{"id":70005,"date":"2026-06-22T14:49:04","date_gmt":"2026-06-22T12:49:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ubucha.pl\/?p=70005"},"modified":"2026-08-08T12:57:52","modified_gmt":"2026-08-08T10:57:52","slug":"naturliche-nahrungserganzungsmittel-und-krauter-bei-adhs-die-die-konzentration-ohne-medikamente-unterstutzen-konnen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/adhd-naturalnie-suplementy-i-ziola-ktore-moga-wspierac-koncentracje-bez-lekow\/","title":{"rendered":"ADHS nat\u00fcrlich: Supplements und Kr\u00e4uter, die die Konzentration neben der Behandlung unterst\u00fctzen k\u00f6nnen"},"content":{"rendered":"<p><script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"FAQPage\",\"@id\":\"https:\/\/ubucha.pl\/adhd-naturalnie-suplementy-i-ziola-ktore-moga-wspierac-koncentracje-bez-lekow\/#faq\",\"mainEntityOfPage\":\"https:\/\/ubucha.pl\/adhd-naturalnie-suplementy-i-ziola-ktore-moga-wspierac-koncentracje-bez-lekow\/\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy suplementy mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 leki stymuluj\u0105ce przy ADHD?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Nie. W sieciowej metaanalizie 133 bada\u0144 amfetaminy uzyska\u0142y efekt 1,02 odchylenia standardowego, a metylofenidat 0,78 u dzieci i m\u0142odzie\u017cy (Cortese i in., Lancet Psychiatry 2018). Najlepiej udokumentowany suplement zatrzymuje si\u0119 na 0,31. Odstawienie leku bez konsultacji z lekarzem jest niebezpieczne.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Kt\u00f3ry suplement ma najmocniejsze dowody przy ADHD?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Omega-3 z przewag\u0105 EPA. Metaanaliza Blocha i Qawasmiego (JAACAP 2011) obj\u0119\u0142a 10 randomizowanych bada\u0144 i 699 dzieci, a poprawa objaw\u00f3w wynios\u0142a 0,31 odchylenia standardowego. Przy ocenie za\u015blepionej efekt spada do 0,16 (Sonuga-Barke i in., 2013). Danych u doros\u0142ych brakuje.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy magnez pomaga na ADHD?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Dane pokazuj\u0105 korelacj\u0119, nie skuteczno\u015b\u0107. Kozielec i Starobrat-Hermelin (Magnesium Research 1997) zbadali 116 dzieci z ADHD i stwierdzili niedob\u00f3r magnezu u 95%, ale w surowicy tylko u 33,6%. Nie ma badania z za\u015blepieniem, kt\u00f3re potwierdza\u0142oby popraw\u0119 objaw\u00f3w po suplementacji.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy L-tyrozyna poprawia koncentracj\u0119 u os\u00f3b z ADHD?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Obie pr\u00f3by u os\u00f3b z ADHD wypad\u0142y negatywnie. Reimherr i in. (1987) podawali L-tyrozyn\u0119 12 doros\u0142ym: o\u015bmiu poprawi\u0142o si\u0119 po 2 tygodniach, po 6 rozwin\u0119\u0142a si\u0119 tolerancja. Eisenberg i in. (1988) nie stwierdzili poprawy u 7 dzieci. Badania pozytywne dotyczy\u0142y zdrowych ochotnik\u00f3w.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Czy bacopa dzia\u0142a na uwag\u0119 u dzieci z ADHD?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Najlepsze badanie w tej grupie wypad\u0142o negatywnie. Kean i in. (Phytotherapy Research 2022) prowadzili 14-tygodniow\u0105 pr\u00f3b\u0119 z placebo u ch\u0142opc\u00f3w w wieku 6-14 lat z nieuwag\u0105 i nadruchliwo\u015bci\u0105. Analizie poddano 93 komplety danych i nie stwierdzono r\u00f3\u017cnic w objawach. Metaanaliza z 2014 roku dotyczy\u0142a os\u00f3b bez ADHD.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Kiedy \u017celazo ma sens przy ADHD?