#f9f9f9;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Laktitol<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">6<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">2,4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Wzd\u0119cia przy wi\u0119kszych porcjach<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Sorbitol<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">9<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">11<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">2,4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Efekt osmotyczny, cz\u0119sty w gumach do \u017cucia<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;background:#f9f9f9;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Izomalt<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">9<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">6<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">2,4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Stosowany w cukierkach i dekoracjach cukierniczych<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Ksylitol<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">13<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">11<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">2,4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Toksyczny dla ps\u00f3w; sygna\u0142 sercowo-naczyniowy opisany ni\u017cej<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;background:#f9f9f9;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Maltitol<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">35<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">27<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">2,4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Najwy\u017cszy z polioli, cz\u0119sty w czekoladach bez cukru<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Sacharoza<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">65<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">43<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Punkt odniesienia dla ca\u0142ej tabeli<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"border-bottom:1px solid #ddd;background:#f9f9f9;\">\n<td style=\"padding:0.6rem;\"><strong>Glukoza<\/strong><\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">100<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">100<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">4<\/td>\n<td style=\"padding:0.6rem;\">Wzorzec skali<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Warto\u015bci indeks\u00f3w pochodz\u0105 z analizy Liveseya z 2003 roku, a wsp\u00f3\u0142czynniki energetyczne z za\u0142\u0105cznika XIV do <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/HTML\/?uri=CELEX:02011R1169-20180101\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">rozporz\u0105dzenia (UE) nr 1169\/2011<\/a>, gdzie poliole maj\u0105 2,4 kcal\/g, erytrol 0 kcal\/g, a pozosta\u0142e w\u0119glowodany 4 kcal\/g. Glikozyd\u00f3w stewiolowych w tabeli nie ma, bo nie s\u0105 poliolami i nie maj\u0105 przypisanego indeksu w tej analizie. Metaanaliza 29 bada\u0144 randomizowanych z udzia\u0142em 741 os\u00f3b, obejmuj\u0105ca mi\u0119dzy innymi stewiozydy, nie wykaza\u0142a wzrostu st\u0119\u017cenia glukozy we krwi po spo\u017cyciu s\u0142odzik\u00f3w niekalorycznych (<a href=\"https:\/\/europepmc.org\/article\/MED\/29760482\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Nichol i in., European Journal of Clinical Nutrition 2018<\/a>).<\/p>\n<h2>Erytrol czy ksylitol: kt\u00f3ry wybra\u0107 i do czego?<\/h2>\n<p>Pod wzgl\u0119dem glikemii wygrywa erytrol, bo ma indeks 0 wobec 13 u ksylitolu, i zerowy wsp\u00f3\u0142czynnik energetyczny na etykiecie. Erytrol otrzymuje si\u0119 przez fermentacj\u0119 z udzia\u0142em grzyb\u00f3w <em>Moniliella pollinis<\/em> albo <em>Moniliella megachiliensis<\/em>, wch\u0142ania si\u0119 w jelicie cienkim i jest wydalany z moczem w postaci niezmienionej, tylko w niewielkim stopniu przekszta\u0142cany do erytronianu (<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC10731997\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">EFSA, 2023<\/a>).<\/p>\n<p>Ksylitol nadrabia w kuchni, bo s\u0142odzi podobnie do cukru i dobrze rozpuszcza si\u0119 w gor\u0105cych napojach. Jego reputacj\u0119 zbudowa\u0142o jednak dzia\u0142anie przeciwpr\u00f3chnicze, a to jest miejsce, w kt\u00f3rym warto zej\u015b\u0107 z entuzjazmem. Przegl\u0105d Cochrane obj\u0105\u0142 10 bada\u0144 z udzia\u0142em 5903 os\u00f3b i znalaz\u0142 tylko jeden efekt wart odnotowania: pasta z fluorem i 10-procentowym dodatkiem ksylitolu obni\u017ca\u0142a pr\u00f3chnic\u0119 o 13% wobec pasty z samym fluorem, przy dowodach niskiej jako\u015bci. Dla gum, pastylek i chusteczek dowody uznano za niewystarczaj\u0105ce (<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC9345289\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Riley i in., Cochrane Database of Systematic Reviews 2015<\/a>).<\/p>\n<p>Osobna sprawa dotyczy ps\u00f3w, i nie jest to ostrze\u017cenie na wyrost. W serii o\u015bmiu przypadk\u00f3w po zjedzeniu ksylitolu psy trafi\u0142y do lecznicy z wymiotami i krwawieniami, a rozpoznano u nich ostr\u0105 niewydolno\u015b\u0107 w\u0105troby oraz zaburzenia krzepni\u0119cia. Trzy zwierz\u0119ta poddano eutanazji, dwa pad\u0142y (<a href=\"https:\/\/europepmc.org\/article\/MED\/17014359\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Dunayer i Gwaltney-Brant, JAVMA 2006<\/a>). Je\u015bli masz psa w domu, produkty z ksylitolem trzymaj poza jego zasi\u0119giem.<\/p>\n<h2>Czy zero kalorii znaczy zero skutk\u00f3w dla organizmu?<\/h2>\n<p>Nie. To jest najwa\u017cniejsza zmiana w wiedzy o s\u0142odzikach z ostatnich lat i jednocze\u015bnie ta, kt\u00f3ra najwolniej trafia na etykiety. Dwie du\u017ce prace z tego samego zespo\u0142u wi\u0105\u017c\u0105 oba najpopularniejsze poliole z ryzykiem zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych, a trzecia pokazuje wp\u0142yw s\u0142odzik\u00f3w niekalorycznych na mikrobiom i tolerancj\u0119 glukozy.<\/p>\n<p>W badaniu opublikowanym w <em>Nature Medicine<\/em> st\u0119\u017cenie erytrolu we krwi mierzono w kohorcie odkrywczej licz\u0105cej 1157 os\u00f3b oraz w dw\u00f3ch niezale\u017cnych kohortach walidacyjnych, ameryka\u0144skiej na 2149 i europejskiej na 833 pacjent\u00f3w kierowanych na planow\u0105 diagnostyk\u0119 kardiologiczn\u0105. Osoby z najwy\u017cszego kwartyla mia\u0142y wy\u017csze trzyletnie ryzyko zgonu, zawa\u0142u albo udaru: skorygowany wsp\u00f3\u0142czynnik ryzyka 1,80 oraz 2,21 wobec kwartyla najni\u017cszego. Erytrol nasila\u0142 te\u017c reaktywno\u015b\u0107 p\u0142ytek krwi i tworzenie zakrzepu (<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC10334259\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Witkowski i in., Nature Medicine 2023<\/a>).