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Wy\u0142\u0105cznie przy niedoborze potwierdzonym oznaczeniem ferrytyny. Konofal i in. (Pediatric Neurology 2008) podawali siarczan \u017celaza 23 dzieciom z ferrytyn\u0105 poni\u017cej 30 ng\/ml przez 12 tygodni, przy grupie placebo licz\u0105cej 5 os\u00f3b. Bez potwierdzonego niedoboru suplementacja \u017celazem nie ma uzasadnienia i bywa szkodliwa.\"}}]}]}<\/script><\/p>\n<p>Wpisz w wyszukiwark\u0119 has\u0142o o ADHD bez lek\u00f3w, a dostaniesz list\u0119 kapsu\u0142ek z obietnic\u0105 skupienia. Badania m\u00f3wi\u0105 co innego. Sieciowa metaanaliza 133 pr\u00f3b wyceni\u0142a leki na ADHD na 0,78 do 1,02 odchylenia standardowego, a najlepiej przebadany suplement zatrzymuje si\u0119 na 0,31. To nie ta sama liga i ten tekst nie namawia do zamiany jednego na drugie. Sprawdzili\u015bmy natomiast, co realnie zbadano u ludzi z rozpoznanym ADHD: ile by\u0142o os\u00f3b, jak d\u0142ugo trwa\u0142o badanie i czy mierzono uwag\u0119. Kilka popularnych sk\u0142adnik\u00f3w nie ma takiego badania wcale. Na ko\u0144cu znajdziesz list\u0119 oznacze\u0144, kt\u00f3re warto zrobi\u0107 wcze\u015bniej.<\/p>\n<blockquote><p><strong>KLUCZOWE INFORMACJE<\/strong><br \/>\u2022 Omega-3 z przewag\u0105 EPA daje efekt 0,31 odchylenia standardowego w metaanalizie 10 bada\u0144 u 699 dzieci (Bloch i Qawasmi, JAACAP 2011).<br \/>\u2022 \u017belazo i cynk maj\u0105 uzasadnienie tylko przy niedoborze potwierdzonym z krwi.<br \/>\u2022 Dwie pr\u00f3by L-tyrozyny u os\u00f3b z ADHD wypad\u0142y negatywnie.<br \/>\u2022 \u0106wiczenia fizyczne maj\u0105 dzi\u015b mocniejsze dane ni\u017c kt\u00f3rykolwiek suplement z tej listy.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Czy suplementy mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 leki przy ADHD?<\/h2>\n<p>Nie mog\u0105. ADHD jest rozpoznaniem klinicznym, a farmakoterapia ma najlepiej udokumentowan\u0105 skuteczno\u015b\u0107 ze wszystkiego, co dot\u0105d zbadano. W sieciowej metaanalizie 133 bada\u0144 z podw\u00f3jnie \u015blep\u0105 pr\u00f3b\u0105 amfetaminy uzyska\u0142y efekt 1,02 odchylenia standardowego, a metylofenidat 0,78 u dzieci i m\u0142odzie\u017cy (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/30097390\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Cortese i in., Lancet Psychiatry 2018<\/a>).<\/p>\n<p>U doros\u0142ych ta sama praca podaje 0,79 dla amfetamin i 0,49 dla metylofenidatu. Analiza obj\u0119\u0142a ponad 10 tysi\u0119cy dzieci oraz ponad 8 tysi\u0119cy doros\u0142ych. \u017baden suplement opisany ni\u017cej nie zbli\u017ca si\u0119 do tych warto\u015bci, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma dane z pr\u00f3b licz\u0105cych kilkadziesi\u0105t os\u00f3b.<\/p>\n<p>St\u0105d dwie rzeczy, kt\u00f3re trzeba powiedzie\u0107 na pocz\u0105tku, a nie ukry\u0107 w nocie na ko\u0144cu. Decyzj\u0119 o leczeniu podejmuje lekarz prowadz\u0105cy, a nie artyku\u0142 ani opis produktu. Odstawienie leku na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, \u017ceby sprawdzi\u0107 kapsu\u0142ki, jest niebezpieczne, bo objawy wracaj\u0105 razem z ryzykiem wypadk\u00f3w. Suplement bywa uzupe\u0142nieniem, nie zamiennikiem.<\/p>\n<p>Rozpoznanie nie jest przy tym rzadkie. Zbiorcza cz\u0119sto\u015b\u0107 ADHD u dzieci i m\u0142odzie\u017cy to 3,4% (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/25649325\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Polanczyk i in., JCPP 2015<\/a>), a u doros\u0142ych 2,58% dla postaci utrwalonej od dzieci\u0144stwa.<\/p>\n<h2>Kt\u00f3re sk\u0142adniki maj\u0105 badania u ludzi z ADHD, a kt\u00f3re nie?<\/h2>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma, ale jako\u015b\u0107 tych prac rozje\u017cd\u017ca si\u0119 drastycznie. Jedne to metaanalizy kilkuset uczestnik\u00f3w, inne pojedyncze pr\u00f3by na kilkunastu osobach sprzed czterdziestu lat. Ta r\u00f3\u017cnica decyduje o tym, ile wolno powiedzie\u0107 o sk\u0142adniku, dlatego zestawili\u015bmy najlepsz\u0105 dost\u0119pn\u0105 prac\u0119 dla ka\u017cdego.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;margin:1.5rem 0;\">\n<table style=\"min-width:640px;width:100%;border-collapse:collapse;\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:2px solid #ccc;\">Sk\u0142adnik<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:2px solid #ccc;\">Najlepsze badanie u ludzi z ADHD<\/th>\n<th style=\"text-align:left;padding:0.5rem;border-bottom:2px solid #ccc;\">Wynik<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">Omega-3 EPA<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">metaanaliza 10 pr\u00f3b, 699 dzieci (Bloch i Qawasmi 2011)<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">ma\u0142y efekt, 0,31 SD<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">\u017belazo<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">23 dzieci z nisk\u0105 ferrytyn\u0105 (Konofal i in. 2008)<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">poprawa tylko przy niedoborze<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">Cynk<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">400 dzieci, 12 tygodni (Bilici i in. 2004)<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">mniej nadruchliwo\u015bci, uwaga bez zmian<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">Magnez<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">116 dzieci, praca obserwacyjna (Kozielec i in. 1997)<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">korelacja, nie skuteczno\u015b\u0107<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">L-tyrozyna<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">12 doros\u0142ych i 7 dzieci, lata 1987 i 1988<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">brak trwa\u0142ej poprawy<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">Bacopa<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">93 ch\u0142opc\u00f3w, 14 tygodni (Kean i in. 2022)<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">bez r\u00f3\u017cnicy w objawach<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">Mi\u0142orz\u0105b<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">50 dzieci wobec metylofenidatu (Salehi i in. 2010)<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;border-bottom:1px solid #eee;\">wyra\u017anie s\u0142abszy od leku<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">Fosfatydyloseryna<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">36 dzieci, 2 miesi\u0105ce (Hirayama i in. 2014)<\/td>\n<td style=\"padding:0.5rem;\">poprawa, pr\u00f3ba bardzo ma\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Przy czytaniu podobnych zestawie\u0144 gdzie indziej zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na jedno. Niemal wszystkie te prace prowadzono u dzieci, a wnioski bywaj\u0105 przenoszone na doros\u0142ych bez podstawy. Dzia\u0142a to te\u017c odwrotnie: wyniki od zdrowych ochotnik\u00f3w bywaj\u0105 podawane jako dow\u00f3d dzia\u0142ania przy ADHD.<\/p>\n<h2>Jak mocne s\u0105 naprawd\u0119 dowody dla omega-3?<\/h2>\n<p>Efekt jest realny i ma\u0142y. Metaanaliza Blocha i Qawasmiego (<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jaac.2011.06.008\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">JAACAP 2011<\/a>) obj\u0119\u0142a 10 randomizowanych pr\u00f3b z placebo i 699 dzieci, a poprawa objaw\u00f3w ADHD wynios\u0142a 0,31 odchylenia standardowego. Autorzy nazwali j\u0105 skromn\u0105 wobec farmakoterapii.