<\/p>\n<p>Rok p\u00f3\u017aniej ten sam zesp\u00f3\u0142 opisa\u0142 w <em>European Heart Journal<\/em> analogiczny wynik dla ksylitolu: skorygowany wsp\u00f3\u0142czynnik ryzyka 1,57 dla najwy\u017cszego tercyla, nasilona reaktywno\u015b\u0107 p\u0142ytek oraz zakrzepica w modelu zwierz\u0119cym. W badaniu interwencyjnym nap\u00f3j s\u0142odzony ksylitolem podni\u00f3s\u0142 st\u0119\u017cenie w osoczu i nasili\u0142 reakcj\u0119 p\u0142ytek u wszystkich dziesi\u0119ciu uczestnik\u00f3w (<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC11492277\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Witkowski i in., European Heart Journal 2024<\/a>). Autorzy obu prac pisz\u0105 to samo: potrzebne s\u0105 badania nad d\u0142ugoterminowym bezpiecze\u0144stwem.<\/p>\n<p>Trzeci w\u0105tek to mikrobiom. W randomizowanym badaniu 120 zdrowych doros\u0142ych przyjmowa\u0142o przez dwa tygodnie sacharyn\u0119, sukraloz\u0119, aspartam albo stewi\u0119 w dawkach poni\u017cej dopuszczalnego spo\u017cycia. Ka\u017cdy ze s\u0142odzik\u00f3w zmieni\u0142 sk\u0142ad mikrobiomu jelitowego oraz jamy ustnej, a sacharyna i sukraloza istotnie pogorszy\u0142y odpowied\u017a glikemiczn\u0105. Reakcja by\u0142a silnie zale\u017cna od osoby (<a href=\"https:\/\/europepmc.org\/article\/MED\/35987213\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Suez i in., Cell 2022<\/a>).<\/p>\n<h2>Czy stewia obni\u017ca poziom cukru we krwi?<\/h2>\n<p>Nie ma dowodu, \u017ce obni\u017ca. Jest dow\u00f3d, \u017ce go nie podnosi. Metaanaliza Nichola obj\u0119\u0142a 29 bada\u0144 randomizowanych z udzia\u0142em 741 os\u00f3b i sprawdza\u0142a aspartam, sacharyn\u0119, stewiozydy oraz sukraloz\u0119. Wniosek autor\u00f3w brzmi ostro\u017cnie: spo\u017cycie tych substancji nie podnosi\u0142o st\u0119\u017cenia glukozy, a wielko\u015b\u0107 efektu r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 nieco w zale\u017cno\u015bci od wieku, masy cia\u0142a i obecno\u015bci cukrzycy.<\/p>\n<p>Stewia to nazwa potoczna ro\u015bliny <em>Stevia rebaudiana<\/em>. S\u0142odz\u0105 w niej glikozydy stewiolowe, oznaczane w Unii Europejskiej symbolami E 960a do E 960d. S\u0105 wielokrotnie s\u0142odsze od cukru, wi\u0119c stosuje si\u0119 je w bardzo ma\u0142ych ilo\u015bciach, a produkt &#8222;ze stewi\u0105&#8221; prawie zawsze zawiera no\u015bnik. Je\u015bli tym no\u015bnikiem jest maltodekstryna, indeks glikemiczny gotowej mieszanki nie ma ju\u017c nic wsp\u00f3lnego z sam\u0105 stewi\u0105.<\/p>\n<p>Dopuszczalne dzienne spo\u017cycie glikozyd\u00f3w stewiolowych wynosi 4 mg na kilogram masy cia\u0142a, w przeliczeniu na ekwiwalenty stewiolu. W 2024 roku EFSA rozpatrywa\u0142a wniosek o podniesienie go do 6 albo 16 mg i odm\u00f3wi\u0142a, uznaj\u0105c uzasadnienie za niewystarczaj\u0105ce; przy proponowanym rozszerzeniu zastosowa\u0144 limit by\u0142by przekraczany u ma\u0142ych dzieci na poziomie 95. percentyla (<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC11533382\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">EFSA, 2024<\/a>). Zdanie o stewii jako substancji, kt\u00f3rej nie da si\u0119 przedawkowa\u0107, nie ma wi\u0119c pokrycia.<\/p>\n<h2>Jak u\u017cywa\u0107 erytrolu i ksylitolu w kuchni?<\/h2>\n<p>Zamiana cukru na s\u0142odzik nie jest podmian\u0105 jeden do jednego, i to nie tylko z powodu s\u0142odko\u015bci. Cukier w wypieku odpowiada za wilgotno\u015b\u0107, br\u0105zowienie sk\u00f3rki oraz struktur\u0119 mi\u0119kiszu, a poliole odtwarzaj\u0105 tylko cz\u0119\u015b\u0107 tych funkcji.<\/p>\n<p><!