<\/p>\n<p>Z tej samej pracy pochodzi obserwacja praktyczna: im wy\u017csza dawka EPA w preparacie, tym silniejszy efekt, a preparaty oparte g\u0142\u00f3wnie na DHA wypada\u0142y s\u0142abiej. Streszczenia pomijaj\u0105 jednak drug\u0105 rzecz. Kiedy Sonuga-Barke i in. (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23360949\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">American Journal of Psychiatry 2013<\/a>) policzyli to samo wy\u0142\u0105cznie na ocenach os\u00f3b nieznaj\u0105cych przydzia\u0142u do grup, efekt spad\u0142 do 0,16. Nadal by\u0142 istotny, co czyni go jedn\u0105 z dw\u00f3ch interwencji dietetycznych, kt\u00f3re przetrwa\u0142y za\u015blepienie.<\/p>\n<p>Cytowana obok tego praca Richardsona i Puriego z 2002 roku dotyczy\u0142a 41 dzieci z trudno\u015bciami w uczeniu si\u0119, g\u0142\u00f3wnie z dysleksj\u0105. To nie jest grupa z rozpoznanym ADHD, a r\u00f3\u017cnice osi\u0105gn\u0119\u0142y istotno\u015b\u0107 na 3 z 14 skal. Wszystkie te dane pochodz\u0105 od dzieci, odpowiednika u doros\u0142ych nie ma. Wi\u0119cej o samych kwasach znajdziesz we wpisie o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/omega-3-wlasciwosci-i-dawkowanie-kiedy-naprawde-warto-brac-kwasy-tluszczowe\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">w\u0142a\u015bciwo\u015bciach i dawkowaniu omega-3<\/a>.<\/p>\n<figure class=\"chart-figure\" style=\"margin:2.5rem 0;padding:1rem;border-radius:12px;background:transparent;text-align:center;\"><svg viewBox=\"0 0 620 194\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" role=\"img\" aria-label=\"Wielkosc efektu interwencji przy ADHD w odchyleniach standardowych\"><title>Wielko\u015b\u0107 efektu interwencji przy ADHD<\/title><style>text{font-family:system-ui,sans-serif;fill:currentColor;}.b{opacity:0.8;}<\/style><text x=\"8\" y=\"20\" font-size=\"13\" font-weight=\"600\">Wielko\u015b\u0107 efektu przy ADHD (odchylenia standardowe)<\/text><rect class=\"b\" x=\"230\" y=\"34\" width=\"255\" height=\"20\" fill=\"#2a7a2a\" rx=\"4\"\/><text x=\"225\" y=\"49\" font-size=\"10\" text-anchor=\"end\">Amfetaminy, dzieci<\/text><text x=\"492\" y=\"49\" font-size=\"10\">1,02<\/text><rect class=\"b\" x=\"230\" y=\"60\" width=\"195\" height=\"20\" fill=\"#2a7a2a\" rx=\"4\"\/><text x=\"225\" y=\"75\" font-size=\"10\" text-anchor=\"end\">Metylofenidat, dzieci<\/text><text x=\"432\" y=\"75\" font-size=\"10\">0,78<\/text><rect class=\"b\" x=\"230\" y=\"86\" width=\"125\" height=\"20\" fill=\"#4a90d9\" rx=\"4\"\/><text x=\"225\" y=\"101\" font-size=\"10\" text-anchor=\"end\">\u0106wiczenia fizyczne<\/text><text x=\"362\" y=\"101\" font-size=\"10\">0,50<\/text><rect class=\"b\" x=\"230\" y=\"112\" width=\"105\" height=\"20\" fill=\"#4a90d9\" rx=\"4\"\/><text x=\"225\" y=\"127\" font-size=\"10\" text-anchor=\"end\">Odstawienie barwnik\u00f3w<\/text><text x=\"342\" y=\"127\" font-size=\"10\">0,42<\/text><rect class=\"b\" x=\"230\" y=\"138\" width=\"78\" height=\"20\" fill=\"#e8a838\" rx=\"4\"\/><text x=\"225\" y=\"153\" font-size=\"10\" text-anchor=\"end\">Omega-3<\/text><text x=\"315\" y=\"153\" font-size=\"10\">0,31<\/text><rect class=\"b\" x=\"230\" y=\"164\" width=\"40\" height=\"20\" fill=\"#e8a838\" rx=\"4\"\/><text x=\"225\" y=\"179\" font-size=\"10\" text-anchor=\"end\">Omega-3, ocena za\u015blepiona<\/text><text x=\"277\" y=\"179\" font-size=\"10\">0,16<\/text><\/svg><figcaption style=\"font-size:0.85em;opacity:0.8;\">\u0179r\u00f3d\u0142o: opracowanie w\u0142asne na podstawie <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/30097390\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Cortese i in. 2018<\/a> oraz <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23360949\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Sonuga-Barke i in. 2013<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>Kiedy \u017celazo i cynk maj\u0105 sens, a kiedy szkodz\u0105?