-- [UNIQUE INSIGHT] --><\/p>\n<p>Zauwa\u017cyli\u015bmy w pr\u00f3bach kuchennych trzy r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej psuj\u0105 pierwszy wypiek. Erytrol krystalizuje przy stygni\u0119ciu, przez co kremy i nadzienia potrafi\u0105 zrobi\u0107 si\u0119 piaskowate, a w ustach daje wyra\u017any efekt ch\u0142odzenia. Ciasta z erytrolem wychodz\u0105 ja\u015bniejsze ni\u017c z cukrem, bo br\u0105zowienie jest s\u0142absze. Ksylitol zachowuje si\u0119 bli\u017cej cukru i lepiej sprawdza si\u0119 w gor\u0105cych napojach, w kt\u00f3rych erytrol rozpuszcza si\u0119 wolniej.<\/p>\n<p>Praktyczne wnioski s\u0105 proste. Do krem\u00f3w i lod\u00f3w mieszaj erytrol z innym sk\u0142adnikiem, \u017ceby ograniczy\u0107 krystalizacj\u0119. Do herbaty i kawy wygodniejszy jest ksylitol. Glikozydy stewiolowe dawkuj szczyptami, bo przy wi\u0119kszym st\u0119\u017ceniu wychodzi goryczka, kt\u00f3r\u0105 producenci maskuj\u0105 w\u0142a\u015bnie dodatkiem erytrolu.<\/p>\n<p>Zostaje jeszcze tolerancja jelitowa. Poliole s\u0105 wch\u0142aniane nieca\u0142kowicie i przy wi\u0119kszych porcjach dzia\u0142aj\u0105 osmotycznie, co ko\u0144czy si\u0119 wzd\u0119ciami albo biegunk\u0105. EFSA uzna\u0142a ten efekt za na tyle istotny, \u017ce opar\u0142a na nim sw\u00f3j limit dla erytrolu. Innych sk\u0142adnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na glikemi\u0119 dotycz\u0105 osobne wpisy, na przyk\u0142ad o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/berberyna-wlasciwosci-dzialanie-i-bezpieczne-dawkowanie-na-2026\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">berberynie<\/a> oraz o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/chrom-na-apetyt-i-poziom-cukru-czy-dziala-faq\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">chromie na apetyt i poziom cukru<\/a>.<\/p>\n<h2>Czy s\u0142odziki s\u0105 bezpieczne dla dzieci?<\/h2>\n<p>Odpowied\u017a zmieni\u0142a si\u0119 po ponownej ocenie erytrolu z 2023 roku i wypad\u0142a inaczej, ni\u017c sugeruje wi\u0119kszo\u015b\u0107 opakowa\u0144. EFSA ustali\u0142a dla erytrolu dopuszczalne dzienne spo\u017cycie na poziomie 0,5 g na kilogram masy cia\u0142a, przyjmuj\u0105c za punkt odniesienia doln\u0105 granic\u0119 dawki, przy kt\u00f3rej nie obserwowano biegunki.<\/p>\n<p>Szacunki nara\u017cenia wypad\u0142y powy\u017cej tego limitu. Na poziomie 95. percentyla przewlek\u0142e spo\u017cycie wynios\u0142o 742 mg na kilogram masy cia\u0142a u dzieci i 1532 mg u nastolatk\u00f3w, a nara\u017cenie ostre si\u0119ga\u0142o 3531 mg na kilogram na posi\u0142ek u dzieci na poziomie 99. percentyla. Panel stwierdzi\u0142, \u017ce osoby o wysokim spo\u017cyciu mog\u0105 do\u015bwiadczy\u0107 dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych, i nie popar\u0142 wniosku o zwolnienie erytrolu z obowi\u0105zku umieszczania ostrze\u017cenia o dzia\u0142aniu przeczyszczaj\u0105cym.<\/p>\n<p>Przy glikozydach stewiolowych obraz jest podobny: limit 4 mg na kilogram masy cia\u0142a bywa przekraczany u ma\u0142ych dzieci przy g\u00f3rnych poziomach spo\u017cycia. Praktyczny wniosek nie brzmi &#8222;zakaza\u0107&#8221;, tylko &#8222;nie traktowa\u0107 jako oboj\u0119tnych&#8221;. Nap\u00f3j bez cukru wypity zamiast wody nadal wnosi do organizmu substancj\u0119 z ustalonym limitem, a przy poliolach dochodzi do tego reakcja jelit, kt\u00f3r\u0105 dziecko odczuje szybciej ni\u017c doros\u0142y.<\/p>\n<h2>Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Kt\u00f3ry s\u0142odzik ma najni\u017cszy indeks glikemiczny?<\/h3>\n<p>Erytrol, z indeksem glikemicznym 0 i indeksem insulinowym 2 (Livesey, Nutrition Research Reviews 2003). Dalej s\u0105 laktitol z indeksem 6 oraz sorbitol i izomalt z 9. Ksylitol ma 13, a maltitol 35, czyli ponad po\u0142ow\u0119 warto\u015bci sacharozy wynosz\u0105cej 65.