<\/h2>\n<p>Tylko przy niedoborze potwierdzonym badaniem krwi. Konofal i in. (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/18054688\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Pediatric Neurology 2008<\/a>) podali siarczan \u017celaza 80 mg na dob\u0119 przez 12 tygodni 23 dzieciom w wieku 5-8 lat, bez niedokrwisto\u015bci, z ferrytyn\u0105 poni\u017cej 30 ng\/ml. Objawy w skali ADHD RS poprawi\u0142y si\u0119.<\/p>\n<p>Ta praca bywa cytowana jako mocny dow\u00f3d i nie jest nim. Randomizacja sz\u0142a w proporcji 3 do 1, wi\u0119c grupa placebo liczy\u0142a 5 dzieci, a poprawa w ocenie rodzic\u00f3w i nauczycieli skal\u0105 Connersa nie osi\u0105gn\u0119\u0142a istotno\u015bci statystycznej. Nowsza pr\u00f3ba u 50 dzieci przyjmuj\u0105cych metylofenidat, tak\u017ce z ferrytyn\u0105 poni\u017cej 30 ng\/ml, nie wykaza\u0142a r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy \u017celazem a placebo w por\u00f3wnaniu mi\u0119dzygrupowym (Tohidi i in., 2021).<\/p>\n<p>Z cynkiem jest podobnie. Bilici i in. (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/14687872\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Progress in Neuro-Psychopharmacology 2004<\/a>) przebadali 400 tureckich dzieci przez 12 tygodni. Cynk wypad\u0142 lepiej od placebo w zakresie nadruchliwo\u015bci i impulsywno\u015bci, ale nie poprawi\u0142 deficytu uwagi, czyli akurat tego, po co ludzie po niego si\u0119gaj\u0105. Korzy\u015b\u0107 skupi\u0142a si\u0119 u dzieci z niskim wyj\u015bciowym poziomem cynku. W ameryka\u0144skiej pr\u00f3bie u 52 dzieci wyniki kliniczne by\u0142y niejednoznaczne (Arnold i in., 2011).<\/p>\n<p>Nadmiar obu pierwiastk\u00f3w szkodzi. \u017belazo bez niedoboru sprzyja stresowi oksydacyjnemu, a wysokie dawki cynku upo\u015bledzaj\u0105 wch\u0142anianie miedzi.<\/p>\n<h2>Co wiadomo o magnezie i L-tyrozynie przy ADHD?<\/h2>\n<p>Mniej, ni\u017c sugeruj\u0105 opisy na opakowaniach. Dla magnezu istnieje korelacja, nie dow\u00f3d skuteczno\u015bci. Dla L-tyrozyny s\u0105 dwie pr\u00f3by u os\u00f3b z ADHD i obie wypad\u0142y negatywnie. Mechanizm brzmi przekonuj\u0105co, a badania go nie potwierdzaj\u0105.<\/p>\n<p>Najcz\u0119\u015bciej cytowana praca o magnezie to <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/9368235\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Kozielec i Starobrat-Hermelin, Magnesium Research 1997<\/a>: 116 dzieci z ADHD w wieku 9-12 lat, niedob\u00f3r magnezu u 95% badanych. Liczba robi wra\u017cenie, dop\u00f3ki nie sprawdzisz, gdzie go mierzono: we w\u0142osach u 77,6% dzieci, w krwinkach czerwonych u 58,6%, a w surowicy tylko u 33,6%. Autorzy nie badali w\u0142asnej grupy kontrolnej. Praca o suplementacji z tego zespo\u0142u i rosyjska pr\u00f3ba z magnezem i witamin\u0105 B6 by\u0142y ma\u0142e i bez za\u015blepienia.<\/p>\n<p>L-tyrozyna wygl\u0105da gorzej. Reimherr i in. (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/3300376\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">American Journal of Psychiatry 1987<\/a>) prowadzili otwart\u0105 pr\u00f3b\u0119 u 12 doros\u0142ych: o\u015bmiu poprawi\u0142o si\u0119 po 2 tygodniach, po 6 rozwin\u0119\u0142a si\u0119 tolerancja, a wniosek brzmia\u0142, \u017ce tyrozyna nie jest tu przydatna. Eisenberg i in. (1988) nie stwierdzili poprawy u \u017cadnego z 7 dzieci. Prace pokazuj\u0105ce korzy\u015b\u0107, jak badanie 21 kadet\u00f3w podczas \u0107wicze\u0144 wojskowych, dotyczy\u0142y zdrowych os\u00f3b pod obci\u0105\u017ceniem. Do tego u 83 dzieci z ADHD st\u0119\u017cenia tyrozyny we krwi i moczu by\u0142y prawid\u0142owe (Bergwerff i in., 2016), wi\u0119c mechanizm traci podstaw\u0119. Wi\u0119cej o tym aminokwasie we wpisie o <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/tyrozyna-wlasciwosci-aminokwas-na-koncentracje-i-motywacje-kiedy-warto-brac\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">tyrozynie i koncentracji<\/a>.<\/p>\n<h2>Czy bacopa, mi\u0142orz\u0105b i fosfatydyloseryna poprawiaj\u0105 uwag\u0119?<\/h2>\n<p>Cz\u0119\u015bciowo i nie tam, gdzie zwykle si\u0119 to obiecuje. Metaanaliza Kongkeawa i in. (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/24252493\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Journal of Ethnopharmacology 2014<\/a>) obj\u0119\u0142a 9 pr\u00f3b i 518 os\u00f3b zdrowych albo starszych z pogorszeniem pami\u0119ci. Poprawi\u0142 si\u0119 czas reakcji, a nie objawy ADHD.<\/p>\n<p>Badanie, kt\u00f3re faktycznie dotyczy tej grupy, wypad\u0142o negatywnie. Kean i in. (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/35041248\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Phytotherapy Research 2022<\/a>) prowadzili 14-tygodniow\u0105 pr\u00f3b\u0119 z placebo u ch\u0142opc\u00f3w w wieku 6-14 lat z nieuwag\u0105 i nadruchliwo\u015bci\u0105. Analizie poddano 93 komplety danych i nie stwierdzono r\u00f3\u017cnic w objawach behawioralnych.<\/p>\n<p>Mi\u0142orz\u0105b ma dwie pr\u00f3by ira\u0144skie o przeciwnym wyd\u017awi\u0119ku. W badaniu z udzia\u0142em 50 dzieci mi\u0142orz\u0105b w dawce 80 do 120 mg na dob\u0119 por\u00f3wnano wprost z metylofenidatem przez 6 tygodni i wypad\u0142 wyra\u017anie s\u0142abiej (Salehi i in., 2010). Dodany do metylofenidatu poprawia\u0142 punktacj\u0119 nieuwagi wobec placebo (Shakibaei i in., 2015). Popularne w polskich tekstach 240 mg nie pochodzi z tych prac.<\/p>\n<p>Fosfatydyloseryna ma jedno badanie z za\u015blepieniem u 36 dzieci, w kt\u00f3rym 200 mg na dob\u0119 przez 2 miesi\u0105ce poprawi\u0142o objawy i pami\u0119\u0107 s\u0142uchow\u0105 (Hirayama i in., 2014). Pr\u00f3ba jest bardzo ma\u0142a, a w\u015br\u00f3d autor\u00f3w s\u0105 osoby zwi\u0105zane z producentem. W otwartym badaniu z 2026 roku u 56 dzieci nie poprawi\u0142a objaw\u00f3w osiowych, a atomoksetyna tak.<\/p>\n<h2>Co przegl\u0105dy m\u00f3wi\u0105 o barwnikach i dietach eliminacyjnych?<\/h2>\n<p>Efekt jest ma\u0142y i mocno zale\u017cy od tego, kto ocenia dziecko. W metaanalizie Nigga i in. (<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC4321798\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">JAACAP 2012<\/a>), kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a 24 publikacje o barwnikach syntetycznych, ich odstawienie da\u0142o 0,18 w ocenie rodzic\u00f3w i 0,12 po korekcie na b\u0142\u0105d publikacyjny. W ocenie nauczycieli i niezale\u017cnych obserwator\u00f3w wynik spad\u0142 do 0,07 i przesta\u0142 by\u0107 istotny statystycznie.<\/p>\n<p>Diety eliminacyjne wypad\u0142y w tej samej pracy na 0,29. Odstawienie barwnik\u00f3w syntetycznych to przy tym jedna z dw\u00f3ch interwencji niefarmakologicznych, kt\u00f3re przetrwa\u0142y ocen\u0119 za\u015blepion\u0105 w przegl\u0105dzie Sonugi-Barke i in. z 2013 roku, z wynikiem 0,42.<\/p>\n<p>Najbardziej znane badanie diety eliminacyjnej, INCA, opublikowano w Lancecie w 2011 roku. Obj\u0119\u0142o ono nieselekcjonowan\u0105 grup\u0119 dzieci w wieku 4-8 lat z ADHD, a nie, jak si\u0119 cz\u0119sto pisze, dzieci z alergi\u0105 pokarmow\u0105. Pi\u0119ciotygodniowa dieta wymaga\u0142a \u015bcis\u0142ego nadzoru dietetyka, a do fazy prowokacji przechodzi\u0142y tylko dzieci, kt\u00f3re wcze\u015bniej odpowiedzia\u0142y popraw\u0105. Nikt nie potrafi z g\u00f3ry wskaza\u0107, kto zareaguje, i to jest najwi\u0119ksze ograniczenie tego podej\u015bcia.<\/p>\n<h2>Co poza farmakoterapi\u0105 ma najlepsze dowody?