<\/p>\n<h3>Czy erytrol jest lepszy od ksylitolu?<\/h3>\n<p>Pod wzgl\u0119dem glikemii tak, bo ma indeks 0 wobec 13 i zerowy wsp\u00f3\u0142czynnik energetyczny na etykiecie unijnej. Ksylitol wygrywa w kuchni, bo s\u0142odzi podobnie do cukru. Oba maj\u0105 jednak opisany sygna\u0142 sercowo-naczyniowy, wi\u0119c r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi jest mniejsza, ni\u017c wynika\u0142oby z samej tabeli.<\/p>\n<h3>Czy stewia podnosi poziom cukru?<\/h3>\n<p>Nie. Metaanaliza 29 bada\u0144 randomizowanych z udzia\u0142em 741 os\u00f3b nie wykaza\u0142a wzrostu glukozy po spo\u017cyciu s\u0142odzik\u00f3w niekalorycznych, w tym stewiozyd\u00f3w (Nichol i in., 2018). Nie ma natomiast dowodu, \u017ce stewia glikemi\u0119 obni\u017ca. Produkty &#8222;ze stewi\u0105&#8221; z maltodekstryn\u0105 jako no\u015bnikiem to ju\u017c inna sprawa.<\/p>\n<h3>Czy s\u0142odziki s\u0105 bezpieczne przy insulinooporno\u015bci?<\/h3>\n<p>Erytrol i stewia nie podnosz\u0105 glikemii ani insulinemii w istotnym stopniu. Maltitol ma indeks insulinowy 27, wi\u0119c nie jest dobrym wyborem. Przy sacharynie i sukralozie randomizowane badanie na 120 osobach wykaza\u0142o pogorszenie odpowiedzi glikemicznej po dw\u00f3ch tygodniach (Suez i in., Cell 2022).<\/p>\n<h3>Ile kalorii ma erytrol, ksylitol i stewia?<\/h3>\n<p>Na etykiecie w Unii Europejskiej erytrol ma 0 kcal\/g, a pozosta\u0142e poliole, w tym ksylitol, 2,4 kcal\/g. Sacharoza ma 4 kcal\/g. Glikozydy stewiolowe stosuje si\u0119 w tak ma\u0142ych ilo\u015bciach, \u017ce ich wk\u0142ad energetyczny jest pomijalny. Warto\u015bci pochodz\u0105 z za\u0142\u0105cznika XIV do rozporz\u0105dzenia (UE) nr 1169\/2011.<\/p>\n<h3>Czy erytrol i ksylitol s\u0105 bezpieczne dla serca?<\/h3>\n<p>To jest dzi\u015b pytanie otwarte. W kohortach pacjent\u00f3w kierowanych na diagnostyk\u0119 kardiologiczn\u0105 wy\u017csze st\u0119\u017cenia obu substancji wi\u0105za\u0142y si\u0119 z wy\u017cszym ryzykiem zawa\u0142u, udaru albo zgonu, a badania mechanistyczne wykaza\u0142y nasilon\u0105 reaktywno\u015b\u0107 p\u0142ytek krwi. Autorzy nie orzekaj\u0105 o przyczynowo\u015bci i wzywaj\u0105 do bada\u0144 nad d\u0142ugoterminowym bezpiecze\u0144stwem.<\/p>\n<p><em>Artyku\u0142 ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zast\u0119puje konsultacji z lekarzem. Je\u015bli jeste\u015b w ci\u0105\u017cy, karmisz piersi\u0105, przyjmujesz leki lub masz schorzenia przewlek\u0142e, skonsultuj zastosowanie suplement\u00f3w lub zi\u00f3\u0142 ze specjalist\u0105.<\/em><\/p>\n<p>Autor: <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/author\/ubucha\/\">Micha\u0142 Waluk<\/a> \u00b7 Opublikowano: 2026-07-06 \u00b7 Aktualizacja: 2026-08-15<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Der glyk\u00e4mische und insulinische Index von S\u00fc\u00dfstoffen in einer Tabelle: Erythrit, Xylit, Stevia, Maltit. Was sagen Studien \u00fcber Glyk\u00e4mie, Herz und die Sicherheit f\u00fcr Kinder.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":79283,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[369],"tags":[],"class_list":["post-71685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady-praktyczne"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71685"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78335,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71685\/revisions\/78335"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/79283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}