<\/h2>\n<p>Ruch, sen i struktura dnia. Przegl\u0105d parasolowy obejmuj\u0105cy 45 metaanaliz przypisa\u0142 \u0107wiczeniom fizycznym efekt 0,50 odchylenia standardowego na objawy osiowe ADHD i 0,77 na funkcje wykonawcze, przy niskiej pewno\u015bci dowod\u00f3w (<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/42284935\/\" rel=\"noopener nofollow\" target=\"_blank\">Zhu i in., Psychiatry Research 2026<\/a>). To wi\u0119cej ni\u017c kt\u00f3rykolwiek suplement w tym tek\u015bcie.<\/p>\n<p>Sen jest drugim filarem i zwykle zaniedbanym. Nastolatki z ADHD zg\u0142aszaj\u0105 kr\u00f3tszy sen i wi\u0119ksz\u0105 senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia ni\u017c r\u00f3wie\u015bnicy, cho\u0107 w pomiarach obiektywnych r\u00f3\u017cnic nie znaleziono (Marten i in., 2023). W szwedzkim rejestrze obejmuj\u0105cym 145 490 os\u00f3b z ADHD 7,5% mia\u0142o rozpoznane zaburzenie snu, a 47,5% otrzyma\u0142o kiedykolwiek recept\u0119 na lek nasenny (Ahlberg i in., 2023).<\/p>\n<p>Z terapi\u0105 behawioraln\u0105 trzeba by\u0107 uczciwym. W przegl\u0105dzie Sonugi-Barke i in. oddzia\u0142ywania psychologiczne osi\u0105ga\u0142y od 0,40 do 0,64, ale gdy oceniali je ludzie nieznaj\u0105cy przydzia\u0142u, wynik przestawa\u0142 by\u0107 istotny. Zauwa\u017cyli\u015bmy, czytaj\u0105c te prace obok siebie, \u017ce efekt znika tam, gdzie ocenia rodzic zaanga\u017cowany w interwencj\u0119. Terapia nie jest przez to bezu\u017cyteczna: poprawia funkcjonowanie rodziny i codzienn\u0105 organizacj\u0119, tylko nie zmienia objaw\u00f3w osiowych tak, jak leki.<\/p>\n<h2>Jakie badania zrobi\u0107 i jak rozmawia\u0107 o tym z lekarzem?<\/h2>\n<p>Zamiast zgadywa\u0107, oznacz. Problem z koncentracj\u0105 bywa objawem niedoczynno\u015bci tarczycy, niedoboru \u017celaza albo przewlekle skr\u00f3conego snu. W \u017cadnym z tych przypadk\u00f3w kapsu\u0142ka z bacop\u0105 niczego nie rozstrzyga, bo leczy si\u0119 przyczyn\u0119, a nie objaw.<\/p>\n<p>Sensowne minimum przed suplementacj\u0105 obejmuje kilka oznacze\u0144:<\/p>\n<ul>\n<li>morfologia krwi z ferrytyn\u0105, najlepiej razem z CRP, bo stan zapalny zawy\u017ca ferrytyn\u0119<\/li>\n<li>TSH z wolnymi hormonami tarczycy<\/li>\n<li>witamina B12, zw\u0142aszcza przy diecie ro\u015blinnej<\/li>\n<li>25(OH)D, czyli st\u0119\u017cenie witaminy D<\/li>\n<\/ul>\n<p>Przy witaminie D zachowaj ostro\u017cno\u015b\u0107 w interpretacji. Metaanaliza 8 bada\u0144 obserwacyjnych u 11 324 dzieci wykaza\u0142a ni\u017csze st\u0119\u017cenia 25(OH)D w grupie z ADHD (Kotsi i in., 2019), ale to zale\u017cno\u015b\u0107, nie dow\u00f3d, \u017ce uzupe\u0142nianie poprawia objawy.<\/p>\n<p>Rozmowa z lekarzem idzie \u0142atwiej, je\u015bli przyjdziesz z konkretami. Przynie\u015b spis wszystkiego, co przyjmujesz, razem z dawkami, bo cz\u0119\u015b\u0107 preparat\u00f3w wchodzi w interakcje z lekami. Zapytaj wprost, czy dany sk\u0142adnik mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z twoim leczeniem. Nie odstawiaj leku, \u017ceby przetestowa\u0107 suplement. Zmieniaj jedn\u0105 rzecz naraz i daj jej 8 do 12 tygodni, bo przy dw\u00f3ch nowo\u015bciach naraz nie dowiesz si\u0119, kt\u00f3ra zadzia\u0142a\u0142a.<\/p>\n<h2>Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n<h3>Czy suplementy mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 leki stymuluj\u0105ce przy ADHD?<\/h3>\n<p>Nie. W sieciowej metaanalizie 133 bada\u0144 amfetaminy uzyska\u0142y efekt 1,02 odchylenia standardowego, a metylofenidat 0,78 u dzieci i m\u0142odzie\u017cy (Cortese i in., Lancet Psychiatry 2018). Najlepiej udokumentowany suplement zatrzymuje si\u0119 na 0,31. Odstawienie leku bez konsultacji z lekarzem jest niebezpieczne.<\/p>\n<h3>Kt\u00f3ry suplement ma najmocniejsze dowody przy ADHD?<\/h3>\n<p>Omega-3 z przewag\u0105 EPA. Metaanaliza Blocha i Qawasmiego (JAACAP 2011) obj\u0119\u0142a 10 randomizowanych bada\u0144 i 699 dzieci, a poprawa objaw\u00f3w wynios\u0142a 0,31 odchylenia standardowego. Przy ocenie za\u015blepionej efekt spada do 0,16 (Sonuga-Barke i in., 2013). Danych u doros\u0142ych brakuje.<\/p>\n<h3>Czy magnez pomaga na ADHD?<\/h3>\n<p>Dane pokazuj\u0105 korelacj\u0119, nie skuteczno\u015b\u0107. Kozielec i Starobrat-Hermelin (Magnesium Research 1997) zbadali 116 dzieci z ADHD i stwierdzili niedob\u00f3r magnezu u 95%, ale w surowicy tylko u 33,6%. Nie ma badania z za\u015blepieniem, kt\u00f3re potwierdza\u0142oby popraw\u0119 objaw\u00f3w po suplementacji.<\/p>\n<h3>Czy L-tyrozyna poprawia koncentracj\u0119 u os\u00f3b z ADHD?<\/h3>\n<p>Obie pr\u00f3by u os\u00f3b z ADHD wypad\u0142y negatywnie. Reimherr i in. (1987) podawali L-tyrozyn\u0119 12 doros\u0142ym: o\u015bmiu poprawi\u0142o si\u0119 po 2 tygodniach, po 6 rozwin\u0119\u0142a si\u0119 tolerancja. Eisenberg i in. (1988) nie stwierdzili poprawy u 7 dzieci. Badania pozytywne dotyczy\u0142y zdrowych ochotnik\u00f3w.<\/p>\n<h3>Czy bacopa dzia\u0142a na uwag\u0119 u dzieci z ADHD?<\/h3>\n<p>Najlepsze badanie w tej grupie wypad\u0142o negatywnie. Kean i in. (Phytotherapy Research 2022) prowadzili 14-tygodniow\u0105 pr\u00f3b\u0119 z placebo u ch\u0142opc\u00f3w w wieku 6-14 lat z nieuwag\u0105 i nadruchliwo\u015bci\u0105. Analizie poddano 93 komplety danych i nie stwierdzono r\u00f3\u017cnic w objawach. Metaanaliza z 2014 roku dotyczy\u0142a os\u00f3b bez ADHD.<\/p>\n<h3>Kiedy \u017celazo ma sens przy ADHD?<\/h3>\n<p>Wy\u0142\u0105cznie przy niedoborze potwierdzonym oznaczeniem ferrytyny. Konofal i in. (Pediatric Neurology 2008) podawali siarczan \u017celaza 23 dzieciom z ferrytyn\u0105 poni\u017cej 30 ng\/ml przez 12 tygodni, przy grupie placebo licz\u0105cej 5 os\u00f3b. Bez potwierdzonego niedoboru suplementacja \u017celazem nie ma uzasadnienia i bywa szkodliwa.<\/p>\n<p>Je\u015bli po rozmowie z lekarzem zdecydujesz si\u0119 co\u015b do\u0142o\u017cy\u0107, sk\u0142adniki omawiane w tym tek\u015bcie znajdziesz w kategorii <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/suplementy\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">suplementy<\/a>.<\/p>\n<p><em>Artyku\u0142 ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpocz\u0119ciem suplementacji skonsultuj si\u0119 z lekarzem, zw\u0142aszcza je\u015bli przyjmujesz leki na sta\u0142e, jeste\u015b w ci\u0105\u017cy lub karmisz piersi\u0105 albo chorujesz przewlekle.<\/em><\/p>\n<p>Autor: <a href=\"https:\/\/ubucha.pl\/author\/ubucha\/\">Micha\u0142 Waluk<\/a> \u00b7 Opublikowano: 2026-06-22 \u00b7 Aktualizacja: 2026-08-08<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Omega-3, Eisen, Zink, Magnesium, Bacopa und Melisse bei ADHD: Was die Studien an Menschen zeigen, welche Effektgr\u00f6\u00dfen es gibt und wo die Rolle des Supplements endet.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":70004,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[369],"tags":[],"class_list":["post-70005","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady-praktyczne"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=70005"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76555,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70005\/revisions\/76555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/70004"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=70005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=70005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ubucha.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=70005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}